|
In de nacht van 16 op 17 juni 1932 brandde
de ambachtsschool aan de Stationsstraat in Emmen af.
Het gebouw werd in 1908 gebouwd door de aannemers J. en L.Hensema te Oude Pekela onder
architectuur van R.Kliphuis. Het schoolgebouw werd op 28 oktober 1908 in gebruik genomen.
Reeds eenmaal eerder werd in de school brand ontdekt, doch toen kon het vuur
spoedig worden geblust. Dat lukte niet in 1932. Slechts de smederij en tekenzaal
in de rechtervleugel bleven intact. De brand was zo hevig dat veel boeren aan
het Noordeind waren bang dat ook het rieten dak van hun woning vlam zou vatten.
De Emmer Courant van 17 juni 1932:
"De ambachtsschool alhier afgebrand.
Ontzaggelijke vuurzee.
Het gebouw zo goed als geheel verwoest.
Brandweer met één straaltje vrijwel machteloos."
"Hedennacht heeft een brand gewoed, zoals er
in jaren geen te Emmen plaats had. Het groote gebouw der Ambachtsschool aan
de Stationsstraat is een prooi van de vlammen geworden en vrijwel geheel
verwoest. Slechts een deel van de westelijke vleugel is blijven staan, doch
ook dit zal misschien wel moeten worden gesloopt. De geheele
schoolinventaris, met uitzondering van die van twee lokalen, is verloren
gegaan, waaronder het archief, alle teekeningen en werkstukken enz."
"Mede is verbrand de bibliotheek van het
Departement Emmen der Maatschappij tot Nut van het Algemeen. De schade wordt
door verzekering gedekt. Het gebouw was verzekerd voor f 60.000 en de
inventaris voor f 32.000 bij de Onderlinge Brandwaarborg Mij de Jong en co
te Amsterdam."
"Omtrent de oorzaak van de brand tast men
volslagen in het duister. Hiermede is in korte trekken verteld wat er
vannacht heeft plaats gehad en een goed deel van de Emmenaren uit hun
nachtrust haalde."
"De veearts, de heer H.J.Vrielink, was
geroepen bij een koe in het weiland in het Emmermeer. Daar bezig zijnde
ontwaarde de heer Vrielink plotseling, dat er in de Boschlaan of de
Stationsstraat een ernstige brand woedde. Hij toog haastig op nader
onderzoek uit en ontdekte, dat in het Oostelijke bovengedeelte van de
Ambachtsschool en het torenkamertje de vlammen hun spel van vernietiging
speelden. Snel waarschuwde hij den directeur der School, den heer W.Nieuwenhoven,
die op zijn beurt conciërge Van Veen uit den slaap haalde en met dezen
dadelijk het gebouw betrad, teneinde met blusschen aan te kunnen vangen.
Inmiddels alarmeerde de heer Vrielink de brandweer en de marechaussees."
"Toen om half drie de heer Nieuwenhoven de
school binnen ging, was de trap reeds niet verder dan tot de eerste
verdieping te gebruiken. Niettemin werd de eigen brandkraan in dienst
gesteld, om te pogen het niet-brandende deel der school te behouden. Met een
tuinslangetje tegen vuur vechten dat in een schilderwerkplaats met olie,
benzine enz. alsmede in boekenkasten en papiervoorraden te gast kan gaan, is
echter onbegonnen werk en de groote hitte noopte al gauw tot terugtrekken
van de inmiddels versterkte amateur-brandweer van personeel van de school en
belangstellenden."
"Een hardnekkig volhoudende blusscher toonde
zich vooral de heer Schrage, die als een der oudste leeraren, het gebouw
waarin hij zoovele jaren werkte, natuurlijk moeilijk aan de vernietiging
prijsgegeven kon zien. Hetzelfde geldt overigens ook voor het overige
schoolpersoneel voor zoover het aanwezig was."
De brandweer op zijn post, maar .........
"Ondanks ’t niet volledig functioneren van
het alarmsysteem, was de brandweer met lofwaardige spoed ter plaatse. Om
vijf minuten voor half drie werd de directeur der school gewekt, om kwart
voor drie was de brandweer ter plaatse. Maar…..er was niets anders ter
beschikking dan een babyspuit en de watervoorziening moest verzorgd worden
door den eenen brandput aan den Weerdingerweg. De groote motorspuit stond,
daar men meer veenbrand verwacht had, dan iets, gelijk nu plaatsvond, in
Emmer-Compascuum en moest in allerijl worden opgehaald. Niettemin is door de
mannen van het vrijwillige corps gedaan wat zij konden, onder leiding van
opperbrandmeester A.Lamberts. Het vuur dat zich uitgebreid had tot de
schilderwerkplaats, bestuurskamer, gangen, lichtdrukkamer enz werd met één
slang, zegge één slang bestreden, een proef om twee slangen te gebruiken
mislukte hopeloos wegens onvoldoende capaciteit van den put. Zoolang
mogelijk hielden spuitgasten stand op het Westelijk deel van het dak der
school."
"De timmer- en theorielokalen gingen er ook
vrij gauw aan en het duurde niet zoo heel lang of de bandweer moest zich
bepalen tot pogingen om de conciërgewoning te behouden, die inmiddels reeds
ontruimd was."
Gevaar voor de omgeving
"Aan den anderen kant moest men proberen - en
ook daarin slaagde men met behulp van water uit de putten van de EDS - het
huis van den heer H.A.Prins zoo nat te houden, dat het vuur er geen vat op
kreeg. Hoezeer het gevaar hier groot was, bleek wel uit het springen van een
groote spiegelruit en het verschroeien van de verf van het houtwerk. Dankzij
de gunstige windrichting en het verder in de worgen sterk verminderen van de
windkracht, breidde de ramp zich niet verder uit."
"En dat het niet veel erger werd, is zeker
niet te danken aan de schitterende verzorging van dat onderdeel der
overheidstaak, dat brandweer heet. De brandweerlieden hebben gedaan wat zij
konden en een welverdiende pluim willen wij hun niet onthouden."
"Maar het was een heel ondankbare taak een
grooten brand te moeten aanpakken met één waterstraal, die bovendien nog
niet voldoende hoog op te spuiten is. Het gemis van waterleiding deed zich
wel heel sterk gevoelen. Hoe ernstig het gevaar was illustreert het feit dat
brandende stukken asphalt en papier in zoo wijden straal rondvlogen, dat ze
teruggevonden werden niet alleen in heel de Stationsstraat, maar zelfs tot
bij slager Koornstra in de Hoofdstraat en op het dak van de boerderij van
den heer A.Naber in het Noordeinde."
"Bij de burgemeesterswoning stichtten de
vonken brand in de mestput naast de houten garage en moest een cocosmat voor
de buitendeur gebluscht worden."
Triomf der vlammen
"De triomferende vlammen sloegen intusschen
hoog uit het doorgebrande dak, de ramen en deuropeningen spogen als
gloeiende monstermuilen een onweerstaanbare hitte naar buiten, welke dwong
tot "afstand bewaren". Een fantastisch schouwspel waarvan tot in
verren omtrek de weerkaatsing tegen den hemel te zien geweest moet zijn,
bood het brandende gebouw."
"Tot 8 uur hedenmorgen is de brandspuit in
functie geweest aleer het vuur voldoende gedoofd was. Toen is men begonnen
met de muren omver te halen voorzover zij gevaar opleverden. Groote brokken
stortten telkens met donderend geraas naar beneden, enorme stof- en
rookwolken opjagend."
"Thans staat nog een deel der ondermuren
alsmede de geheele muren van smederij en teekenzaal in den Westelijken
vleugel, doch zoo verzekerden deskundigen ons, ook daarvan zal
waarschijnlijk weinig overeind kunnen blijven, zoodat het geheele gebouw als
verloren is te beschouwen."
"Zoals gezegd is ook de inventaris met
inbegrip van het archief verloren gegaan. Slechts een paar administratieve
bescheiden konden gered worden, maar alle verslagen, leerlingenlijsten en
wat meer van belang was, zijn verdwenen."
"Betreurd moet ook worden de verzameling
portretten van directeuren en bestuurders die aan school of vereniging hun
diensten bewezen. Het verloren gaan der papieren is ook jammer, daar men
juist bezig was met het verzamelen van gegevens enz voor de viering van het
zilveren bestaansfeest der school."
"Onder degenen die den brand gadesloegen en
zoolang noodig bij het blussingswerk assisteerden, waren wethouder
J.Engelsman, de gemeentesecretaris, de heer Hb.Tijmes, de Directeur van
Openbare werken, ir.G.Maas, de Directeur van Arbeidsbemiddeling, ir.A.F.Bennik,
een paar opzichter van de Gemeentewerken enz. Van het schoolbestuur zagen
wij den voorzitter, den heer H.Beukema en den secretaris, Mr.A.Jonker. De
burgemeester Mr.J.L.Bouma, die den nacht te Hoogeveen doorbracht, dank zij
den nachtelijken postautodienst."
"De telefonische doorverbinding schijnt, het
kan goed zijn dat op te merken, niet gewerkt te hebben. Tegen 5 uur bevond
Mr.Bouma zich op het terrein van den brand. Voor de noodige ordemaatregelen
droeg de brigade der marechaussee zorg."
Humoristische nootjes
"Gelijk bij iederen brand ontbraken de
humoristisch nootjes - voor den buitenstaande bedoelen wij - niet. Zoo heeft
men gelachen om de agitatie van een omwonende, die in nachtgewaad, op bloote
voeten eigen huis ontvlucht was en al geruime tijd zoo buiten vertoefde,
zonder te weten van de zelfs in deze omstandigheden niet voldoende
aankleding. Wel overtuigd daarvan was een gedienstige geest, die om te
zorgen dat buurvrouw beter voor den dag kon komen, uit eigen garderobe ten
aanschouwe van het publiek aanbood een paar pantoffels en ....een corset.
Een andermaal genoot men van ’s burgemeesters gemoedelijke commando aan de
verwoed sloopende brandweerders - Kalm aan jongens, je kunt het nooit
gemakkelijker verdienen -."
"Zo is er een andere mentaliteit bij een brand
als deze, dan wanneer het vuur een gezin, dat het noodig heeft, berooft van
zijn bezit."
De andere zijde
"En toch waren er die met weemoed het
vernietigende zegevieren van het vuur aanzagen en den ondergang van ’t
pittoreske torentje dat aspect gaf aan de vormgeving, wordt door menigeen
betreurd."
"Vooral begrijpen we de gevoelens van den
architect, die voor 25 jaar het gebouw ontwierp, den heer R.Kliphuis. De
eischen die de moderne architectuur stelt zijn heel anders geworden dan die
van 25 jaar geleden en het nieuw op te trekken gebouw zal er dan ook zeker
heel anders uitzien. Een dorpsbeeld waarmede men vertrouwd geraakt was, werd
alzoo radicaal veranderd door enkele uren vlammenheerschappij."
Meer brand
"Reeds eenmaal eerder werd in de school brand
ontdekt, doch toen kon het vuur spoedig gebluscht worden. Dezen keer is dat
niet gelukt en slechts de smederij en teekenzaal in den rechtervleugel
bleven nu, zooals gezegd, intact. Verschillende inwendige verbouwingen
vonden plaats in de loop der jaren, waardoor het gebouw aanmerkelijk
verbeterd is geworden.
Dat de uitbreiding, welke verleden jaar plaats had,
geschiedde in den vorm van een apart staand gebouw, komt thans het onderwijs
ten goede, omdat men daar nu ongehinderd les kan geven. Tot maandag zijn
evenwel de leerlingen naar huis gezonden."
Het onderwijs spoedig hervat
"Naar de directeur ons mededeelde zal getracht
worden het onderwijs in de school zoo spoedig mogelijk te hervatten.
Hedenavond vergadert het bestuur en zal waarschijnlijk besluiten om
inderhaast noodlokalen te stichten op het terrein aan de Weerdingerweg, bij
het nieuwe gedeelte der school. Evenwel zal met het in orde maken daarvan en
het aanschaffen van de noodige leermiddelen, gereedschappen en machinerieën
eenige tijd gemoeid zijn. Voor de leerlingen is zoo’n extra zomervakantie
met dat al een buitenkansje."
|
Home - start
