Geïnteresseerd in historie?
Wordt ook lid van de
Historische Vereniging
Zuidoost Drenthe.
Aanmelden >>

Nieuws over HE
Lees meer >>

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

Hoofdstraat: Wielens - Tepper

• Bewoning
•  
• Wielens
• Tepper
• Dubbel Vier

• Bronvermelding
• Wie helpt?

Bewoning:

Wielens:

Het voorname Hotel Wielens van voor de verbouwing van 1908

Hotel Wielens direct na de verbouwing van 1908. Het was toen uitgebreid met een veranda en een achterbovenzaal. Het kleine sparretje op de voorgrond is geplant ter gelegenheid van de inhuldiging van koningin Wilhelmina.

Hotel Wielens in november 1924
ter gelegenheid van de huldiging van mevrouw Van Riel Smeenge,
oud school opzienster.

Advertentie anno 1938

In de Franse tijd, toen de gemeente Emmen ontstond en de familie Willinge maire was, vond men dat er ook een "huis der gemeente" moest komen, waarin het bestuur rustig kon vergaderen en werken. Men besloot voor dat doel een gedeelte van Wielens af te huren als gemeentehuis en kadaster. Men betaalde daar fl 30,-- aan huur en fl 20,-- voor het licht per jaar.

Vóór 1882 diende de benedenverdieping van het oude hotel Wielens (later Huize Wielens) als gemeentehuis. Hier was toen ook het kadaster ondergebracht, terwijl in het bovenste gedeelte, aan de zijde van de Twentsche Bank, het kantongerecht zetelde. Het gemeentehuis, kantongerecht en kadaster verhuisden in dat jaar naar de daarvoor verbouwde herenboerderij gekocht van H.F.Gosselaar die deze had laten bouwen in 1874. Het gemeentehuis bleef daar gevestigd tot 1970, toen de tegenwoordige behuizing ten westen van de Hondsrugweg werd betrokken.

De toenmalige logementhouder Jan Wielens te Emmen vroeg op 23 december 1881 een vergunning aan tot verkoop van sterke drank in het klein voor zijn bedrijf aan de Dorpsstraat omdat de "wet tot regeling van den kleinhandel in sterken drank" op 28 juni 1881 van kracht werd met de publicatie in staatsblad nummer 97. Deze vergunning die per 1 mei 1882 door burgemeester W.Tijmes werd verleend, gold toen uitsluitend voor de volgende lokaliteiten: de jachtweide (waarmee vroeger de gelagkamer werd bedoeld), de voorkamer en de beide bovenkamers. Deze bovenkamers bevonden zich aan de voorzijde van het gebouw.

De naam Jan Wielens kwam al eind 18e eeuw voor toen ene Jan Wielens huwde met Gretien Gasten. Eén hunner zonen Jan Wielens (1815-1875) huwde met Jantien Braam. Uit dit huwelijk werd in 1845 de logementhouder Jan Wielens geboren. Hij huwde in 1874 met de 30 jarige Emelina Geziena de Vroome. Uit dit huwelijk kwamen 5 kinderen voort:

• Jan (*1875)
• Willem (*1876 werd slechts 3 dagen oud)
• Willem (*1877) zette het hotel voort
• Hendrik (*1880) zie Stationsstraat
• Johannes (*1883)

Op 12 april 1905 werd de vergunning gepreciseerd door het aangeven van de oppervlaktes van de lokaliteiten waarop de vergunning betrekking had: jachtweide ruim 36m2, voorkamer ruim 27m2, de noordelijke bovenkamer 33m2 en de zuidelijke bovenkamer bijna 28m2.

In 1908 werd de kap van doorrijdschuur aan de achterzijde van het pand vervangen door "ene nieuwe Stalling met Bovenzaal" (groot 126m2) en toneelkamer (29m2) werden ondergebracht. De voorzijde van het pand werd toen voorzien van een open veranda. Architect ervan was Rigt Kliphuis. (bron: "Toen alles anders was" door Bé Mensingh). De vergunning werd op 21 augustus van dat jaar aangepast en getekend door burgemeester A.F.Meijer.

Jan Wielens kwam in oktober 1911 op 66 jarige leeftijd te overlijden. Nog voor zijn overlijden werd op 12 september 1911 bij besluit van burgemeester C.van der Wal en wethouders de vergunning van Jan overgeschreven op naam van diens zoon Willem Wielens.

Willem Wielens huwde in 1913, op 35 jarige leeftijd, met de 32 jarige Johanna Maria Hars.

In opdracht van Willem en Johanna werd het pand in 1935 gemoderniseerd door architect J.van der Horst waarbij de jachtweide werd uitgebreid tot ruim 64m2. Daarmee ontstond ook het balkon aan de noordzijde. De veranda werd vernieuwd en van een plat dak voorzien. Het aanzicht van metselwerk werd vervangen door wit pleisterwerk met een motief van grote stenen en het aantal hotelkamers werd uitgebreid tot zeven.

De Emmer Courant van mei 1935: "Ook het bekende oude hotel Wielens alhier doet mee aan de algeheele aanpassing van Emmen."

Na het overlijden van haar moeder, werd de dochter van Willem en Johanna, Emelien (Emmie), de laatste eigenaresse uit de familie Wielens van het hotel.

Noot: Wie kan bevestigen dat Huize Wielens door architect Kliphuis is ontworpen en gebouwd is door Daanje?

Tot mei 1937 was dansschool H.de Lange in het hotel gevestigd. In dat jaar nam De Lange een nieuwe locatie in gebruik aan de Parallelweg 7.

Tepper:

Jannes Tepper (50 jaar) hotelier/entertainer van Huize Wielens

Koos Naber met de zingende zaag en Jannes Tepper met de lepels.

Tine Tepper de bijzondere chef-kok van Huize Wielens

Jannes zou met zijn vrouw Tine en de kinderen Alle (geboren 1935), Henk (geboren 1941) en later hun dochter Mia (geboren 1949) echt de laatste vaste bewoner worden van Huize Wielens.

Jannes Tepper werd op 27 februari 1908 geboren als zoon van Alle Tepper en Jacomina Siersema. Na voltooiing van een 3 jarige HBS opleiding in Coevorden trad hij in dienst bij de gemeente Emmen. Hij ging later werken bij Staatsbosbeheer eveneens in Emmen. Op 31 mei 1934 trouwde hij met Trijntje (Tine) Maria Gillot uit Delfzijl. Zij was voor haar huwelijk onderwijzeres aan lagere scholen in Emmen, Nieuw Weerdinge en Zwartemeer. Zij gingen wonen in het huis dat Jannes aan de Dennenlaan had laten bouwen.

Jannes en Tine kregen drie kinderen:

• Alle Hendrik Tepper (*1935)
• Hendrik Jacob Tepper (*1941)
• Mia Maria Tepper (*1949)

Jannes was zeer muzikaal. Hij werd drummer in de toen in het noorden populaire band van Ab Verwer. In die tijd ontwikkelde hij zijn vaardigheid met het als castagnetten laten klinken van twee paplepels. Ook had hij een goede tenorstem. Vanaf de oprichting in 1933 was hij lid van Dubbel Vier. Dit dubbel mannenkwartet repeteerde op vrijdagavond in Hotel Wielens.

Tijdens deze avonden hielp Jannes na afloop van de repetities als vrijwilliger bij de bediening. Hij liet zich daar wel eens ontvallen (half serieus, half scherts) dat wanneer de familie Wielens zou stoppen met het bedrijf hij het wel wou voortzetten. Na het overlijden van Willem Wielens vroeg zijn weduwe aan Jannes of hij inderdaad het bedrijf voor eigen rekening en risico zou willen gaan exploiteren. Aldus werd besloten. Jannes nam ontslag bij Staatsbosbeheer.

Mevrouw Wielens, dochter Emmie en hondje Dollie namen in 1943 hun intrek in het huis aan de Dennenlaan dat zij toen gingen huren van Jannes. Het gezin Tepper verhuisde naar Hotel Wielens, dat werd omgedoopt in Hotel Café Restaurant Huize Wielens. Jannes kwam daarmee in een omgeving waar hij zich naar hartelust kon uitleven in zijn hang publiek te vermaken.

Zakelijk werd hij bijgestaan door zijn vader, voor bekenden opa Tepper, voor de gasten de "oude heer" Tepper, want hij was een heer. Hij deed de boekhouding en runde vanaf 1949 de slijterij in de toen nieuw aangebouwde zuidelijke benedenlokaliteit die ruim 25m2 groot was. Op 18 juli 1949 werd deze laatste wijziging van de vergunning bekrachtigd door burgermeester K.H.Gaarlandt. De oude heer Tepper was o.a. bestuurslid van het plaatselijke Rode Kruis vereniging. Daarnaast was hij voorzitter van het bestuur van een onderlinge ziektekostenverzekering voor de noordelijke provincies. Van verschillende andere bestuursfuncties had hij toen al afstand gedaan.

De grote tuin leverde veel verse groenten, aardappelen, fruit enz. op dankzij het vakkundige beheer door Tinus Aaldering. Deze man kon alles: kippen slachten (geleerd bij het Oosting instituut); het door Jannes en vrienden geschoten wild als hazen, konijnen, fazanten, patrijzen en soms een ree, kookklaar maken; tuinbouw; onderhoud aan het gebouw en andere bijkomende werkzaamheden. Ook bracht de tuin door de bijen van oom Rieks Siersema jaarlijks een flinke hoeveelheid honing op.

Tine, die bij haar huwelijk nog geen aardappel kon koken, ging na 1945 de "donderdag " cursus voor kok volgen aan de Bakker’s Vakschool in Groningen. Zij bestierde de keuken van het restaurant met zekere hand. Lekker eten klaarmaken voor veel mensen was niet alleen het beroep van Tine, het was haar hobby. Ook zij wou de mensen plezieren en verwennen met haar kookkunsten. Dat gold evenzeer voor de eigen familie die ieder jaar tijdens de Kerst en met Pasen met zo’n 15 tot 20 personen in Huize Wielens werden onthaald. Vermaard waren elke vrijdag haar kroketten, gemaakt van door haar zelf bereide kalfsvleesragout. De halve haantjes, biefstuk, karbonades en gehaktballen waren van onovertroffen kwaliteit.

Tine was altijd in voor nieuwe recepten. Ze stond open voor allerlei kookexperimenten. Zo waren er eens twee vaste restaurantgasten, die eind veertiger jaren waren gerepatrieerd uit Indië (nu Indonesië). Hij was van geboorte Nederlander. Zij was, wat zoals het toen heette, van Indische komaf. Tine zette hen eens, bij wijze van verrassing, een Indische maaltijd voor volgens recept van de cursus. De rijst en de kerriesaus werden zeer op prijs gesteld. Maar, legde meneer haar uit: "het was geen Indisch gerecht". Als mevrouw Tepper het op prijs stelde was zijn vrouw bereid om op een zaterdag echt "Indisch" te koken in hun keuken. Maar wel op een dusdanige manier dat Tine alles kon noteren en met instructies ook zelfwerkzaam kon zijn. Op de bewuste zaterdagochtend tegen tien uur verscheen mevrouw in vol ornaat, in sarong en op slippers. Voor de sambalboontjes werden in de tuin vruchten met de juiste dikte, door haar persoonlijk, op de struik geselecteerd en geplukt. Met kleine pasjes liep ze over het tuinpad in haar kleurige gewaad. Het leek de kampong aan de Hoofdstraat. Knoflook werd gestampt, vlees werd gemarineerd. Sambals bereid. De geuren waren om nooit te vergeten. Zo’n Indische kooksessie werd nog een paar keer herhaald op zaterdag.

Sindsdien aten de gasten, de familie Tepper en het personeel bijna wekelijks iets Indisch in Huize Wielens. Alles vakbekwaam en met geheel eigen stijl uitgeserveerd door Willem Datema, de ober die de familie Tepper en Huize Wielens tot het laatst trouw is gebleven.

Geen van de kinderen heeft het bedrijf voort willen zetten. In 1968 verlieten Jannes en Tine Emmen om in Ommen de huishouding en catering te gaan leiden in serviceflat Riant aldaar. Zij bewoonden daar zelf ook een appartement tot het overlijden van Tine in 1978. Jannes overleed in 1986 in Emmen. Hij woonde zijn laatste jaren in de Holdert.

Van 1968 tot 1972 werd Huize Wielens nog slechts geëxploiteerd als café. Willem Datema, geboren op 13-12-1924 te Groningen, was destijds belast met het dagelijks beheer.

Het dagblad van het Noorden kopte op 11 maart 1971: "Huize Wielens verdwijnt". Na afbraak van het hotel in 1972 begon Datema een café aan de Weerdingerstraat, het later bekende "Praathuis". Dit café diende de eerste jaren nog als clubhuis voor de voetbalvereniging Drenthina. Na twee jaar Weerdingerstraat huwde Datema op 2 juli 1974 met Roelfina Jacomina Siersema (*13-11-1926 Emmen, †26-09-1983).

Dubbel Vier:

Dubbel Vier vereeuwigd ter gelegenheid van het 25 jarig jubileum.
v.l.n.r. pianist Mewis van Dijk, daarnaast Simon Strating de dirigent.
De zingende leden op de foto:
Olf Veldhuis, Jaap van Brummelen, Henk Jong, Harm Jan van Peer,
Jan Wielens, Henk Smit, Jannes Tepper, Dirk Kort en Jan Ploeger.
Zij ontvingen bij die gelegenheid allen de erepenning van de gemeente Emmen.

Links: Harem (Jaap van Brummelen, Dirk Kort en Olf Veldhuis) en eunuch (Jan Ploeger)
Rechts: Columbus (Jannes Tepper) en stuurman Krelis (Harm Jan van Peer)
Jannes stelt de vraag aan zijn varensmetgezel op een melodie uit de Barbier van Sevilla:

"Zeg stuurman Krelis,
als ’t niet te veel is,
zeg me dan even:
waar zijn we gebleven?"

Huize Wielens was op bescheiden wijze een centrum van cultuur. Vele verenigingen hadden er hun vaste vergaderplaats en voerden daar hun jaarlijkse evenementen uit. Daartoe behoorden zeker: de zaterdag voetbalvereniging Drenthina, de vereniging Grunninger Spraok en de Fryske Vereniging. Meerdere scholen en buurtverenigingen organiseerden op de bovenzaal hun jaarfeesten en toneelavonden. Ook kerkgenootschappen waren dikwijls te gast na de trotse uitbreiding van 1908. De motorclub "Full Out" had voor al haar vergaderingen, evenementen en jaarfeesten Huize Wielens lange tijd als thuishaven.

Huize Wielens was echter het meest vergroeid met Dubbel Vier. Het repertoire van het gezelschap bestond uit licht klassiek Duits en Engels (voor de pauze), populair Engels en Nederlands (na de pauze). Tot het uniek eigen programma behoorden onder meer het lied "Mit Rosen komm ich zu dir" en "In d’ Emmerdennen” met tekst en melodie van Gerrit Broening. Van de zelfde tekstdichter, arrangeur en leraar wiskunde waren tevens de komische opera’s "De verkochte Bruid", Aladin en de Wonderlamp" en "Columbus ontdekt Amerika".

Het 25-jarig jubileum van Dubbel Vier werd gedurende een heel weekend lang op grootse wijze gevierd. Ter ere daarvan werd een statiefoto gemaakt.

Jannes voelde zich meer artiest dan kroegbaas (een term die hij zelf gebruikte als hem werd gevraagd naar zijn beroep). Hij beheerste persoonlijk een uitgebreid Weens repertoire waarmee hij solo optrad. De lepels, die hij altijd in zijn binnenzak bij zich droeg, waren zijn handelsmerk. Jannes Tepper vormde samen met Koos Naber een duo als "De muzikale Kok en Timmerman". Hun optreden was uniek.

In "Aladin en de Wonderlamp" vertolkte Jannes de rol van Aladin. Toen deze zijn geliefde Sulaika wilde bevrijden uit de harem van de sultan Hoesein Ben Ari werd hij gesnapt door de haremwachters. De doodstraf zou daarop moeten volgen. Dat werd door de haremdames met basstemmen bezongen op een overbekende Verdi melodie met:

"Oh, oh, oh wat een nare narigheid,
Nog zo jong en dan zijn kop al kwijt…"

Aladin werd tientallen keren opgevoerd in de noordelijke provincies. Een mogelijk nog groter succes was "Columbus ontdekt Amerika". Deze is onder meer opgevoerd in een stampvolle Aula, nu De Muzeval. Een stuk vol humor en anachronismen. De stuurman van de Sant Maria werd vertolkt door Harm Jan van Peer en Jannes was Columbus.

Huize Wielens was in zijn eigen vorm een centrum van cultuur. En het behoorde met de eerste generatie Dubbel Vier tot een deel van de historie van Emmen waaraan met warmte en met een glimlach teruggedacht kan worden.

Bronvermelding:

• H.J.Tepper Nijmegen. Huize Wielens was voor hem zijn ouderlijk huis hoewel hij geboren was aan de Dennenlaan in Emmen. Toen hij twee en half jaar oud was verhuisde hij met zijn ouders en zijn broer naar "hun" huis aan de Hoofdstraat 91. Als kind maakte hij kennis met een wereld met heel veel verschillende mensen, ideeën en gewoonten. De stamgasten van het café, de biljarters, de kaarters, de vaste gasten van het hotel, de passanten, de artiesten en natuurlijk Dubbel Vier, het zingend dubbel mannenkwartet, die elke vrijdagavond met sociëteitvergunning, het aangename met het nog aangenamere verenigde.
• "Zuidoost Drente, op weg naar een nieuwe toekomst" deel III door H.T.Buiskool. Uitgave: Van Gorcum te Assen 1956.
• Emmer Courant 5 mei 1972 "Huize Wielens onder slopershamer" door Wim Bisschop.
• Fedde en Bea Stoker.
• Emmer Courant mei 1935.
• Emmer Courant mei 1937.
• Emmer Courant 11 maart 1971.
• Dagblad van het Noorden 11 maart 1971.
• Foto's:
  • Archief gemeente Emmen.
  • H.J.Tepper.
  • A.Pool.
  • R.Boelens.

• Zie ook: "100 jaar Emmen, veranderingen in bebouwing" deel 2
  Door Sis Hoek Beugeling, J.Withaar, Gerrie van der Veen
  Noordboek 2004, ISBN 90.330.1275.8

Wie helpt?