Wilhelminastraat


Inleiding:
Ereboog ter gelegenheid van het 30 jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina. 1898-1938. Op 6 september 1898 werd Wilhelmina ingehuldigd in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.	In een besluit van 8 april 1925 heeft de raad op verzoek van de "Handelsvereeniging alhier" voor het eerst namen gegeven aan straten en wegen in het dorp Emmen. Bij de uitvoering van dit besluit bleek het voor de praktijk echter noodzakelijk de begin en eindpunten hiervan nauwkeurig vast te leggen en tevens enkele aanvullende straatbenamingen op te nemen. Dit werd in de openbare vergadering van 30 augustus 1928 vastgelegd. Wilhelminastraat: "Vanaf de zuidelijke grens van perceel sectie F no 2807 (marktegrond, naast het perceel van J.Strootman) tot de noordelijke grens van perceel sectie C no 5847 (Groninger bank)" Voordat de straatnaam door de gemeenteraad officieel werd vastgesteld heette de straat onder de bevolking De Grind(t). Deze naam is nooit officieel vastgelegd geweest. Noot: Grind (de spelling grint is een niet-erkende vorm) is een erosieproduct met een korrelgrootte van meer van 2 millimeter, ontstaan uit gesteente. Bij een kleinere korrelgrootte spreekt men van zand. De volksbenaming Grint komt waarschijnlijk voort uit het materiaal waaruit het wegdek toen bestond, grind. Dit is waarschijnlijk weer een volksbenaming voor het eigenlijke materiaal wat voor verharding van de weg is gebruikt, macadam. De laatste 25 jaar van de negentiende eeuw was de straat hiermee verhard. Noot: macadam is wegverharding die is gemaakt van het puin van huizen. Het procédé is bedacht door de Schot John McAdam (foto) als goedkoop alternatief voor steenslag dat van natuursteen wordt gemaakt. De meeste weggetjes van deze soort lopen bol toe aan de bovenkant en worden dan Makkedamweggetjes genoemd. Hun naam ontlenen ze aan McAdam. In het Engels heet asfaltbeton behalve "asphalt" ook wel "tarmac". Dit is een afkorting van "tarmacadam", een samenstelling van "tar" (teer) en "macadam". Ter ere van de troonbestijging van Wilhelmina der Nederlanden in 1898 (Emma was van 1890 tot 1898 regentes) werd De Grint onder de bevolking omgedoopt tot Wilhelminalaan. De Emmer Courant van 1931: "Het dorpsgedeelte, dat vroeger den landelijke naam van de Grint droeg, werd later, ter ere van de troonsbestijging der koningin omgedoopt in Wilhelminalaan" In 1907 zorgden de bewoners van de Wilhelminalaan ervoor dat het macadam werd vervangen door klinkers. De bestrating van de Wilhelminalaan was snel geklaard, mogelijk zelfs in twee weken. Bij de ingebruikname van de nieuwe bestrating op 31 augustus 1907, (lees: koninginnedag) werd er groot feest gevierd. De Emmer Courant: "De verlossing uit den modderpoel is zeker waard feest te vieren.....aan het begin en het eind prijkten transparanten met den naam Wilhelminalaan. Aldus hebben de bewoners aan de voormalige Grint hun straat omgedoopt. We twijfelen er niet aan, of de Raad zal gaarne aan deze naamwisseling bekrachtiging geven. Ook enkele particulieren hadden bij hunne woningen een aardige verlichting aangebracht, zoodat de nieuwe Wilhelminalaan een recht feestelijk aanzien had". De hele straat was versierd. Schilder Gerrit Hagenouw had een bord geschilderd dat over de straat hing en waarop stond: Wie vroeger door 't slijk moest gaan prijst thans de Wilhelminalaan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, in januari 1942, werd op last van de Duitse bezetter, de naam De Grint weer ingevoerd in plaats van de naam Wilhelminalaan. Wie het dorpsgedeelte dat de landelijke naam van De Grint droeg gaat vergelijken met de huidige tijd zal het niet meer herkennen. Geleidelijk aan werden de open plekken tussen de oude, maar soms ook riante, huizen bebouwd met kleine winkels. Slechts een enkel huis uit de dertiger jaren is er nog te vinden. Van de nog bestaande oude winkels met trapgevels die er toen stonden is het één na het andere vervangen door een strakke rechte vormgegeven gevel of gebouw in nieuwe en moderne stijl. Tegenwoordig is de straat aan weerszijden geheel bebouwd met merendeels winkelcomplexen.

De tram:
	Op 1 november 1909 reed er voor het eerst een tram vanaf Erm door de Wilhelminalaan naar Emmen. De enige stopplaats was bij Hendrik de Lange. Op de foto staat echter een tramhalte voor de bakkerij van Troost.

Bomen:
Rechts: de oostelijke bomenrij	Bij de aanleg van de trambaan in 1908-1909 viel de oostelijke bomenrij (foto) ten offer aan het stalen stoomros. Het kappen van de bomen aan de oostkant heeft nogal wat commotie gegeven. Er werd getracht de aanwonende eigenaren zover te krijgen dat zij een stukje van hun voortuin af zouden staan zodat de tramlijn achter de bomen langs aangelegd kon worden. Een aantal bewoners was daartoe wel bereid, maar het merendeel wou er niet aan meewerken. Het betekende dat de bomen gekapt werden. Een journalist van de Emmer Courant sprak er zijn verontwaardiging over uit. "Die mooie laan is nu geen laan meer, maar een straat." De gekapte bomen werden verkocht en brachten rond f 200,- op. Toen de tram weer uit het straatbeeld verdween werd de trambaan weggehaald en kreeg Wilhelminastraat het huidige brede straatbeeld. Bij de verbreding der straat eind jaren 20 vielen de zware bomen langs de Wilhelminalaan in het gedeelte vanaf de Twentsche Bank tot het perceel van Fidder. (foto) Bron Emmer Courant januari 1932. Velen hebben dit toen als ernstige schade aan het dorpsschoon betreurd. De winkeliers evenwel niet. Zij lieten brede trottoirs aanleggen en het stond hen best aan, dat hun percelen meer in ’t oog vielen. Eind 1931, begin 1932 zijn van gemeentewege nieuwe bomen in het trottoir geplant. De Emmer Courant: "Het aanzien wordt daar metiertijd beter van, maar zakenlieden zijn er nog niet mee in hun schik. We vernemen echter dat van gemeentewege wel zal worden gezorgd, dat later de kronen van het geboomte de etalages niet aan het oog zullen onttrekken". De Emmer Courant van mei 1936: "Verdere bestrating tramrails" "Thans wordt voldaan aan de wens van omwonenden ook langs de Wilhelminastraat de trambaan te bestraten. Wat de riolering en trottoirkwestie aangaat heeft men noodgedwongen de riolering voorlopig laten rusten, maar hebben vrijwel alle bewoners zich schriftelijk voor aanleg van een trottoir en voor de kosten daarvan garant verklaard zodat de aanleg daarvan is verzekerd." Het besluit was noodgedwongen omdat men inzag dat er toch geen geld voor zou worden geëvoceerd. Een nog groter probleem in die tijd behelsde volgens de krant de afvoer en trottoirs. De Emmer Courant van mei 1930: "Trottoirs Wilhelminastraat" "In café De Lange kwamen maandagavond de bewoners der Wilhelminastraat bijeen ter bespreking van de aanleg van trottoirs. Zoals men weet werd verleden jaar reeds in beginsel besloten, dat de aanwonenden zouden medewerken, doch er waren nog enige bezwaren die inzonderheid den water afvoer voor enige percelen betroffen. De gemeente architect, de heer Meintema, was nu ter vergadering aanwezig om toe te lichten op welke wijze aan die bezwaren zal zijn tegemoet te komen. Het resultaat der besprekingen was, dat thans aangenomen kan worden dat de trottoirs ter weerszijden van de straat er zullen komen, rechts tot aan het pand van den heer Kuper, aan den anderen kant langs den gehele Wilhelminastraat en de Dordschedwarsstraat tot café Fokkema. Het contract inzake afstand doen van grond en betaling der kosten van de tegels, circuleert reeds ter tekening onder de betrokkenen. Door de heer Meintema werd nog gewezen op de wenselijkheid aan de rechterzijde behalve een trottoir ook een fietspad aan te leggen, doch waar dit zou vergen dat alle bewoners zo goed als hun gehele voortuintje afstonden, zal daarvan niets komen. Een verbetering voor de Wilhelminastraat is ook, dat de straatverlichting gewijzigd zal worden, door de lampen midden boven de weg aan te brengen en het aantal te vermeerderen." De Emmer Courant van juni 1936 "Trottoir eindelijk. De dienst van Openbare Werken is thans bezig met werkzaamheden voor trottoiraanleg in de Wilhelminastraat. Jammer dat enkele eigenaren de nodige medewerking weigeren, zodat de betegeling van het voetpad hier en daar onderbroken blijft."

Lantaarnpaal:


Benzinepomp:
	Ook in 1936 waren er in de zomer al parkeerproblemen. De Emmer Courant van april 1936: "Nieuw parkeerterrein". "De moeilijkheid dat het dorpscentrum geen ruimte genoeg bood voor het parkeren van honderden auto’s werd ten dele opgelost doordat het gemeentebestuur de beschikking kreeg over terreinen van de heren W.Wielens en J.Luurs." "Deze terreinen gelegen achter Hotel Wielens boden aan een groot aantal wagens plaats. De inrit was naast Hotel Wielens, de uitrit langs het café van Luurs. Men hoopte daarmee tevens opstoppingen in de omgeving van de Hervormde kerk te kunnen voorkomen."

Markesteen:
	Kadastrale kaart 1880. Zuidelijk van de aansluiting van de Kapelstraat (in rood op de kaart) op de Wilhelminastraat (ter hoogte van het oudste kerkhof van Emmen) lag de markescheiding tussen de marken Emmen - Westenesch en Noord en Zuidbarge. De plaats van deze "grens"scheiding was gemarkeerd mei een kei, de zogeheten markesteen.

Bronvermelding:
Raadsbesluit van 30 augustus 1928. Emmer Courant 1907. Emmer Courant mei 1930. Emmer Courant 1931. Emmer Courant 1932. Emmer Courant april 1936. Emmer Courant mei 1936. Emmer Courant juni 1936. Website Wikipedia. Kaart 1880 gegenereerd uit een proefversie van Hazadata, met dank aan André Dekker voor de gegevens uit de OAT's. Foto's: Archief gemeente Emmen R.Boelens E.Hof S.Hoek Beugeling H.Reinders