Geïnteresseerd in historie?
Wordt ook lid van de
Historische Vereniging
Zuidoost Drenthe.
Aanmelden >>

Nieuws over HE
Lees meer >>

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

Stationsstraat: Het NS station

• Kadastraal
•  
• Van NOLS naar NS
• De watertoren
• Draaiplateau
• NS

• Bronvermelding
• Wie helpt?

Kadastraal:

Kadastrale kaart 1916.

1916: sectie C5024, ploegleiderwoning sectie C4924.

Van N.O.L.S. naar NS:

Eén van de oudste foto's van het station dateert uit 1905.

Anno 1910

De spoorwegovergang Boslaan werd vroeger met de hand bediend.

personeel anno 19xx

Het station van de N.O.L.S. te Emmen werd in 1905 gebouwd en was een ontwerp van architect E.Cuypers (1859-1927). Cuypers genoot zijn opleiding bij zijn oom P.J.H.Cuypers die o.a. het Centraal Station in Amsterdam ontwierp.

De bijbehorende ploegbaaswoning werd in 1906 voltooid. In 1965 werden beide gebouwen afgebroken.

Het station werd op een kale vlakte, "de koale hopen", gebouwd. Hier wilde eigenlijk niets groeien. De boeren van het Noordeind legden hier hun vlas te drogen. Het waren vooral zandverstuivingen met hier en daar een spar. Dat het station op deze plaats is gebouwd is puur toeval. Het oorspronkelijke idee was om het te bouwen op de plaats van de voormalige Willingekampen, tegenwoordig deel uitmakend van het Dierenpark Emmen.

Oorspronkelijk was het gebouw opgetrokken uit (rode) baksteen. Later werden de muren van het gebouw bepleisterd. Het is Historisch Emmen niet bekend wanneer dit heeft plaatsgevonden.

Het station was al gereed voordat de aanleg van spoorrails tot Emmen was gevorderd.

De eerste stationschef in Emmen was de heer Ellerbroek. Hij vervulde die taak van 1905 tot 1 mei 1921(?).

Ter gelegenheid van de VVV feesten werd op het plein bij het station een aardig plantsoentje aangelegd. In 1956 verdween dit plein weer. De Emmer Courant van 20 maart 1956: "Het plein zal thans weer in de oude toestand terug worden gebracht."

Stoomtreinen hadden vanzelfsprekend niet die snelheid die de moderne treinen hebben. Sneltreinen bestonden al helemaal niet. Een reis van Emmen naar Zwolle duurde volgens "het spoorboekje" van 1908-1909 maar liefst twee uur en veertig minuten tot drie uur. Alleen de reis van Emmen naar Coevorden duurde al meer dan drie kwartier.

Tussen Emmen en Zwolle lagen dan ook niet minder dan twintig stopplaatsen, de beide eindstations niet meegerekend. De trein was een vervoermiddel waarvan zoveel mogelijk mensen, uit zoveel mogelijk plaatsen, gebruik moesten maken.

In het begin deed de trein vanuit Zwolle achtereenvolgens de volgende stations aan:

• Herfte-Veldhoek
• Marshoek-Emmen
• Dalfsen
• Rechteren
• Vilsteren
• Junne
• Ommen
• Beerze
• Mariënberg
• Bergentheim
• Brucht
• Hardenberg
• Baalder-Radewijk
• Gramsbergen
• De Haandrik
• Coevorden
• Dalen
• Dalerveen
• Nieuw Amsterdam
• Zuidbarge
• Emmen

Foto's van deze haltes, stopplaatsen en stations zijn te zien op de website: www.stationsweb.nl.

Enige jaren later kwam er ten oosten van Ommen nog een halte bij. Deze heette Sterkamp en diende voor de bezoekers van Jiddu Krishnamurti die op de Besthemenerberg een soort sekte leidde. Een foto daarvan (na de sluiting) is te zien op: www.stationsweb.nl/sterkamp. Toen deze stopplaats werd geopend waren de stopplaatsen in Baalder-Radewijk, Brucht en Marshoek-Emmen echter al opgeheven.

Emmen is niet altijd een eindstation geweest. Via Weerdinge, Valthe, Exloo, Buinen, Rouwen, Gasselternijeveen en de stopplaats Tweede Dwarsdiep, kon men met de trein naar Stadskanaal. Op 2 oktober 1938 kwam daar (een voorlopig) einde aan omdat de halte Weerdinge voor passagiers werd gesloten. Door de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog (opgeblazen bruggen e.d.) was er tot 5 november 1945 nog kortstondig passagiersvervoer mogelijk. Op 28 mei 1972 werd ook het goederenvervoer naar Weerdinge gestaakt.

Personeel omstreeks 1950-1951.
Voorste rij v.l.n.r. Arie Albersma, Jan Meyerink, Ageman, Smink, Jan Brink, De Vries chef NS Emmen,
Van Gent en Loos medewerker, Hendriks, Wim v.d.Heuvel en H.H.Buit.
Middelste rij v.l.n.r. Arie van Zeien, Jans Scholten, Jan Keen, Piet de Goede, Bertus Woelders, A.T.van Vliet,
Iemko de Groot, Gerrit Rabers, Van Gent en Loos medewerker, Jannes Klein, Van Gent en Loos medewerker,
Van Gent en Loos medewerker, Joop Sijbom, Hendrik Stevens, Willem Slot en H.Pongers.
Bovenste rij v.l.n.r. Roelof Schut, Jan Brinks, B.Knechtering en Jan Kluitenberg.

De watertoren:

Een blik op de overweg nabij het station. Op de achtergrond de watertoren. Op de voorgrond vermoedelijk kinderen van het gezin Meijer.

De verhoogde watertoren in 1936.
Er had toen een spoorwegongeval plaatsgevonden waarbij de fietser C.Blok uit Emmer Compascuum door de aankomende trein werd gegrepen.
Langs de spoorlijn stonden vier van dergelijke torens. De andere drie stonden te Ommen, Mariënberg en Gasselternijeveen.

De toren een aantal jaren eerder of later? Duidelijk zijn de verschillen te zien. Een attente bezoeker heeft gemeld dat de toren op de foto waarschijnlijk tijdens de bouw of bij de ontmanteling is genomen.
In elk geval is de watertoren lager. De waterbak van de watertoren heeft later dienst gedaan als bunker bij de betonfabriek van Meijer in Westenesch. De bak was in 4 vakken verdeeld. Twee voor scherpzand en fijn grind en twee voor grof grind. De bunker was boven de betonmolen geplaatst. Via de spoorlijn naar Weerdinge werden ook kolen naar de kolenopslag van de firma Meijer gebracht. Naast bouwmaterialenhandel dreef Meijer in de winter ook een kolenhandel. bron: Henk Meijer.

Een bouwtekening uit 1904 van eenzelfde toren
te Mariënberg.

Veel stations langs de lijn bezaten dan ook een watertoren waar de nodige watervoorraad kon worden ingenomen. Ook Emmen kende zo'n watertoren. Op het oude spoorwegcomplex stond aan de zuidkant van het eerste perron een houten reservoirgebouw. Ongeveer tussen de huidige spoorwegovergang van de Boslaan en het station.

De watertoren werd in 1912 nog verhoogd. Vanaf 1954 deed deze geen dienst meer vanwege de komst van de diesellocomotieven.

Op 1 februari 1956 vermeldt de Emmer Courant: "In het hoge watergebouw van de Nederlandse Spoorwegen nabij de spoorwegovergang in de Boslaan brak vanmorgen een brandje uit. De brandweer van Emmen moest assistentie verlenen. De vlammen konden vrij snel worden gedoofd."

De watertoren werd omstreeks 1957 afgebroken. Vanaf 1954 tot 1987 deden dieseltreinen dienst op het traject.

Draaiplateau:

Het was een handgedraaide schijf, iets wat de jeugd in die tijd kennelijk moeiteloos ook zelf kon doen. Bij de draaischijf stond geen remise. Voor het stallen van een locomotor, die rangeerwerkzaamheden verrichtte, werd in 1949 een loods gebouwd. Deze kwam niet bij de draaischijf te staan, maar aan de noordzijde van het emplacement tegen "de weg" aan. (bron: home.planet.nl/~wisse558/Stations/Emmen.htm)

Historisch Emmen zoekt nog naar een zeldzame foto van deze loods. Vooralsnog lijken alleen vergeten privé foto's uit een oude schoenendoos nog iets te kunnen opleveren. Kinderen en kleinkinderen van (oud) N(ol)S ers, en oud buurtgenoten worden dringend verzocht opa's of oma's nalatenschap nog eens goed na te kijken en contact op te nemen met Historisch Emmen.

De draaischijf lag, vanaf de kruising Burgemeester Tijmesstraat en Oude Roswinkelerweg gezien, net voor de overweg links, op ongeveer 20 m afstand van de overweg. Op de hoek van deze kruising stond een woning/boerderij bewoond door de aannemer Juffer en zijn gezin. Achter deze boerderij lag de draaischijf.

Een paar keer per dag kwam de stoomloc, later de "sikken", om gedraaid te worden. Toen de diesellocomotief zijn intrede deed werd de schijf niet meer gebruikt en deed de erosie zij werk.

Historisch Emmen zoekt nog naar een zeldzame foto van deze draaischijf. Vooralsnog lijken alleen vergeten privé foto's uit een oude schoenendoos nog iets te kunnen opleveren. Kinderen en kleinkinderen van (oud) N(ol)S ers, en oud buurtgenoten worden dringend verzocht opa's of oma's nalatenschap nog eens goed na te kijken en contact op te nemen met Historisch Emmen.

NS:

Het voorplein van het station met rechts "de ploegbaaswoning". Voor 1955 woonde hier de ploegbaas, daarna de stationsrestaurateur. De stationschef woonde boven het station. Voor de woning is de eerste kiosk zichtbaar.

• 1965-heden NS station.

De overgang van N.O.L.S. naar NS is voortgekomen uit het feit dat het rendement van de oorspronkelijke N.O.L.S. spoorlijn steeds minder werd. Het gevolg was dat op 1 januari 1938 de exploitatie werd overgenomen door de NS. Op 1 mei 1938 werd de N.O.L.S. opgeheven.

In 1965 werd een stationsgebouw geopend welke door Brands Bouwbedrijf werd gebouwd. De opening werd verricht op 22 december 1965 door NS directeur J.Lohmann.

In 1985 begonnen werkzaamheden aan het traject Emmen Zwolle die tot doel hadden meer treinen te kunnen laten rijden. Grote gedeelten werden verdubbeld en tevens werd de lijn geëlektrificeerd. Op 4 juni 1987 werd de vernieuwde spoorlijn geopend.

Eind 2003 sloot de NS de loketten in het station Emmen. De kaartverkoop werd geheel overgenomen door automaten.

Bronvermelding:

• Gerrie van der Veen (die een deel van deze tekst oorspronkelijk heeft gepubliceerd).
• Onder de naam "Bruino" begin jaren 70 gepubliceerde historische artikelen over Emmen in het Emmer Weekblad.
• "Toen stilte nog te horen was" Fragmenten uit de geschiedenis van Emmen door B.J.Mensingh. Uitgeverij Drenthe Beilen. ISBN 90 75115 22 9.
• H.Rienks, secretaris der Nederlandse Watertoren Stichting. Nieuwerkerk a/d IJssel.
• H.Albers (oud buurtbewoner).
• Wichor Bramer, beheerder van de website: www..stationsweb.nl.
• Website R.van Wissen over de historie van de N.O.L.S. www.nols-maatschappij.info.
• "Locomotiefloodsen en tractieterreinen in Nederland" door H.Waldorp en J.G.C.van de Meene.
• Foto's:
  • Archief gemeente Emmen.
  • P.Meilink.
  • V.d.Brink.
  • E.Hof.
  • A.Pool.
  • R.Boelens.
  • H.Reinders.

Wie helpt?