dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Noorderstraat: Begemann - Jakobs Omhoog


Kadastraal: Omhoog


1880


1916

1807: sectie C998, eigenaresse de weduwe Jan Cremers, van een brouwhuis.

1832: sectie C998, eigenaar de weduwe Roelof Kremers & cons. (boer, brouwer en tapper).

1880: secties C996, C997, C998, eigenaar Jan Albert Willinge van huis, erf en tuin.

Op het perceel werden later twee winkel/woningen gebouwd.


Begemann: Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Begemann

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Begemann

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Begemann
Het bouwjaar van de woning met winkel.

  • 1906-1908 F.Begemann, kleermaker.

Links de winkel aan huis van kleermaker Frederik Adolf Begemann (1875-19xx) die bekend stond als "meester tailleur". Hij had een winkel in "Heeren en kinderkleding". Het was volgens oudere Emmenaren bij de opening in 1906 ťťn van de modernste winkels in Emmen.

Frederik Adolf Begemann huwde in juni 1906 te Schoonebeek met Geertruida Poppen geboren te Dalen.


Jakobs: Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs
Op de gevel is te lezen:
"kleding, bedden, dekens, matrassen".
Foto: © Bert J. (Hans) Davidson.

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs
IsraŽl Jakobs & Betje Levie.
Foto: © Bert J. (Hans) Davidson.

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs
Op de gevel is te lezen:
"bedden, dames en herenkleding, matrassen".
Foto: © Bert J. (Hans) Davidson.

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs
Maurits Jakobs en Rosa van Dam.
Foto: © Bert J. (Hans) Davidson.

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Jakobs
Vlak voor de afbraak in 1959.

  • 1908-19xx IsraŽl Jakobs.
  • 19xx-1942 Maurits Jakobs, ging tijdelijk naar Hoofdstraat 89.
  • 1943-1945 Geert Kruit, afkomstig van Sleen.
  • 1945-1959 Maurits Jakobs, manufacturen. Ging naar de Van Coevordenstraat.
  • Op 1 mei 1958 werd het pand, Noorderstraat 1, afgebroken.

In 1908 vestigde IsraŽl Jakobs Hzn hier een winkel in textiel en meubelen.

IsraŽl Jakobs (1863-1942) was een zoon van Heiman Jakobs en Roosje de Jong. Hij werd geboren te Sleen en huwde in 1892 in Emmen met Betje Levie (1864-1934), geboren te Noordbarge. Zij was een dochter van de koopman DaniŽl Gerson Levie en Martha Polak.

Uit het huwelijk kwamen zes kinderen voort:

  • Roos (*1893).
  • DaniŽl (*1894).
  • Herman IsraŽl (*1896).
  • Maurits (*1898).
  • Gerson (*1900).
  • Johanna (1902-1942). In de Tweede Wereldoorlog weggevoerd en overleden te Auschwitz.

IsraŽl Jakobs werd tijdens de Tweede Wereldoorlog weggevoerd en niet keerde niet meer terug. Hij overleed in 1942 te Auschwitz in Polen.

Zijn zoon Maurits (Mau) nam de zaak over. Begin jaren '60 dreef hij er een winkel in stoffen.

In het boek Emmen in bezettingstijd van G.Groenhuis komt op bladzijde 161 een brief van Maurits Jakobs ter sprake, die hij op 26 april 1945 zou hebben geschreven. In deze brief schreef Maurits dat hij en zijn vrouw Rosa van Dam tijdens de oorlog waren ondergedoken met steun van politieagent Bergh. "Hij was in de eerste tijd op de hoogte van onze verblijfplaats en had afgesproken om ons te waarschuwen als hij wist dat er voor ons gevaar dreigde."

Groenhuis laat in het boek zijn twijfel blijken over het waarheidsgehalte van deze brief. Bergh was betrokken bij vele arrestaties. Zelfs een broer van Maurits werd door Bergh naar Zwolle getransporteerd. Hierover schreef Maurits: "Hij heeft hem gelegenheid gegeven te vluchten, waar hij echter geen gebruik van heeft gemaakt." Groenhuis had niet ten onrechte twijfels over de brief van Maurits, door de getuigenissen van Henk Kleinenberg, Jeanne Palland maar ook uit het verhaal van ooggetuige Altjo (Jo) Oldenburger uit Beilen. Oldenburger vermoedt dat agent Bergh, die in Emmen als 'fout' bekend stond, om zichzelf schoon te pleiten, het echtpaar Maurits heeft verzocht de bewuste brief te schrijven. De Jakobsen waren erg vriendelijke mensen.

In de zomer van 1942 richtten de Duitsers een aantal werkkampen in waar de joden moesten werken. Volgens Groenhuis kregen deze werkkampen al gauw het karakter van Duitse concentratiekampen. Altjo Oldenburger, geboren in Emmer Erfscheidenveen, kwam door zijn werk vanaf eind jaren dertig veel in aanraking met de joodse middenstanders in Emmen.

Jo Oldenburger had goede contacten met het echtpaar Maurits en Rosa Jakobs-van Dam van de manufacturenzaak aan de Noorderstraat. Half juli kreeg Maurits Jakobs bericht dat hij zich moest melden in het werkkamp in Vledder. De zondag voor het vertrek was Oldenburger op bezoek bij het kinderloze echtpaar. Samen met Rosa Jakobs probeerde Jo Oldenburger Maurits Jakobs ervan te overtuigen dat ze moesten onderduiken. Jakobs voelde er niet veel voor, hij was van mening dat de oorlog niet lang meer zou duren.

Oldenburger beloofde het echtpaar dat hij de volgende dag mee zou reizen met 'de jodentram' naar Vledder om te zien waar de groep terecht zou komen. Hij nam zijn fiets mee om na aankomst de omgeving te verkennen. Daarna fietste hij naar Emmen terug waar hij zijn bevindingen besprak met een aantal achterblijvers.

Samen met Rosa besloot Jo dat het beter was om een onderduikadres te gaan zoeken. Rosa was ervan overtuigd dat veel van hun vrienden bereid zouden zijn hen onderdak te verlenen. Dat viel tegen. Jo bezocht enkele tientallen door hen opgegeven adressen in heel Drenthe, onder andere in Oosterhesselen, Dwingeloo en Veenhuizen. Velen verklaarden wel te willen, maar om bekende redenen niet te kunnen. Een enkeling die wel wilde, leek het vooral om het geld te doen te zijn en viel daarom naar Jo's mening af. Ondertussen fietste hij ook nog enkele malen naar het kamp in Vledder met tassen vol eten als aanvulling op de magere rantsoenen in het kamp.

Rosa had inmiddels de aanzegging gekregen dat ze hun huis moest verlaten en vond onderdak bij Gottfried Meiboom die tegenover het postkantoor woonde. Kostbare spullen van de familie waren in een eerder stadium al ondergebracht bij buren en goede vrienden. Probleem was een plek te vinden voor het meubilair, waaronder twee grote crapauds. In eerste instantie konden de meubels ondergebracht worden bij een boer, maar deze vreesde represailles bij ontdekking. Uiteindelijke lukte het Jo alle meubels onder te brengen in de meubelstoffeerderei van Van Peer aan de Derksstraat.

Ondertussen verstreek de tijd en Jo, die voor zijn werk veel in Amsterdam kwam merkte dat de tijd voor de joden begon te dringen. Hij besloot onderdak voor zijn joodse vrienden te zoeken in zijn geboortedorp. Bij het eerste adres lukte dit al. Na overleg met zijn vrouw verklaarde de heer H.Meijer die woonde aan Kanaal B118 in Emmer Erfscheidenveen zich bereid het echtpaar tijdelijk onderdak te verschaffen. Jo Oldenburger nam contact op met een van de bewakers van het kamp in Vledder, een zekere Willems, waarvan Jo wist dal deze geen lid van de NSB was. Zonder te weten waarom het precies ging bleek Willems bereid zijn steentje bij te dragen. De eerstvolgende avond dat Willems dienst had fietste Jo naar Vledder, kreeg een fiets van Willems te leen en haalde op een vooraf afgesproken plek Maurits Jakobs op uit het kamp. Samen fietsten ze, bekende obstakels ontwijkend en op 50 meter afstand achter elkaar aan, naar Emmer Erfscheidenveen. Jo had de dag ervoor Rosa al op de fiets naar het onderduikadres gebracht, waar het echtpaar elkaar na een scheiding van enkele weken terug zag.

In de periode tot aan het eind van de oorlog moesten Maurits en Rosa nog diverse keren van onderduikadres wisselen. Steeds was het Jo Oldenburger, die vaak samen met zusters Gien (Gien zonder Vrees) en Lien Warringa uit de Wilhelminastraat en de broers Edu en Con ter Veer uit de Molenkamp in Emmen er voor zorgde dat de beide onderduikers naar een nieuw adres werden vervoerd. Maurits en Rosa zaten ook nog enige tijd in het onderduikerhol in het Valtherbos, waar dezelfde vijf mensen, en uiteraard Bertus Zefat, een belangrijke rol speelden in de verzorging van de onderduikers.

De laatste jaar van de oorlog zat het echtpaar Jakobs met nog drie andere mensen ondergedoken in de woning van de zusters Warringa. Jo Oldenburger vertelde dat de terugkeer, direct na de bevrijding, van de Wilhelminastraat naar hun woning aan de Noorderstraat een ware zegetocht was van de twee joodse Emmenaren. Ze werden door iedereen staande gehouden en omhelsd, zodat die paar honderd meter naar hun huis meer dan twee uur duurde.

Saillant detail in dit hele verhaal is nog dat het gehele meubilair, waar Jo Oldenburger zo mee in zijn maag had gezeten, op de zolder van hun eigen huis stond. Wat was het geval? De woning was na de vordering in gebruik genomen door de Landwacht als kantoor. Op een gegeven moment moest ook Van Peer zijn magazijn ontruimen. Waar heen met de meubels van Jakobs? Arent van Peer besloot de landwacht in het huis van de Jakobsen te vragen of hij een deel van zijn goederen niet op de zolder mocht opslaan. Dat was goed. De Landwacht had er goed op gepast!

Minder goed was het afgelopen met een deel van het linnengoed dat in bewaring was gegeven bij een van de buren. Hier werkte een dienstmeisje die in de gaten had dat er spullen in het huis lagen die niet van de familie waren. Toen ze ging trouwen eiste ze, onder bedreiging van hen aan te geven, deze spullen op.


Nieuwbouw: Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Becker

Foto Historisch Emmen Noorderstraat Herman Jansen
"Parka's nooit" werd op de ramen gespoten als protest tegen het Noordtangent plan.

Na afbraak eind jaren '50 kwamen in 1961 vier geschakelde winkels gereed.

Wie was de architect? Wie de aannemer?

Het eerste en tweede perceel kwamen ongeveer op de plaats van de winkel van Jakobs te staan. In het eerste en tweede perceel (vanaf de Hoofdstraat gezien) zaten o.a. de volgende winkels:

Eerste perceel:

  • Herman Jansen (1961-19xx)
  • Albert Mode (xxxx-xxxx)

Tweede perceel:

  • Becker optiek (1961-xxxx)

Heden: Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorderstraat


Bronvermelding: Omhoog

  • Kaartje 1880 gegenereerd met een proefversie van Hazadata, met dank aan Andrť Dekker voor de gegevens.
  • Emmer Courant 20 mei 1958.
  • Kroniek juni 2008. Tijdschrift van de Historische Vereniging Zuidoost Drenthe. Aanvulling op Emmen in bezettingstijd door Sis Hoek Beugeling.
  • Drentina november 1959.
  • Foto's:
    • A.Pool.
    • P.Meilink.
    • Dhr.Grinhuis.
    • R.Boelens.
    • S.Hoek Beugeling.
    • J.Withaar.
    • Archief gemeente Emmen.
    • Bert J. (Hans) Davidson.
  • Zie ook: "100 jaar Emmen, veranderingen in bebouwing" deel 1
    Door Sis Hoek Beugeling, J.Withaar, Gerrie van der Veen
    Noordboek 2004, ISBN 90.330.1275.8

 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.