|
EEN UNIEKE COLLECTIE
bron: Muzenissen, het blad van de Vereniging Vrienden van De Muzeval, januari 2002.
|
Tussen 1920 en 1990 had Emmen tot twee maal toe een Oudheidkamer. Eind jaren '20 ging de eerste
verzameling, wegens vertrek van verzamelaar ds De Groot, naar het Provinciaal Museum in Assen.
Begin jaren '90 ging voor de tweede maal de collectie van de toenmalige Oudheidkamer, bestaande
uit o.m. een unieke collectie urnen en werktuigen uit het stenen tijdperk naar Assen en werd
daar weer dankbaar in ontvangst genomen.
Ondanks dit gemis heeft Emmen nog steeds een unieke uitgebreide verzameling, "de
collectie Brands", in Nieuw Dordrecht binnen zijn gemeentegrenzen. Een aanzienlijk deel van
deze collectie heeft betrekking op de geschiedenis van Drenthe. Ook grensoverschrijdende
onderdelen, zoals een muntenverzameling, duizenden boeken en geschriften, waaronder unieke
exemplaren, prenten, serviesgoed gebruiksvoorwerpen, oorlogsherinneringen, kledingstukken,
complete jaargangen van kranten enz. maken deel uit van deze verzameling.
Op het eerste gezicht wekt de collectie de indruk van een uitdragerij van veel
rommelmarktgoederen. Gelukkig hebben inwoners van Nieuw Dordrecht de waarde gezien van deze
collectie en is de "Stichting Nieuw Dordrecht Historisch en Cultureel" opgericht,
erfgenaam van het gehele bezit van Brands. Deze Stichting buigt zich over een eventuele
bestemming van de collectie. Het bestuur van de Stichting streeft ernaar de
collectie/verzameling als één geheel toegankelijk te maken voor het publiek. Het provinciaal
Bestuur van Drenthe liet enkele jaren geleden een commissie onderzoek doen naar de
cultuurhistorische waarde van de "Collectie Brands".
Boekencollectie
Het onderzoek resulteerde in het ter beschikking stellen van 250.000.- waarmee de
Provinciale Bibliotheek Centrale de drukwerkverzameling kon catalogiseren, waardoor in ieder
geval de boekencollectie toegankelijk is voor o.m. historisch onderzoek. Deze inventarisatie is
thans vrijwel gereed. De duizenden geregistreerde boeken, zijn dankzij de medewerking van de
gemeente Emmen, ondergebracht in de centrale bibliotheek in Emmen. Na het gereedkomen van de
catalogus zullen zeer zeker vele historici en geïnteresseerden staan te popelen om deze unieke
collectie te kunnen raadplegen.
Waardeel
Het Drents historisch tijdschrift "Waardeel" besteedde in 2001 een hele aflevering
aan de collectie van Jans Brands. Met medewerking van provinciaal historicus Michiel Gerding,
zochten een aantal auteurs "iets" uit de verzameling van Brands en schreven daar een
verhaal over, waarbij zij tevens de waarde van bepaalde onderdelen uit de verzameling aangaven.
Een boeiend themanummer, waaruit de diversiteit en de waarde van de collectie blijkt. Veel
voorwerpen zijn niet altijd in geld uit te drukken, zij moeten vooral worden gezien als
"herinnering aan een tijdsbeeld". Zoals het lepeltje gemaakt van munten, een
tijdpassering voor een onderduiker tijdens de Tweede Wereldoorlog, die door dit te verkopen iets
kon verdienen.
Het bestuur van de "Stichting Nieuw Dordrecht Historisch en Cultureel" heeft in
2001 van het Anjerfonds 10.000,- ontvangen om weer een deel(tje) van de collectie te
inventariseren, een druppel op een gloeiende plaat gezien de omvang van de collectie. Niet
alleen het inventariseren is belangrijk, maar ook het verhaal dat Brands er bij te vertellen
heeft mag niet verloren gaan. Dat verhaal maakt vaak dat simpele voorwerp tot iets waardevols...
alleen men moet het wel weten!
Het bestuur van de Stichting heeft plannen voor de toekomst van de collectie. Een
studiecentrum waar wisseltentoonstellingen uit de verzameling te zien zijn, maakt er deel van
uit. De woning en grond van Jans Brands én de hele collectie vormen de basis van deze plannen.
Wie is Jans Brands?
Geboren, opgegroeid en bijna zijn hele leven woonachtig in Nieuw Dordrecht is Brands een
echte Drent uit de Zuidoosthoek. Enige zoon, niet getrouwd, veel leuke dingen gedaan, nooit een
carrière nagestreefd en vooral een verzamelaar en boeiend verteller. Van kinds af aan bewaarde
Jans alles, omdat hij het "mooie" zag in alledaagse dingen. Spelenderwijs ging het
verzamelen verder en toen hij werkte en geld begon te verdienen, werd alles geïnvesteerd in de
verzameling(en). Brands vergaarde steeds meer kennis, ging op onderzoek naar het verhaal achter
een voorwerp, hield catalogi van veilingen en verkopingen bij, kocht en verkocht soms om wat
anders te kunnen kopen. Omdat hij steeds meer bekendheid kreeg als verzamelaar werd ook veel
geschonken, uit boedels en erfenissen of zomaar.
Zo groeide zijn collectie na ongeveer 65 jaar verzamelen tot een omvang, waar zijn toch forse
boerderij, bijna te klein voor is geworden. Iedere kubieke meter is benut en volgepakt. Er is
maar een die er de weg weet en alles kan vinden.
Het wordt tijd dat meer mensen van zijn verzameling kennis kunnen nemen en zijn verhalen
vastleggen voor de toekomst.
|
Home - start
