dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Marktplein en omgeving: Veemarkt Omhoog


Inleiding: Omhoog

Foto Historisch Emmen marktmeester
De marktmeester C.L.

Foto Historisch Emmen linnenwagens

Veemarkten werden eens in de veertien dagen gehouden:

  • de eerste veemarkt op de tweede vrijdag van januari
  • verder op de laatste drie vrijdagen in oktober en
  • de eerste twee vrijdagen in november, vielen deze laatste markten samen met de reguliere markt dan werden ze als één markt gehouden.

Markten die op Goede Vrijdag vielen of Eerste of Tweede Kerstdag zouden op de eerste marktdag ervoor worden gehouden.

In het door de VVV uitgegeven boek "In en rond Emmen" staat dat de veertiendaagse (rund)veemarkt in 1931 werd omgezet in een wekelijkse veemarkt.

In een verordening van het marktwezen van 3 oktober 1946 is bepaald dat op iedere vrijdag markt gehouden zou worden met varkens, schapen, geiten, pluimvee, konijnen, groenten, ooft en eieren.

Velen kwamen per trein, tram, de linnenwagen of soms zelfs te voet met slechts één schoongewassen big in de armen naar de markt om deze daar te verkopen.

Op de veemarkt stond altijd een groot reclamebord met daarop een met de staart omhoog wegrennende koe, die nagezeten werd door een horzel. Er stond een tekst bij waaruit het gevaar van horzels moest blijken. Dat bord is op de bij Historisch Emmen bekende foto's helaas niet te zien. Wie helpt?

Onder vee verstaat men in het algemeen door de mens om economische redenen gefokte en gehouden dieren. Men noemt het ook wel rundvee, onderverdeeld in melkvee of slachtvee. Daarnaast kennen we pluimvee. De pluimveemarkt was in de jaren '30 van grote betekenis voor Emmen.

De handel in dieren heeft ondertussen plaats gemaakt voor de waren die tegenwoordig nog iedere vrijdag op dezelfde plek, in het hart van het Emmer centrum wordt gehouden.

Konijnenmarkt: Omhoog

Foto Historisch Emmen konijnenmarkt
De konijnenmarkt vond plaats vanaf 1929. In 1930 werden er zo'n 29.000 konijnen aangevoerd. In de crisistijd liep dat aantal weer sterk terug.

In een verordening van het marktwezen van 3 oktober 1946 is bepaald dat op iedere vrijdag markt gehouden zou worden met varkens, schapen, geiten, pluimvee, konijnen, groenten, ooft en eieren. Het door de VVV uitgegeven boekje "In en rond Emmen" meldt echter dat de veertiendaagse (rund)veemarkt al in 1931 werd omgezet in een wekelijkse veemarkt.

Ook heden ten dage kan men er nog fruit kopen om de dagelijkse portie vitamines binnen te krijgen, maar ook kleding, stoffen, vis en planten. Op de markt in Emmen is bijna alles te verkrijgen. In de twintiger en dertiger jaren waren vooral kippen en eieren belangrijke verkoopwaar.

Onder vee verstaat men in het algemeen door de mens om economische redenen gefokte en gehouden dieren. Men noemt het ook wel rundvee, onderverdeeld in melkvee of slachtvee. Daarnaast kennen we pluimvee.

Veemarkten werden eens in de veertien dagen gehouden:

  • de eerste veemarkt op de tweede vrijdag van januari
  • verder op de laatste drie vrijdagen in oktober en
  • de eerste twee vrijdagen in november, vielen deze laatste markten samen met de reguliere markt dan werden ze als één markt gehouden.

Op de veemarkt stond altijd een groot reclamebord met daarop een met de staart omhoog wegrennende koe, die nagezeten werd door een horzel. Er stond een tekst bij waaruit het gevaar van horzels moest blijken. Dat bord is op de bij Historisch Emmen bekende foto's helaas niet te zien. Wie helpt?

Velen kwamen per trein, tram, de linnenwagen of soms zelfs te voet met slechts één schoongewassen big in de armen naar de markt om deze daar te verkopen.

Markten die op Goede Vrijdag vielen of Eerste of Tweede Kerstdag zouden op de eerste marktdag ervoor worden gehouden.

De handel in dieren heeft ondertussen plaats gemaakt voor de gewone warenhandel die tegenwoordig nog iedere vrijdag op dezelfde plek wordt gehouden.


Varkens - biggenmarkt: Omhoog

Foto Historisch Emmen biggenmarkt

Foto Historisch Emmen biggenmarkt
Biggenmarkt jaren '20

Foto Historisch Emmen biggenmarkt

Foto Historisch Emmen varkensmarkt

Foto Historisch Emmen varkensmarkt

Foto Historisch Emmen varkensmarkt

In Emmen werden veel zogenaamde 'Londense biggen' verhandeld; knorrepotten die voornamelijk aan Engeland werden verkocht. Ook Duitsland was een belangrijke afnemer.

De varkens werden o.a. gevoerd met de ondermelk die terugkwam van de melkfabriek. (Melk werd onderworpen aan centrifugaal kracht en gescheiden in room(vet) en ondermelk. Room werd verwerkt tot boter. De boeren waren verplicht de ondermelk terug te nemen. In deze omgeving was dan ook geen enkele kaasfabriek te vinden. De boeren hadden het dan over "oes botterfebriek".) Op deze manier konden ook de keuterboertjes, die slechts één of twee koeien hadden, een paar biggen fokken of een varken vetmesten.


Schapenmarkt: Omhoog

Foto Historisch Emmen schapenmarkt

Foto Historisch Emmen schapenmarkt


Geitenmarkt: Omhoog

Foto Historisch Emmen geitenmarkt


Koeienmarkt: Omhoog

Foto Historisch Emmen koeienmarkt
April 1929

Foto Historisch Emmen koeienmarkt

Foto Historisch Emmen koeienmarkt


Paardenmarkt: Omhoog

Foto Historisch Emmen paardenmarkt

Foto Historisch Emmen paardenmarkt

Foto Historisch Emmen paardenmarkt

Foto Historisch Emmen paardenmarkt

De paardenmarkt werd gehouden aan het Noordeind.

Van oudsher werden paarden aangevoerd op:

  • de eerste markt in maart
  • de markt voor de eerste woensdag in mei
  • de markt voor de eerste dinsdag in september
  • de markt voor de derde dinsdag in oktober
  • de markt voorafgaande aan 24 mei
  • de markt van de eerste vrijdag in november

Loven en bieden: Omhoog

Foto Historisch Emmen loven en bieden
1934

Foto Historisch Emmen loven en bieden

Loven en bieden is uitdrukking die al vanaf de Middeleeuwen voorkomt. Onder loven verstond men een zekere som voor iets vragen. Het loven deed de verkoper. Bieden deed de koper.

De bedoeling van loven en bieden, ook wel handjeklap genaamd, was dat vraagprijs en bod steeds dichter bij elkaar zouden komen te liggen waarna ze het uiteindelijk eens werden. Het gebeurde natuurlijk ook dat ze concludeerden dat ze het niet eens konden worden.

Handjeklap maakt de veemarkt zo mooi en levendig. Een eerste geboden bedrag werd vaak schamper weggelachen. Men keek elkaar dan dreigend en onderzoekend aan, liep even de andere kant op alsof de koop werd afgeblazen om vervolgens gewoon het beest te kopen met een laatste klap.

Het ging er soms hard aan toe, een mooi stukje show werd er opgevoerd voordat een beest verkocht was. Buitenstanders begrepen meestal niet veel van dit handjeklap.

Betalen deed men contant in het café, vaak onder het genot van een borrel.


Kermis: Omhoog

Twee keer per jaar was er "Groot Emmer, of Emder markt". Een hele gebeurtenis! Behalve de warenmarkt en veemarkt werd er dan tevens een paardenmarkt gehouden.

Tijdens de Groot Emmer Markt was er ook kermis. Kermis in Emmen betekende vroeger feest. Iedereen keek er naar uit. De kermis werd gehouden op de Kooikerskamp. Deze lag nabij het politiebureau aan de Westenesscherstraat.

Op de kermis kon je o.a. noga en snoep kopen. Beroemd was de kraam waarin een man stond die langwerpige krentenbollen verkocht. Met een eentonige stem riep ie in een adem: "hanepoot'n veur'n dubbeltien, hanepoot'n veur'n dubbeltien". Dat kon hij heel lang volhouden.

De belangrijkste attractie op de kermis was de draaimolen, vroeger ook wel de "Mallemeul'n" genoemd. De molen had houten paarden en sleetjes. Eigenaars waren de heer en mevrouw Hendriks. De heer Hendriks had een grote grijze snor. Zijn vrouw droeg een leren geldtas op haar buik. Niets ontging haar. Als er eens iemand probeerde om gratis een ritje in de molen te maken, werd hij/zij door haar zeker betrapt! De molen werd getrokken door een paard. Deze was daar helemaal op getraind. Wanneer de koperen bel door mevrouw Hendriks werd geluid begon het dier vanzelf zijn rondjes te lopen. Werd er voor de tweede keer gebeld, dan bleef ie staan en konden zijn "passagiers" uitstappen.

Eens in de paar jaar kwam de stoomcarrousel. Dat was helemaal een bijzonderheid. Deze carrousel had houten paarden die konden bewegen. Een hele attractie waar iedereen in opperste verbazing naar keek. De ritten waren wel wat duur voor de gewone burgerbevolking. Het waren dan ook meestal de notabelen die gebruik maakten van de molen.


Aanvoercijfers: Omhoog


  jaar
1922                    
runderen 1771                    
kalveren -                    
nuchtere kalveren -                    
paarden 940                    
veulens -                    
biggen en lopers 17061                    
varkens                    
schapen 7555                    
lammeren -                    
geiten -                    
pluimvee -                    
konijnen -                    

  jaar
1949 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959
runderen 182 213 188 176 36 6 5 - 1 - -
kalveren 30 63 85 231 124 73 163 18 119 90 201
nuchtere kalveren 69 244 159 97 27 35 10 12 41 37
paarden 594 256 226 164 133 131 54 28 5 2 -
veulens - 39 38 39 37 16 12 1 - - -
biggen en lopers 24262 30800 32576 29917 33582 27161 29803 23604 24974 16782 11271
varkens - 228 370 808 639 750 619 703 745 689 657
schapen 2308 1742 549 333 609 449 334 222 439 612 484
lammeren 849 533 390 294 385 301 157 257 230 398 242
geiten - - 262 225 144 99 115 68 66 60 39
pluimvee 21078 4984 11728 23664 20306 16775 13576 13072 12010 9461 10939
konijnen 1129 769 718 3872 3343 2929 1295 1234 2226 1200 2280

  jaar
1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970
runderen - -                  
kalveren 250 405                  
nuchtere kalveren                  
paarden - -                  
veulens - -                  
biggen en lopers 8613 5080                  
varkens 446 332                  
schapen 642 262                  
lammeren                  
geiten 41 25                  
pluimvee 2344 1768                  
konijnen 12000 4394                  

Bronvermelding: Omhoog

  • Gerrie van der Veen (die een deel van deze tekst oorspronkelijk heeft gepubliceerd)
  • "Dorp wordt stad" uitgegeven t.b.v. de tentoonstelling van 26 mei tot 3 september 1989, ter gelegenheid van de viering van het 850 jarig bestaan van Emmen, in opdracht van het gemeentebestuur, onder redactie van M.A.W.Gerding.
  • "In en rond Emmen" Uitgave VVV 1932.
  • "Geïllustreerde plaatsbeschrijving gemeente Emmen".
  • Statistische jaaroverzichten gemeente Emmen.
  • Correctie door Rien Eding.
  • Foto's:
    • A.Pool
    • E.Hof
    • G.v.d.Veen
    • R.Boelens
    • Mevrouw van Wieren Bosklopper
    • P.Naber
    • Collectie Brands

 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.