dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Hoofdstraat: Oldenhuis Tonckens - Holthe tot Echten - Oosting - Drommedaar Omhoog


Bewoning: Omhoog


kaart 1880
gebruik uw muis voor informatie


kaart 1916

jaar sectie eigenaar
1804-1807 erf #54 L.F.Niewold, boerderij
1832 C933
C934
B.L.Homan
1850 - L.Oldenhuis Tonckens
1880 C4342 R.O.A. van Holthe tot Echten
1916 C4342 R.O.A. van Holthe tot Echten
1939 - S.J.W.Oosting

In de Oude Staten Archieven (OSA 868) van 1804 werd Louwerd Fokke Niewold (1750-1814) vermeld als halve boer. Niewold [Nieuwold] werd geboren te De Waal (Texel) en overleed te Emmen. Hij was ette voor het dingspel Zuidenveld van 1777-1790. Het haardstedenregister van 1784 vermeldt hem te Valthe. In 1789 kocht hij het erf Angelsen van de hoogweledelgeboren heer L.W.P. van de Borch. Hier woonde Niewold van 1793 tot 1800. In 1799 verkocht hij Angelsen aan Franz Ludwich von Martels. Niewold maakte in de jaren op Angelsen deel uit van de Gewapende Burgermacht. Carel Baron de Vos van Steenwijk noemde hem "een patriot zonder bekwaamheden". (bron: Withaar, Angelslo, 2008, p.45)

Niewold huwde in 1783 te Gieten met Margje Ottens uit Gieten. Uit dit huwelijk kwamen twee kinderen voort: Anna Willemina (1785-1837) en Jantje (1788-1854). Jantje Nijwold huwde in 1818 met Bernier Lucas Homan die in 1832 als eigenaar werd vemeld.

Bernier Lucas Homan (1787-1855) werd geboren te Zuidlaren. Hij was van beroep landbouwer. Hij huwde in 1818 te Smilde met Jantien Nijwold. Uit het huwelijk kwamen xx kinderen voort. Bernier Lucas Homan overleed in Gieten.


Oldenhuis Tonckens: Omhoog

Hoofdstraat-o3q ehof 1-019
Foto genomen voor 1909. In dit jaar was de tramlijn Emmen - Erm gereed. Op 1 november 1909 reed de eerste tram van Erm naar Emmen. Uit de foto blijkt dat de tramrail nog niet is aangelegd.
Foto: E.Hof.

van tot eigenaar adres
1850 1869 L.Oldenhuis Tonckens erf #54
1870 1876 W.Tijmes erf #54

Omstreeks 1850 liet mr. Lukas Oldenhuis Tonckens het herenhuis bouwen dat onderwerp is van dit artikel. Het was een herenhuis met boerderijfunctie. Dit verklaart de aanwezigheid van een baander en grote schuur.

Lukas Oldenhuis Tonckens was één der leden van een oud Drentsch boerengeslacht, die boer en magistraat plachten te zijn.

Lukas Oldenhuis Tonckens (1823-1888) geboren te Westervelde (Norg), was één der kinderen van de notaris Johannes Tonckens en Gesina Kijmmel. Hij huwde in 1861 te Winschoten met Elizabeth Bosman Tresling geboren te Winschoten. Uit dit huwelijk kwamen drie kinderen voort, allen geboren in Emmen: Gesina (*1862), Albertine (*1863) en Johannes (*1865).

Lukas werd in 1849 tot burgemeester van Emmen benoemd. Hij vervulde deze functie van 1849 tot 1869.

Mr. L.Oldenhuis Tonckens vertrok in 1869 naar Wildervank. Hij werd opgevolgd door burgemeester Willem Tijmes die de "burgemeesterswoning met erve" in 1870 overnam. In 1876 verhuisde Willem Tijmes naar een andere woning aan de Dorpsstraat, later Hoofdstraat genoemd. (bron: Emmer Courant oktober 1939)


Holthe tot Echten: Omhoog

Hoofdstraat-o3q eioa-15
Aan de tafel zitten R.O.A.van Holthe tot
Echten en zijn broer. Op de bok zit koetsier Bertus Kromkamp. Vooraan met hoed en hark is Lammert Roossies.
Foto: J.J.Brands.

Hoofdstraat-o3q eioa-15
Uitvergroting van foto boven

Hoofdstraat-o3q Holthe tot Echten
Rudolph Otto Arend van Holthe tot Echten.
Foto: Wikipedia

Hoofdstraat-o3q ehof 1-021
Foto: E.Hof.

Hoofdstraat-o3q ehof 1-020
Let op de bijzondere achterkant.
Foto: E.Hof.

Foto Historisch Emmen Holthe tot Echten Oosting
Foto: E.Hof.

van tot eigenaar adres
1876 1908 R.O.A. van Holthe tot Echten erf #54
1876 1916 De weduwe M.D.Oosting erf #54

Het geslacht van Holthe tot Echten ontstond door het huwelijk van Rudolph Otto van Holthe en Anna Geertruida van Echten.

Rudolph Otto van Holthe (1777-1832), lid gedeputeerde staten van Drenthe. Geboren op huis "Rheebruggen" bij Ansen. Na zijn huwelijk met Anna Geertruida van Echten (1777-1854, vrouwe van Echten en van Echtens Hoogeveen) werd de familie naam Van Holthe tot Echten. Uit dit huwelijk acht kinderen:

  1. Rudolph Arend (1803-1875)
  2. Rolina Gijsberta Gerdina (1804-1835)
  3. Jhr.mr.Pieter Adam (1807-1883)
  4. Allegonda Susanna (1808-1859)
  5. Jhr.mr.Hendrik Gerardt (1810-1879)
  6. Henriette Christina (1813-1842)
  7. Jhr.mr.Anne Willem (1816-1900) (advocaat, notaris)
  8. Dido Cecilia (1818-1841)

Pieter Adam van Holthe tot Echten (*1807 Ruinen, †1883 Assen) president provinciaal gerechtshof te Assen. Hij huwde met Petronella Maria Nicolette de Court. Zij kregen zes kinderen:

  1. Rudolph Otto (1846-1848)
  2. Margaretha Stephania Johanna (1847-1847)
  3. Anna Geertruida (1849-1877)
  4. Rudolph Otto Arend (1849-1908) kantonrechter
  5. Hendrik Gerard (1852-1938) burgemeester
  6. Rudolph Otto (1854-xxxx) substituut griffier

Deze Rudolph Otto Arend van Holthe tot Echten kwam waarschijnlijk voor het jaar 1876 vanuit Assen naar Emmen vanwege het aanvaarden van de functie kantonrechter. Deze functie oefende hij uit van 1876 tot zijn overlijden in 1908.

Zuidoost Drenthe behoorde tot 1877 tot het vierde kanton van het arrondissement Assen. In genoemd jaar vond een herindeling plaats waaraan het kantongerecht in Emmen haar bestaan te danken heeft. Onder leiding van Rudolph Otto Arend van Holthe tot Echten vond de eerste civiele zitting plaats op 1 juni 1877 en de eerste strafzitting op 7 juni 1877.

Hij huwde in 1885 te Emmen met Maria Digna Oosting (1853-1916), dochter van Willem Sjuck Johannes Oosting en Digna Cornelia Hofstede.

Zij gingen wonen in de villa die in 1850 gebouwd was in opdracht van burgemeester Lucas Oldenhuis Tonckens.

Kantonrechter Van Holthe tot Echten overleed in 1908, de weduwe Maria Digna Oosting bleef tot haar overlijden in 1916 in de villa wonen. In 1939 werd de oude villa afgebroken om plaats te maken voor "de witte villa" van de familie W.S.J.Oosting.

De Emmer Courant kopte in oktober 1939: "Het laatste oude heerenhuis verdwijnt."

"Het aanzien van het dorp Emmen is weer bezig een groote verandering te ondergaan, nu het heerenhuis der familie J.Oosting aan de Hoofdstraat wordt afgebroken."

"De bewoners hebben het achter het oude huis reeds verrezen nieuwe huis betrokken en over enkele dagen zal in het dorpsbeeld het rustieke witte landhuis met zijn lage bruin roode leiendak de plaats innemen van het laatste der ouderwetsche groote heerenhuizen, die de voornaamheid van het Emmen van voorheen uitmaakten en die eene na het andere in het laatste dozijn jaren door de nieuwe tijd verdrongen werden."

"Het huis van dokter Schönfeld, dat van wethouder Hadders, dat der dames Willinge en nu der familie Oosting, deze huizen en hun bewoners hebben in de beperkte wederwaardigheden van een Drentsch boerendorp een ruim aandeel gehad. Als zij gebouwd werden of van hun bewoners veranderden dan waren dat gebeurtenissen van belang. Maar nu de moker van den slooper ze één voor één heeft doen verdwijnen mogen oudere ingezetenen er wat herinneringen bij ophalen, de meeste onzer bezien het en stellen nuchter vast: Emmen wordt er maar weer mooier door!"

"Trouwens, het is geen romantiek van eeuwen, die verdwijnt met een huis dat der familie Oosting, want het heeft er geen honderd jaar gestaan."

"Burgemeester mr.Lucas Oldenhuis Tonckens liet het bouwen omstreeks 1850. Hij was één dier leden van een oud Drentsch boerengeslacht, die boer en magistraat plachten te zijn en de in 1849 benoemde burgemeester liet zich dan ook een huis bouwen, dat tegelijk heerenhuis en boerderij was, hetgeen de aanwezigheid van bander en groote schuur verklaart."

"Toen mr. L.Oldenhuis Tonckens in 1869 vertrok naar Wildervank en werd opgevolgd door den heer W.Tijmes, nam deze de burgemeesterswoning met erve in 1870 over. Enkele jaren later werd benoemd tot kantonrechter in Emmen jhr.mr.R.O.A. van Holthe tot Echten, die, ongehuwd zijnde, domicilie koos ten huize van burgemeester Tijmes. Jhr, van Holthe tot Echten verloofde zich met een dochter van notaris mr.S.J.Oosting en kocht de woning der familie Coersen, het later door den heer J.Hadders bewoonde huis. Evenwel beviel hem de burgemeesterswoning met haar ruime omgeving nog beter en het kwam tot een ruiling met burgemeester Tijmes.

"Zo geraakt het pand in het bezit van den heer Van Holthe tot Echten. Na een algeheele verbouwing, die het karakter heerenhuis versterkte en dat van de boerderij terug drong, werd het in 1885 door den heer en mevrouw Van Holthe tot Echten - Oosting betrokken en vele jaren door hen bewoond."

"Na het overlijden van den toenmaligen kantonrechter in 1908 bewoonde mevrouw douarière Van Holthe tot Echten tot aan haar dood in 1916 alleen het groote huis en vele oudere dorpsgenooten herinneren zich harer natuurlijk nog."

"Na haar verscheiden werden huis en erf gekocht door den heer J.Oosting. die er van november 1916 tot nu toe, dus 23 jaren, in woonde."

"En is alzoo weer een brokje oud Emmen vergaan en door nieuw Emmen vervangen."

"En ditmaal - het zal pas duidelijk wezen als in 't voorjaar de tuinaanleg enz gereed gekomen is - gelooven we inderdaad, dat we zonder meer van verfraaiing mogen spreken, dank zij vooral het behoud van het oude geboomte in de ruime gazons."

"Merkwaardigerwijze zullen de materialen van het oude huis wederom bestemd worden voor boerderijbouw en wel voor de oud Drentsche boerderij, die in het Noorder Dierenpark zal verrijzen."


Oosting 1: Omhoog


Foto: T.Bakker omstreeks 1939


Links: entree Noorder Dierenpark.
Rechts: W.S.J.Oosting.
Foto: R.Boelens.


De woning van Oosting die in 1939 werd afgebroken.
Foto: EC juli 1960.

van tot Eigenaar adres
1916 1939 J.Oosting Hoofdstraat

Na het overlijden van Maria Digna Oosting in 1916 werd het herenhuis bewoond door het gezin van haar broer Jan Oosting die tot dan aan de overkant van de Hoofdstraat woonde en dat bekend zou worden als het Oostinginstituut.

B.J.Mensingh (2002, p.63): "Het is een merkwaardige optocht: voorop loopt Jan met zijn hond, terwijl hij een grote kooi met een papagaai in zijn armen heeft. Dan volgt Maria met de poes op haar arm en de tienjarige Willem draagt een hok waarin we een Oostindische rat ontdekken. De optocht wordt besloten door een witte haan die enigszins mank loopt. De bonte stoet wordt begeleid door Hans, de rondvliegende tamme kraai van dochter Digna, die overigens zelf niet aanwezig is. Het beeld is typerend voor de Oostings. Een leven zonder dieren is voor hen onvoorstelbaar, met name voor zoon Willem. De familie Oosting en het dierenpark, jarenlang een onverbrekelijke eenheid."

Jan Oosting (1863-1941) was een zoon van notaris Sjuck Johannes Oosting (1825-1900) en Digna Cornelia Hofstede. Hij huwde in 1893 met Maria Anna Aleida Oosting (1873-1957) geboren te Utingeradeel. Uit dit huwelijk kwamen drie kinderen voort, allen geboren in het herenhuis dat bekend is geworden als Oostinginstituut:

  • Sjuck Johannes (1894-1894)
  • Digna Cornelia (1900-1993)
  • Willem Sjuck Johannes (1906-1983), oprichter Noorder Dierenpark.

Het was dit gezin dat in 1916 de "merkwaardige optocht" naar de overkant maakte.

Jan Oosting was gek op dieren, hetgeen hij overbracht op zijn zoon Willem, de oprichter van het Noorder Dierenpark. Ook was Jan Oosting een liefhebber van fotografie. Met name de oudste plaatjes uit de omgeving van Emmen zijn door hem gemaakt met een groot vierkant houten toestel compleet met zwart doek en grote glazen negatieven.

In 1938 kwamen hun plannen tot uitvoering om achter het oude herenhuis een nieuw woonhuis te bouwen geschikt voor dubbele bewoning. Dit nieuwe woonhuis kwam in 1939 gereed.

De Emmer Courant kopte in oktober 1939: "Het laatste oude heerenhuis verdwijnt."

"Het aanzien van het dorp Emmen is weer bezig een groote verandering te ondergaan, nu het heerenhuis der familie J.Oosting aan de Hoofdstraat wordt afgebroken."

"De bewoners hebben het achter het oude huis reeds verrezen nieuwe huis betrokken en over enkele dagen zal in het dorpsbeeld het rustieke witte landhuis met zijn lage bruin roode leiendak de plaats innemen van het laatste der ouderwetsche groote heerenhuizen, die de voornaamheid van het Emmen van voorheen uitmaakten en die eene na het andere in het laatste dozijn jaren door de nieuwe tijd verdrongen werden."

"Het huis van dokter Schönfeld, dat van wethouder Hadders, dat der dames Willinge en nu der familie Oosting, deze huizen en hun bewoners hebben in de beperkte wederwaardigheden van een Drentsch boerendorp een ruim aandeel gehad. Als zij gebouwd werden of van hun bewoners veranderden dan waren dat gebeurtenissen van belang. Maar nu de moker van den slooper ze één voor één heeft doen verdwijnen mogen oudere ingezetenen er wat herinneringen bij ophalen, de meeste onzer bezien het en stellen nuchter vast: Emmen wordt er maar weer mooier door!"

"Trouwens, het is geen romantiek van eeuwen, die verdwijnt met een huis dat der familie Oosting, want het heeft er geen honderd jaar gestaan."

"Na haar verscheiden werden huis en erf gekocht door den heer J.Oosting. die er van november 1916 tot nu toe, dus 23 jaren, in woonde."

"En is alzoo weer een brokje oud Emmen vergaan en door nieuw Emmen vervangen."

"En ditmaal - het zal pas duidelijk wezen als in 't voorjaar de tuinaanleg enz gereed gekomen is - gelooven we inderdaad, dat we zonder meer van verfraaiing mogen spreken, dank zij vooral het behoud van het oude geboomte in de ruime gazons."

"Merkwaardigerwijze zullen de materialen van het oude huis wederom bestemd worden voor boerderijbouw en wel voor de oud Drentsche boerderij, die in het Noorder Dierenpark zal verrijzen."


Oosting 2: Omhoog

Hoofdstraat-o3q ehof 1-177
Foto: E.Hof.

Hoofdstraat-o3q bmen-2002-80
Jan en Maria Oosting.
Foto: B.J.Mensingh.

Hoofdstraat-o3q bmen-2002-71
Het gezin van Willem Oosting.
V.l.n.r.: zoon Jan, Tineke Oosting-Bosma,
Willem Oosting en dochter Aleid. Op de voorgrond dochter Engeline.
Foto: B.J.Mensingh.

van tot Eigenaar/bewoners adres
1939 1941 J.Oosting Hoofdstraat
1939 1970 W.S.J.Oosting Hoofdstraat 18 (1960)

In 1939 werd het oude herenhuis afgebroken om plaats te maken voor "de witte villa" van de familie Oosting.

De villa, geschikt voor dubbele bewoning, was ontworpen door architect K.van den Berg uit Naarden. De bouwsom bedroeg ƒ12.000,- B.J.Mensingh (2002 p.68) daarover: "Voor de architect een moeilijke opdracht omdat er een prachtige beukeboom in de weg staat. Omdat men die boom graag wil behouden, wordt de villa min of meer om de beuk heen gebouwd. Vandaar is ook "de knik" in dit huis te verklaren."

Jan en Maria Oosting gingen aan de rechterkant wonen. Hun zoon Willem Sjuck Johannes Oosting (hierna verder Willem genoemd) ging met vrouw en kind aan de linkerkant wonen. Hij was de oprichter van het Noorder Dierenpark.


Bestektekening van de voorgevel.
Foto: B.J.Mensingh.

Willem Oosting, geboren in het herenhuis dat bekend werd als Oostinginstituut, maakte in 1916 met zijn ouders de "merkwaardige optocht" naar de andere kant van de Hoofdstraat.

Willem Sjuck Johannes Oosting (1906-1983) huwde in 1938 met Ernestine Josefine [Tineke] Bosma, die als gezelschapsdame in dienst was bij de familie Oosting. Uit dit huwelijk kwam één dochter voort, geboren in het huis ter linkerzijde van de entree van het dierenpark:

  • Aleid Digna Oosting [Aleid] (*1938) huwde maat Jaap Rensen.

Na anderhalf jaar huwelijk kwam het tot een scheiding tussen Willem en Tineke. In het voorjaar van 1945 huwden zij echter voor de tweede keer. Uit dit huwelijk kwamen twee kinderen voort:

  • Jan Antonie [Jan] (*1947)
  • Engeline [Ernestine] (*1949)

Willem Oosting was net als zijn vader gek op dieren. Al op zesjarige leeftijd wist hij dat hij directeur van Artis wou worden. Dat werd hij niet. Wel werd hij directeur van het door hem opgerichte Noorder Dierenpark dat op 27 mei 1935 de deuren opende.

Willem bleek op jonge leeftijd een matige leerling te zijn. Hij volgde in de jaren 20 nog wel de HBS in Coevorden maar bleek geen grote activiteit aan de dag te leggen. Zowel op school als in het gezin bleek hij een moeilijk karakter te hebben. Digna Cornelia Gerritzen-Oosting, de zus van Willem Oosting, schreef in haar dagboek: "Hij was een moeilijk opvoedbaar kind en maakte zich aan vele kleine en grote vergrijpen schuldig. Voor elk vergrijp zette mijn vader een streepje. Waren er twee turfjes, dus tien streepjes, neergezet, dan werd dat verdisconteerd in 10 minuten in de donkere kast. Ik weet niet, hoe Willem deze straf ondervond. Tegen de 'vergrijpen' hielp het weinig of niets."

Toch schonk zijn vader hem op jonge leeftijd een auto. Zo kon hij samen met zijn vriend Bertus Thedinga dierentuinen bezoeken. Door deze auto was Willem Oosting in staat om ook de dierentuin van Carl Hagenbeck bij Hamburg te bezoeken. Het was met name deze dierentuin die grote indruk op hem maakte en hem inspiratie gaf over de wijze waarop hij zijn eigen dierenpark zou gaan opzetten en inrichten.

Willem Oosting was een man die beter met dieren kon omgaan dan met zijn kinderen. Hij kon tot tranen toe bewogen zijn als hij zag dat de dieren in het park geen water hadden. Hij sprak in de venen straatarme gezinnen aan omdat ze hun hond te kort hadden aangelijnd. Daar leed het dier onder. Heel nauwgezet controleerde hij elke avond of de beesten in het park voldoende lucht en water hadden en of de hekken goed gesloten waren. (bron: Mensingh 2002)

Aleid Rensen (2013, p.22) schrijft in soortgelijke bewoordingen over haar vader. "Van een hechte band tussen mij en mijn vader was nooit sprake. Mijn ouders waren streng en mijn vader had losse handen. Mijn vader knuffelde wel mijn moeder, later ook mijn jongere zusje en natuurlijk zijn honden."

In 1960 overleed Tineke Bosma, de vrouw van Willem Oosting. Willem hertrouwde in 1962 met de veel jongere Betty van der Wardt om in 1970 Emmen te verlaten, naar Doorwerth te vertrekken om zich later in Brummen te vestigen. Willem Oosting overleed in 1983 te Arnhem.

Zijn dochter Aleid, inmiddels gehuwd met de architect Jaap Rensen, nam na rijp beraad samen met haar man de directie over van haar vader.


d'Ouwe Drommedaar: Omhoog

Hoofdstraat-o3q jwr-april-2011
April 2011, voor de brand.
Foto: © J.Withaar.

Hoofdstraat-o3q jwr-CIMG7629
2 november 2012.
Foto: © J.Withaar.

van tot ondernemer adres
2001 - d'Ouwe Drommedaar,
pannenkoekenrestaurant
Hoofdstraat 16

In de nacht van 1 november 2012 legde een grote brand het "monumentale" pand in de as. De brandweer schaalde de brand al snel op tot zeer groot maar kon het pand niet meer redden. Bijzonder was dat er niet voldoende bluswater voorhanden was waardoor de brandweer blusslangen moest uitleggen tot aan het Oranjekanaal om daaruit het bluswater te betrekken.Om dit mogelijk te maken werd de Hondsrugweg in beide richtingen afgesloten.

Noot: Kranten uit die tijd schreven over monumentaal. De schitterend wit uitgevoerde villa is echter niet opgenomen in het boek "Rondom de Herenhof". (G.de Leeuw, 2000)

Al snel na de brand werd besloten het pand weer in originele staat te herbouwen. Op 18 april 2014 vond de heropening plaats van het restaurant De Drommedaar. Vijf medewerksters van het restaurant knipten een lint door en nodigden belangstellenden uit om binnen een kopje koffie te komen drinken.


Bronvermelding: Omhoog

  • "Toen alles nog anders was" door B.J.Mensingh. Uitgeverij Drenthe te Beilen. ISBN 90-75115-33-4.
  • Kaartje gegenereerd met een proefversie van Hazadata, met dank aan André Dekker voor de gegevens.
  • Zie ook: "100 jaar Emmen, veranderingen in bebouwing" deel 2
    Door Sis Hoek Beugeling, J.Withaar, Gerrie van der Veen
    Noordboek 2004, ISBN 90.330.1275.8

 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.