dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Buitendorpen
dot Cultuur

dot Gemeente archief
dot Verenigingen
dot Wie helpt?

dot English Deutsch Français Español dot
De historie van Emmen in woord en beeld

Geïnteresseerd in historie?
Wordt ook lid van de
Historische Vereniging
Zuidoost Drenthe.
Aanmelden >>

Nieuws over HE
Lees meer >>

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Gastenboek dot Enquête dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot


Hoofdstraat: Noorder Dierenpark 1934 Omhoog


1934: Aanleg park: Omhoog


Kaart van het park.
Ontdek het park door met uw muis
over de kaart te bewegen.

Willem Sjuck Johannes Oosting, in Emmen "Wilm Sjoek", was reeds in zijn jonge jaren gek op dieren. Toen hij in het bezit kwam van een auto bezocht hij vele dierentuinen in binnen en buitenland. Zo ontstond het plan om zelf een dierentuin te beginnen in Emmen. Zijn familie wilde hem financieel steunen en ontstonden er steeds vastere plannen. De dierentuin die hem daarbij het meest inspireerde was die van de Duitser Carl Hagenbeck die in Stellingen bij Hamburg, de destijds zeer bekende, Zoologische Tiergarten exploiteerde.

In de herfst van 1934 begon Willem Sjuck met de aanleg van "zijn" dierenpark in de tuin van zijn ouders, Jan Oosting en Maria Anna Aleida (Lei) Oosting-Oosting, die in een villa aan de Hoofdstraat woonden.

Nog voor de aanleg van het dierenpark werd de grond van zijn ouders voor allerlei doeleinden gebruikt, aldus Willem Oosting in een interview in de Emmer Courant van juli 1960. Zo is de grond een tijdlang verhuurd geweest aan de Vereniging voor Volksvermaken, die 's winters op het middengedeelte een ijsbaan liet aanleggen.

De Emmer Courant van augustus 1934: "We kunnen thans mededeelen, dat de plannen voor stichting van een dierenpark te Emmen verwezenlijkt zullen worden."

"De heer W.S.Oosting, wiens sympathie voor het leven der dieren bekend is, zal ons dorp met deze nieuwe aantrekkelijkheid verrijken, waartoe de familie Oosting het tegenwoordige sportterrein bestemd heeft."

"De heer Oosting heeft zich in verschillende dierenparken op de hoogte gesteld en de volledige medewerking verkregen van den directeur van het Zeister dierenpark, den heer Kolfschoten, zoodat een deskundige opzet verzekerd is."

"Het ligt in de bedoeling eenigszins bescheiden te beginnen en dan naar omstandigheden het park uit te breiden."

"Binnenkort wordt met de voorbereidingen begonnen en in den komenden winter hoopt men met den aanleg gereed te komen, zoodat de openstelling tegen den zomer van 1935 kan plaats hebben."

"Het behoeft nauwelijks te worden gezegd dat hiermee een zeer belangrijke stap wordt gezet op den weg naar de ontwikkeling van Emmen als ontspanningsoord."

"Een goed dierenpark bezit het geheele noorden niet en is een attractie, die elders niet zoo gemakkelijk wordt nagevolgd, zoodat, eenmaal in het bezit daarvan, Emmen een grooten voorsprong heeft verworven."

"Hopen wij, dat de plannen vlot uitgevoerd kunnen worden en de onderneming geheel aan de verwachtingen zal beantwoorden."

De Emmer Courant van oktober 1934: "Sedert eenige tijd zijn de werkzaamheden voor de aanleg van het dierenpark in volle gang en menigeen is nieuwsgierig wat het gaat worden."

" 't Zal zoo'n vaart niet loopen, hoort men nogal eens opmerken, en het publiek schijnt van meening dat 'die dierentuin' niet zoo heel veel bijzonders zal zijn."

"Wij hebben het genoegen gehad onder leiding van den heer Oosting eens een kijkje te nemen op het ruim 3,5 hectare groote terrein waar grondwerkers, tuinlieden, betonwerkers, metselaars, timmerlieden en smeden dag aan dag bezig zijn."

"Wij zijn daarbij tot de slotsom gekomen, het publiek weet er niets van, het wordt wel degelijk iets bijzonders, dan noch Groningen, noch Friesland, noch Drenthe, noch Overijssel bezit."

Het park werd aangelegd onder dagelijkse leiding van de heer H.Kamp uit Zeist, terwijl de architectuur voor de eerste gebouwen aan architect J.van der Horst was opgedragen.

Tien tot twaalf maanden lang was het een komen en gaan van tuinlieden, timmerlieden, grondwerkers, metselaars en betonwerkers. Zij kwamen veelal uit Emmen en omgeving.

De Emmer Courant van 5 april 1935: "We zijn dezer dagen nog eens weer een kijkje gaan nemen in het Noorder Dierenpark in wording, waar een vijftig werklieden dag in dag uit bezig zijn om deze grootsche attractie voor opening tegen Hemelvaartsdag of Pinksteren gereed te krijgen."Noot: deze werklieden waren werklozen aldus W.Oosting in een interview in de Emmer Courant van juli 1960.

"Als we schrijven 'deze grootsche attractie' dan is dat geen overdrijving. Toen we eenige jaren geleden in de reeks 'Grooter Emmen' schreven 'een dierenpark kan Emmen een groote voorsprong geven op elke andere plaats in het noorden', hadden we niet kunnen denken, dat zoo spoedig en zoo energiek zou worden verwerkelijkt, wat ons als een vage idee voor ogen stond."

"De heer Oosting, dat blijkt bij het vorderen van het werk steeds meer, spaart er niets aan om zijn dierentuin te maken tot één der best ingerichte des lands, waar de bewoners het zoo goed mogelijk zullen hebben en het publiek de dieren op het voordeeligst kan aanschouwen."

Ten einde een echt park te verkrijgen werd het terrein rijkelijk beplant met velerlei bomen en heesters. Op het terrein werden meerdere rotspartijen van gewapend beton gemaakt, er werden hokken gebouwd en vele vijvers aangelegd.

De bedoeling van Willem Sjuck Oosting was dat het publiek de dieren zoveel mogelijk in hun natuurlijke omgeving kon zien, iets wat ook later immer de insteek van de directie is geweest.

Welke dieren er zouden komen moest een verrassing blijven, maar zo stond in de Emmer Courant van oktober 1934: "er komen enkele soorten, die in geen enkel ander dierenpark in den lande voorkomen. Groote roofdieren zullen niet ontbreken."


1934: Lijst met gewenste dieren Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark lijst

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark lijst

Willem Sjuck Oosting had in zijn aantekeningenboekje een lijst met de dieren gemaakt die hij voor zijn dierenpark aan wilde schaffen (foto's links).
  • 1 paar struisvogels (Pampa struis Nandoe)
  • 1 vijver met ooievaars, reigers, kraanvogels, pelikanen, flamingo's, meeuwen
  • 1 vijver met sierganzen, siereenden, zwarte zwanen
  • moerasvogels (apart verblijf)
  • roofvogels (eksters, kraaien, roeken, kauwtjes)
  • uilen (ruïne)
  • jachtwild (fazanten, korhoenders, houtduiven, wilde eenden, wilde ganzen, patrijzen, kwartels)
  • fazanten (hok met afdelingen)
  • vogelhuis
  • volière met rasduiven
  • bij de herten in: pauwen, kalkoenen, korhoenders
  • papagaai, kaketoes, ara's
  • apen
  • 1 paar lama's
  • 1 paar manenschapen
  • 1-5 edelherten
  • 1-5 damherten
  • 3 paar Ind.antilopen
  • 1 kameel
  • 1 pony
  • 1 ezel
  • 1 paar bruine beren
  • 1 paar Maleisische beren
  • 1 paar wolven
  • 1 paar dingo's
  • 1 paar kangoeroes (reuzen)
  • 1 paar Afrikaanse stekelvarkens
  • 1 paar agoeti's
  • 1 paar moor maki's
  • 1 paar ringstaart maki's
  • 1 paar wilde varkens
  • eekhoorns
  • fretten en egels
  • marters (steen-edel-beer)
  • marmottenberg
  • wilde konijnen en hazenberg
  • 1 paar wasbeertjes
  • 1 paar neusbeertjes
  • 1 paar guanaco's?
  • 1 paar Sum.paardherten?
  • 1 paar Axisherten?
  • 1 paar rendieren?
  • 1 paar zebra's?

 

 

  • 1 paar dassen?
  • 1 paar vossen?
  • 1 paar xxx hyena's?
  • 1 paar beermarters?
  • 1 paar tijgerkatten?

De bekende dierentuin van Carl Hagenbeck te Stellingen bij Hamburg kreeg opdracht tot de levering van een grote verscheidenheid aan dieren en, zo stond in de Emmer Courant van oktober 1934: "de collectie zal aanmerkelijk grooter zijn dan aanvankelijk bedacht."

Veel dieren kwamen aan per trein. Zo reden er op donderdag 23 mei 1935 vrachtauto’s af en aan van het dierenpark naar het station om daar dieren te halen die de dag daarvoor in kisten per trein waren gearriveerd: kamelen, wolven, herten, beren, flamingo’s, enz.


1934: De eerste bewoner Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark Kees de vos
Emmer Courant oktober 1934.

Nog ver voor de opening kreeg een vos al een plekje in het in aanleg zijnde park. De Emmer Courant van oktober 1934: "Kees, de kerel van een vos, die nu al een gerieflijk plaatsje kreeg in de tuin..."

1934: Steenbokkenrots Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark steenbokkenrots
Aanleg van de steenbokkenrots in 1934-1935.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark steenbokkenrots
Medewerkers op de rotspartij ten tijde van de opening.
De persoon links op de rots is Jan Willem van den Hof en de persoon rechts op de grond is de aannemer: Jan van Ess.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark steenbokkenrots
Onder de rotspartij was het nachtverblijf
van de beesten.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark steenbokkenrots

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark steenbokkenrots
Juan Fernandez geiten ?

Blikvanger in het park werd een metershoge "rotspartij", die was gemaakt van cement en gaas die bestemd was voor de "steenbokken". Steenbokkenrots was de aanduiding van bezoekers, mogelijk ingegeven door publicaties in de Emmer Courant.

De Emmer Courant van 5 april 1935: "Men betreedt het park langs de toegangsweg tegenover de N.H. kerk, en stuit daar bij de ingang op een metershooge rotspartij. Deze is bestemd om eenige steenbokken, kapitaal, zwaar gehoornd bergwild, een natuurlijk verblijf te verschaffen in de schaduw van eikeboomen. Het inwendige van de rots bevat de nachtverblijven."

In juni 1935 stond in de Emmer Courant dat de eerste jonge steenbok was geboren, die het best maakte.

De Emmer Courant van (onbekende datum) 1936: "De schuwe steenbokken komen op een licht geklok met den tong in statige draf een kopje geven bij de omheining en het kleine schuwe baby-bokje van de zomer is een stevige knaap geworden die de bevende schuwheid der allerprilste jeugd allang overwon."

De bouwstijl was ontleend aan Hagenbeck's Tierpark in Hamburg, dat begin jaren '90 wereldfaam verwierf met de aanleg van de rotsachtige "Frei-anlagen".

Steenbokken of Manenschapen?

Voor zover bekend huisden op de rotspartij slechts manenschapen, hoewel een enkele foto van de rotspartij Juan Fernandez geiten aangeeft.

Een manenschaap is een Noord Afrikaans hoefdier. Het manenschaap is volgens Wikipedia een stevig hoefdier met in de nek een rij korte manen. Aan de wangen, de keel, de onderhals, de voorpoten en de borst bevinden zich langere manen. Heel kenmerkend zijn ook de geribbelde achteruit stekende hoorns.

Een Juan Fernandez geit leeft in de Juan Fernández archipel, een Chileense eilandengroep op 670 km afstand van het Chileense vasteland. Eén van de eilandjes is Robinson Crusoe, vooral bekend geworden door het gelijknamige boek van Daniël Defoe.

Vervolg steenbokken in 1946.


1934: De eerste vogelkooi Omhoog

Geen foto bekend.
Wie helpt?

Wandelde men vanaf de steenbokkenrots langs de noordelijke rand van het park, dan kwam de bezoeker bij het voormalige feestgebouw dat behoorde tot het eveneens voormalige sportterrein.

Dit gebouw werd geheel verbouwd en voor het verblijf van een groot aantal vogelsoorten ingericht, "waaronder zeldzame exemplaren", aldus de Emmer Courant van 5 april 1935. In januari 1935 was deze vogelkooi klaar.

Op de plaats van het feestgebouw zou later het fokcentrum komen. Mogelijk is het feestgebouw hiervoor nogmaals verbouwd. In het fokcentrum kregen bezoekers een beeld van de goede zorgen voor de on- en pasgeboren dieren.


1934: Apenhuis Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark apenhuis
Het apenhuis.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark apenhuis
Deze Java aapjes bewoonden omstreeks
1940 het apenhuis.

Vrijwel naast de vogelkooi was men in april 1935 nog druk doende met de afbouw van het apenhuis. De Emmer Courant van 5 april 1935: "In dit geheel van steen opgetrokken gebouw bevindt zich een tiental ruime kooien, waarbij een extra zwaar getralied verblijf de aandacht trekt. Men zal daar menschapen kunnen aanschouwen, die in geen enkele andere particuliere dierentuin te zien zijn. Van dit gebouw is een deel bestemd voor de verkoop van dierenvoedsel en versnaperingen voor de bezoekers."

Dit apenhuis zou in latere tijden ook onderdak bieden aan diverse vogelsoorten.

Het apenhuis werd in 19xx samengevoegd met een gebouw dat op de plaats van de voormalige feesttent kwam te staan. Dit gebouw werd bekend als het fokcentrum.


1934: Doolhof Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark doolhof
De omgeving van het doolhof in 1934.
Her en der zijn de in Balinese stijl
opgetrokken hokken te zien.

In het hart van het park werd in 1934 al begonnen met de aanleg van een doolhof. Deze was in oktober 1934 zo goed als gereed. Dit doolhof was daarmee één van de eerste attracties zonder dieren. Voor de aanleg van het doolhof werden 1600 coniferen aangeplant. Het doolhof werd in 1960 opgeruimd. Op deze plek kregen de tijgers een verblijf met veel bewegingsvrijheid. Ook deze tijgerkooi is inmiddels al weer verleden tijd.

Op de foto links:

  • linksachter: het paviljoen.
  • rechtsachter: de steenbokkenrots
  • links op de voorgrond: twee hokken voor de pelikanen, maraboes, ibissen en ooievaars.
  • rechts in het midden: voor het hok met puntdak is de kuil met rotspartij voor de Maleise- en kraagberen nog in aanbouw.

In het hele park passeerden bezoekers talloze in Indische (Balinese) stijl opgetrokken hokken die onderdak boden diverse diersoorten.


1934: Maleise en kraagberen Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark beren
De berenkuil.

Eveneens in het midden van het park, aan de westzijde van het apenhuis, werd een kuil aangelegd met imitatierotsen, waar zich een gezelschap beren zou gaan ophouden.

Op de foto's die daarvan in omloop zijn worden verschillende berensoorten vermeld, variërend van wasberen tot Maleise en kraagberen.

De foto links geeft aan dat op de voorgrond Maleise en kraagberen te zien zijn. De foto is genomen vanaf de uitkijktoren die in het doolhof stond.

Het hok op de achtergrond stond op de plaats waar in 1946 het olifantenhuis kwam te staan. Dit hok, opgetrokken in Balinese stijl, was het nachthok van de Chapman's zebra's. Direct voor dit nachthok bevond zich een Oud Drents miniatuurdorp waar cavia's woonden. Er achter lag het buitenverblijf van de kamelen, die hun nachthok in het vogelhuis hadden, namelijk in de latere smederij daar.

 


1934: Caviadorp Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark marmotten

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark marmotten

Het caviadorp was één van de attracties bij de opening in 1935.

In "Het ontstaan van het Noorder Dierenpark" dat Digna Gerritzen Oosting in het voorjaar van 1985 schreef staat: "De vraag welke dieren er direct bij de opening van het Park al waren, bereikt mij van verschillende kanten. Behalve de reeds genoemde manenschapen, bruine beren, Maleise beren en roofvogels, was er vóór het paviljoen een vijver te zien met eenden, ganzen, zwanen en kraanvogels."

"Veel bekijks had het zogenaamde marmottendorp. De dieren die daarin huisden waren geen marmotten (dat is een veel groter knaagdier dat in 't hooggebergte leeft) maar cavia's. Het 'dorp' bestond uit kleine natuurgetrouwe kopieën van bestaande oude boerderijen (bijvoorbeeld uit Wezup en Benneveld), de kerk van Anloo, een school, een hooimijt met dak, enz. De cavia's hadden allemaal verschillende kleuren, effen en gevlekt."

"Als een effen zwarte cavia toevallig in of uit de kerk ging, zei men: 'zie daar gaat de dominee'. Ook 'de meester' ging in en uit de school."

"Vooral jonge kinderen konden daar tijden geboeid naar staan kijken, de kleine dieren spraken hun dikwijls meer aan dan de grote, die hun geest nog niet zo kon omvatten."


1934: Arenden Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark arenden
De rotspiek met arenden.

Rechtsachter het doolhof rees een "slanke" rotspiek omhoog, die dienst zou gaan doen voor de arenden. De rots werd omheind door een rasterwerk van gaas.

1934: Ezeltje rijden Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark ezeltje rijden
Ezeltje rijden was enorm populair.

Naast het vroegere sportterrein, aan de zuidzijde, lag een groenkamp dat eigendom was van de familie Willinge. Deze kamp werd door Oosting aangekocht en werd geschikt gemaakt om op ezels en pony's te kunnen rijden.

De stallen voor de ezels waren in Balinese stijl opgetrokken.

Vervolg ezeltje rijden: 1937.


1934: Hertenkamp Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark hertenkamp
De hertenkamp.

Eveneens aan de zuidzijde van het terrein, nabij het baantje waar de ezels jarenlang hun rondjes liepen, kwam een hertenkamp. Ook de hokken voor de ezels waren in Balinese stijl opgetrokken.

1934: Speeltuin: Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark speeltuin
De speeltuin met paviljoen anno 1941.

Aan de zuidzijde van het park, nabij de vroegere toegang aan de Sterrenkamp, kwam een speeltuin. Op deze plaats is de speeltuin altijd gebleven, hoewel deze vaak aan de tijd en normen is aangepast. Vanuit het paviljoen konden de ouders hun kroost goed in de gaten houden.

1934: Bruine beren Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark beren
Bruine beren anno 1935.

In de noordoostelijke hoek werd een bouwwerk voor bruine beren opgericht dat van de bezoekers gescheiden werd door een brede sloot. Een onderaardse gang moest de beren moest de beren in een onderaards hol wanen. Geen enkel dierenpark in Nederland had dat in die tijd.

1934: Weide met zebra's en zebu's Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark zeboes
De weide met zeboes anno 1935.

In het achterste deel van het park (de oostkant) kwamen voorts de stallen die op een uitgebreide weide stonden en onderdak boden aan de "vriendelijke dieren" zoals zeboes en zebra's. Deze dieren lieten uit de handen eten en zich straffeloos aaien aldus de Emmer Courant van 5 april 1935.

1934: Watervogels Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark flamingo's
Flamingo's bij de vijver anno 1935.

Aan de oostzijde van het doolhof bevonden zich sierlijk aangelegde en beplantte vijvers voor de watervogels.

Bronvermelding: Omhoog

  • Tentoonstelling 2008 in de bibliotheek Emmen.
  • Emmer Courant xx augustus 1934.
  • Emmer Courant xx oktober 1934.
  • Emmer Courant 5 april 1935.
  • Emmer Courant xx juni 1935.
  • Emmer Courant onbekende datum 1936.
  • Kaart: Gids Noorder Dierenpark, onbekend jaar.
  • Aanvulling januari 2010 W.van den Hof.
  • Correctie en aanvulling oktober 2010: J.Oosting.
  • Foto's:
    • Tentoonstelling 2008 in de bibliotheek Emmen.
    • Archief gemeente Emmen.
    • E.Hof.
    • Collectie Brands.
    • A.van der Land.
    • R.Boelens.
    • T.Bakker.
    • W.van den Hof.
    • T.Meijer.
    • Mevr.Nijland.

Free counter and web stats

Wie helpt? Omhoog

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.