voetbal

Het ontstaan van voetbal Voetbal in Nederland De eerste pioniers in Emmen Emmen + Voorwaarts = SDO Oprichting VV Emmen Willingekampen Kerkhoflaan Andere voetbalverenigingen	Talentvolle spelers Betaald voetbal Zwartemeer Betaald voetbal Emmen Heden Bronvermelding Wie helpt?

Het ontstaan van voetbal:
Eén van de oudste foto's van de voetbalvereniging Emmen. Staand v.l.n.r. Gerrit van den Bos, Rut van Putten, Henk van Ausel, Max de Levi, Ginus Groothuis, Gerrit Stegeman, Koos Siersema. Zittend v.l.n.r. Popko Otten, Ron Joosten, Hendrik Beugeling en Bertus Beugeling. Naar een uitwedstrijd. Tweede van links meester W.Slik	Ongeveer 5000 jaar geleden kende men in China al balspelen. Bij opgravingen zijn stenen ballen gevonden. Van voetbalsport zoals we die nu kennen was nog geen sprake. Probeer maar eens een stenen bal in te koppen. In de 11e eeuw voor Christus deed men nog steeds aan balspelen. De bal zag er toen al anders uit. Deze bestond aan elkaar genaaide leren lappen gevuld met veren en haar. Tijdens de Handynastie, 206 voor Christus - 220 na Christus, speelden soldaten een soort voetbalspel. Het doel was om zich te sterken in discipline en militaire geestdrift. In 1533 werd er al in Engeland, in Chester, gevoetbald (football) tijdens de zogeheten "Shrove Tuesday". Tijdens Shrove Tuesday, de dag voor het vasten, werden in het hele land "football games" gehouden. De wedstrijden waren ruw en chaotisch. Het voetbalspel zag er nog steeds heel anders uit dan dat van tegenwoordig. De bal mocht namelijk nog met de hand aangeraakt worden en men mocht er mee lopen. Er waren geen algemene spelregels en in iedere streek waren de regels weer anders. Het voetbalspel is in Engeland lange tijd verboden geweest omdat het zou uitnodigen tot relletjes en ruzie. Pas in 1845 werd het verbod officieel opgeheven. Het voetbal zoals van tegenwoordig is afkomstig uit Engeland. Ongeveer halverwege de 19e eeuw werd er op de Public Schools in Engeland gevoetbald. Voetbalvelden zoals we die nu kennen waren er nog niet. De spelregels verschilden nogal. Bij de ene school mocht de bal met de hand opgepakt worden en was het geoorloofd om mee te lopen of te gooien. Bij een andere school mocht dat juist weer niet. Door die verschillende spelregels konden scholen nooit tegen elkaar spelen. In 1848 deed men in Engeland pogingen om algemene spelregels voor het 'football' op te stellen. Deze werden bekend onder de naam "Cambridge Rules". In 1854 kwam de eerste rubberen bal (uitgevonden door Charles Goodyear) waardoor voetbal veel spannender werd. In Engeland werd door veel mensen de voetbalsport gezien als een sport voor de arbeiders. Aan het eind van de 19e eeuw ontstonden de eerste clubs zoals Arsenal, Manchester United en West Ham United. In Engeland waren inmiddels algemene spelregels ontstaan, maar die waren nog niet zoals wij die tegenwoordig kennen. Iedere speler die de bal van achteren aangespeeld kreeg stond buitenspel(!). In 1866 werd deze buitenspelregel aangepast waardoor het voetbal een stuk aantrekkelijker werd voor het publiek. En wat te denken van de keeper. Deze was aan het eind van de vorige eeuw eigenlijk nog een gewone speler en min of meer vogelvrij. Het was heel normaal om de keeper te vloeren voor hij de bal kon pakken. Vanaf ongeveer 1875 verspreidde cricket, voetbal en atletiek zich vanuit Engeland over de rest van de wereld. Ook scheidsrechters zoals wij die nu kennen waren er aanvankelijk niet. Er was wel een umpire. Die was echter niet geheel onpartijdig want ieder team had zijn eigen umpire. In 1871 werd besloten dat deze neutraal moest worden. Zo ontstond de referee (scheidsrechter) die werd bijgestaan door twee umpires. Pas in 1877 kwamen er in heel Engeland definitief dezelfde spelregels. De scheidsrechter stond aanvankelijk nog niet in het veld. Dat gebeurde pas in 1891. De umpires verplaatsten zich toen naar de zijlijn en in ons land noemen we die nu de assistent scheidsrechter (vroegere grensrechter). Wat de kleding betreft droegen alle spelers aanvankelijk een pet en hadden sokken tot over de knieën. Aan het eind van de vorige eeuw verdwenen de petten.

Voetbal in Nederland:
	In ons land werd in Haarlem in 1879 de Haarlemse Football Club opgericht. Dit was in Nederland de eerste voetbalclub. Op 8 december 1889 werd de Nederlandse Voetbal en Atletiekbond opgericht, de voorloper van de huidige KNVB. Vanaf 1895 behartigde deze bond alleen nog maar de belangen van de voetballers en de naam veranderde in Nederlandse Voetbalbond. Al in 1937 vertrok de eerste Nederlandse voetballer naar het buitenland om daar profvoetballer te worden. In die periode gingen er in ons land stemmen op om het betaalde voetbal te introduceren. De KNVB hield dat echter tegen. Meteen na de oorlog en in het begin van de jaren vijftig klonken er steeds meer geluiden om in Nederland betaald voetbal in te voeren. De KNVB wees alle voorstellen naar het betaalde voetbal echter af. Zij ging zelfs zover om iedereen te diskwalificeren die zich liet belonen voor het voetbalspel. De KNVB manoeuvreerde zichzelf hiermee in een onmogelijke positie. Er kwamen steeds meer voorstanders voor betaald voetbal. Het kon dan ook niet uitblijven: In 1954 werd de NBVB (Nederlandse Beroepsvoetbalbond) opgericht. Veel voetbalclubs zetten de KNVB het ‘mes op de keel’ om de koers te wijzigen. Dat gebeurde dan ook. De KNVB kon niet anders dan akkoord gaan met betaald voetbal in ons land. Er werd een document getekend waarin werd bepaald dat de NBVB opging in de KNVB. Het betaalde voetbal in Nederland was een feit.

De eerste pioniers in Emmen:
1928 Duel om de DVD beker Emmen-Upward 4-2 1928 Emmen en Upward samen op de foto Het 1e elftal dat in het seizoen 1929-1930 het kampioenschap van de Drentse voetbalbond behaalde.	De eerste voetbalpioniers in Emmen waren Lupko Kliphuis, Jan Dik, Jan Berends en Jaap Slik. In het huis van commies Slik aan de Westenesscherstraat 7 richtten zij op 1 januari 1910 de eerste voetbalclub in Emmen op onder de naam "VIOS" (Voetbal Is Ons Streven). Er werd gevoetbald op een terrein van Kliphuis aan de Weerdingerstraat (Autorama - Edah). Het terrein bestond uit zand en heide. Al vrij snel week men uit naar een terrein nabij de Molenkamp. Enkele namen naast de eerder genoemde oprichters van dat eerste elftal waren: Hans Scholten, Harm Meinders, Berend Chris, Willem Braam, Hendrik Beugeling, Ginus Groothuis, Grietus Hilbrands en Albert Nessing. Er werd o.a gevoetbald tegen Germanicus uit Coevorden en K.V.C. (Kwekelingen Voetbal Club) uit Hoogeveen.
Rechts: 1932 De voetbalvereniging Emmen nam op 20 november 1932 haar prachtig gelegen terrein in gebruik. Ze speelden tegen een Meppeler club. Op de foto de elftallen en het bestuur voor de grote tribune.
1935

Emmen + Voorwaarts = SDO
1937 GRC-Emmen Ondanks de regen was er zeer veel publiek. 1937 GRC-Emmen 3-0 Keeper Jonker van Emmen tast mis. 1937 GRC-Emmen	In 1913 werd de VVB (Veenkoloniale Voetbal Bond) opgericht waar ook VIOS zich bij aansloot. Ze voetbalden tegen clubs uit de buurt zoals DOV (Nieuw Dordrecht), Sparta (Weerdinge), Juliana (Nieuw Weerdinge). In het seizoen 1913-1914 werd de naam VIOS veranderd in Emmen. Dit was op verzoek van de NVB (nu KNVB) omdat er al een voetbalclub onder de naam VIOS bestond. Op 1 november 1914 ontstond er in Emmen een tweede club met de naam "Voorwaarts". Dit waren jonge voetballers, meest kweekschoolleerlingen, die aanvankelijk hoog aankeken tegen de mannen van Emmen (het eerdere VIOS). Initiatiefnemers van "Voorwaarts" waren o.a.: Albert Meijer, Koos Siersema, Tekke Withaar (Jan Tek) en Willem Slik. Er werd gespeeld op een veld in Boschoord, op de hoek Parklaan en burgemeester Tijmesstraat. Dit waren aanvankelijk alleen vriendschappelijke wedstrijden. In 1916 gingen de voetbalvereniging "Emmen" en "Voorwaarts" samen verder onder de naam "SDO" (Sterk Door Oefening). De spelers droegen geel/zwart gestreepte shirts. Een geschikt voetbalveld had de club echter niet. Zo werd er op 9 december 1917 van boer Naber aan de Kerkhoflaan voor fl 5,- een stuk land gehuurd waarop een wedstrijd tegen "SIOD" werd gespeeld. Verder heeft SDO nog gevoetbald op een terrein aan de Veenkampenweg, aan de Angelsloërdijk en op een weiland van boer Reinders tussen de Eschweg en de Schimmerweg. Het voetballen in Emmen kreeg in 1919 steeds minder betekenis omdat een goede sterke voetbalclub ontbrak. Daarom werd er in september 1920 een nieuwe club opgericht, ter vervanging van SDO. Deze club wilde sterk aanwezig zijn in de competitie. Er was echter nog steeds geen echt voetbalveld en dat was een groot gemis. Er werd gevoetbald op een terrein van boer Derks aan de Angelsloërdijk. Ook met dit elftal ging het niet voor de wind. Het was moeilijk om aan genoeg spelers te komen waarmee de club de competitie kon uitspelen. Spelers konden naast hun nieuwe club ook terecht bij de eveneens in 1920 opgerichte club EVV (Emmer Voetbal Vereniging), spelend in blauw witte shirts. Ook in Noordbarge ontstond een voetbalclub, VEV hetgeen Vlug En Vaardig betekende. Voor de drie clubs was dit een groot probleem zodat ze in maart 1925 waren verdwenen. Het dorp Emmen kende geen voetbalvereniging meer, ondanks dat de Vereniging voor Volksvermaken in Emmen in 1923 een echt voetbalveld aan had laten leggen aan de Sterrenkamp.
Rechts: 1937 Ongeslagen kampioen 3e klasse. staande v.l.n.r. G.ten Berge, G.Warrink, A.ten Berge, G.Folkers (res), G.Schut, H.Lambers (res), G.Scholten (res), A.Scholten (res), A.Stevens (res), J.Hagen. Geknield v.l.n.r. J.Eerenstein, A.Nijenhuis, J.M.v.d.Wege, G.Gruming. Verder rechts dhr.W.K.Slik (bestuurslid), oefenmeester J.Zuidema.

Oprichting VV Emmen:
Een jeugdelftal van Emmen in 1938. Staande v.l.n.r. dhr.Kool, Ginus Aalderink, Tinus Eising, Johannes van Wieren, Jan Vrieling, Jaap Joosten, Joop v.d.Wege (leider), Johan Strootman, Jan Ziengs en meester W.Slik. Gehurkt: Jan Brinks, Gerrit Kuiper, Adolf Timmer en Henk Frieling	Emmenaar Ginus Groothuis, eigenaar van Hotel Groothuis aan het Marktplein, vond dat Emmen niet langer zonder voetbalclub kon en dat er een volwaardige voetbalclub moest komen. Hij werd hierin gesteund door meester Willem Slik. Zij waren de initiatiefnemers van de op 21 augustus 1925 opgerichte voetbalvereniging NEC (Noordbarge Emmen Combinatie). Hierin waren de overgebleven spelers van de drie eerder genoemde clubs bij elkaar gekomen. De naam voetbalvereniging NEC veranderde in 1926 in voetbalvereniging Emmen en zo heet de vereniging nog steeds. Er werd aanvankelijk gespeeld in rood zwarte shirts die waren overgenomen van VEV. De club Emmen sloot zich aan bij de VVB, de Veenkoloniale Voetbal Bond, de latere Drentse Voetbalbond. In het seizoen 1928-1929 behaalde het 1e elftal van Emmen voor de eerste keer de Drentse kampioenstitel. Emmen speelde niet meer in de kleuren rood zwart, maar in groen wit. Later veranderde het groen wit in rood wit. In september 1930 promoveerde Emmen naar de 3e klasse van de KNVB. De voetbalvereniging Emmen was aanvankelijk gehuisvest op het terrein aan de Sterrenkamp. Dit was in de wintermaanden een groot probleem, want het voetbalveld fungeerde ieder jaar van 1 december tot 15 maart als ijsbaan. Dat was lastig. Er moest soms van een boer een stuk land gehuurd worden om een thuiswedstrijd te kunnen spelen en dat was geen ideale situatie. Het sportveld had aanvankelijk geen kleedkamers. De voetballers moesten zich omkleden in de bovenzaal van Hotel Groothuis aan het Marktplein (het clubgebouw) en van daaruit lopende naar het sportveld. Pas later werden er echte kleedkamers gemaakt met stromend water. Emmen had daarmee één van de mooiste sportvelden in het noorden! Het sportcomplex bestond uit twee velden, een speelveld en een trainingsveld.

Willingekampen:
Voetbalterrein aan de Willingekampen. Links midden is één van de doelen te zien.	Het voetbalveld van de voetbalvereniging Emmen verhuisde in 1934 van de Sterrenkamp naar de Willingekampen. Dit maakt nu deel uit van de savanne van het Dierenpark Emmen. Beheerder van het terrein was toen de heer Siersema. Hij woonde aan de Sterrenkamp en was schoenmaker en ballenreparateur. Iedere zondag zagen de mensen hem op het veld om de lijnen te trekken. Ook de heer Luchjenbroers was een beroemde "veldcommandant"
Achter de bomenrij achter het voormalige olifantenhuis in het Dierenpark Emmen is het voetbalveld eveneens te zien. Een schutting scheidde het dierenpark van het voetbalveld. Direct achter het onderkomen der dikhuiden is het dak van een kleine tribune waarneembaar.

Kerkhoflaan:
Sportpark Kerkhoflaan Deze foto van wijlen Henny Kroon is vanwege © van de website gehaald. Emmen - Heerenveen op het sportpark aan de Kerkhoflaan Deze foto van wijlen Henny Kroon is vanwege © van de website gehaald.	In 1937 werd door diverse sportverenigingen de NV Emmer Sportpark opgericht die aan de Kerkhoflaan een nieuw sportpark realiseerde. De voetbalvereniging Emmen verhuisde hier ook naar toe. Veertig jaar lang (tot 1977) hebben de amateurs van Emmen op het sportpark aan de Kerkhoflaan gespeeld. In 1946 promoveerde Emmen voor het eerst naar de eerste klasse van de KNVB. In datzelfde jaar kwam op 17 juni in Hotel Groothuis een aantal mensen bijeen met de bedoeling een supportersvereniging op te richten. Er was al eerder een supportersvereniging geweest maar die was in 1940 door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ter ziele gegaan. De nieuwe supportersvereniging kreeg als bestuur: dhr.J.Steenbergen - voorzitter dhr.A.Molema - secretaris dhr.J.Wielens - penningmeester dhr.Hagenouw - plaatsvervangend voorzitter dhr.I.H.Dijkstra - plaatsvervangend secretaris-penningmeester Huidige supportersvereniging Rood Wit: www.emmeren.nl Een absoluut hoogtepunt was het behalen van het Nederlands kampioenschap bij de zondagamateurs in 1975, het jaar waarin de voetbalclub Emmen 50 jaar bestond. Op de plaats van het oude sportpark is de hotel en zalen accommodatie De Giraf gebouwd en een grote parkeerplaats met inrit aan de Kerkhoflaan.

Talentvolle Emmen spelers:
Een uiterst succesvol elftal uit de jaren '60. Staande v.l.n.r: Arie Otten, Jaap Verhoef, Wim Bergmeester, Herman Scholten, Wim van der Heuvel, Jan Dekkerk en Wiebe Derks. Zittend v.l.n.r: Jan Timmer, Jan Rossing, Jan van Beveren, Gezienus Timmer, Wilke van Beveren en Bert Oldenburger Deze foto van wijlen Henny Kroon is vanwege © van de website gehaald. Een foto met vele prominente Emmenaren. Staande v.l.n.r.: Verhoef (voorzitter), Harm Blom, Harm Jalving, Willem Staal, Jannie Veenstra, Louis Halberstadt, Henk Jeurink, Anton Rouw, Geert Derks, Frits Kiers, Piet Gravers, Gezinus Ziengs, Piet Zwart. Gebogen: Jan Willem Hidding, Rieks Lambers en Marinus Meier. Gehurkt: Jurrie Weerman, Ep Rossing, Dolf Scholten, Kees Rademaker, Kees Schoon, Jans Hilbrands, Joop v.d.Wege, Gezinus Scholten en Geert Weggemans	De voetbalvereniging Emmen heeft een aantal zeer goede voetballers voortgebracht die het als voetballer ver geschopt hebben zoals: Gezienus Timmer, de eerste Emmer speler die international werd! Hij bleef overigens wel amateur. Jan van Beveren, werd keeper bij de profs van Sparta. Hij speelde echter ook bij PSV en werd international voor het Nederlands elftal. Wilke (Willeke) van Beveren, ging ook naar Sparta. Job Drent, ging naar de profs van Enschedese Boys, later naar Zwartemeer. Volgens kenners beslist één der beste voetballers die Emmen gekend heeft. Bert Oldenburger, ook hij werd international. Bert Strating, ging voetballen bij Tubantia. Theo Kalter, ging naar Enschedese Boys. Job Drent, ging ook naar de Enschedese Boys. Inus Scholten, ging naar het betaalde Zwartemeer. Albert van der Weide, ging naar Go Ahead. Jaap Bos, voetbalde later bij o.a. FC Groningen.

Betaald voetbal in Zwartemeer:
foto gevraagd	De voetbalvereniging Emmen kreeg in 1955 de mogelijkheid om over te gaan tot het betaalde voetbal. De leden wezen dit voorstel echter massaal af. De voetballers van Zwartemeer maakten echter wel de overstap naar het betaalde voetbal en waren hiermee in Drenthe de eerste profvoetballers. In 1966 werd Zwartemeer opgesplitst in voetbalvereniging Zwartemeer (de amateurs), en Sportclub Drenthe (de betaalde voetballers). In 1971 echter viel het doek voor SC Drenthe en daarmee was betaald voetbal in Drenthe van de baan.

Andere voetbalverenigingen:
foto's gevraagd	Naast de voetbalvereniging Emmen zijn er in Emmen natuurlijk nog andere voetbalclubs die we hier niet mogen vergeten te noemen: Drenthina, opgericht in 1947 SC Angelslo, opgericht in 1965 WKE, opgericht in 1966 Bargeres, opgericht in 1974 DZOH, opgericht in 1985 SVBO Voetbalvereniging Weerdinge Voetbalvereniging Emmerschans maar natuurlijk nog vele andere

Betaald voetbal in Emmen:
Meerdijk, nog zonder hekken en masten	Het dorp Emmen groeide en groeide en daarmee ook de behoefte aan sportfaciliteiten. Het sportpark aan de Kerkhoflaan werd te klein, er moest iets nieuws voor in de plaats komen. Reeds in 1965 begon men met de plannen voor een nieuw sportpark. Uiteindelijk werd besloten aan de Meerdijk een geheel nieuw sportcomplex te realiseren. In 1977 werd het geopend door de heer Zegering Hadders. De eerste wedstrijd die Emmen er speelde was in augustus van dat jaar. Emmen won toen met 3-1 van Germanicus voor 6500 toeschouwers. De amateurs van de voetbalvereniging Emmen bleven het ook in het nieuwe stadion goed doen. Er gingen stemmen op om een betaald voetbalelftal op te richten. In 1983 kon de bevolking van Emmen in de krant lezen dat de voetbalvereniging Emmen er over dacht om mee te gaan doen in de competitie betaald voetbal. Veel sportliefhebbers zagen het wel zitten, andere iets minder. Het sectiebestuur betaald voetbal van de KNVB liet in 1983 weten Emmen in principe wel toe te willen laten tot de eerste divisie, maar dan moest er wel aan een aantal voorwaarden voldaan worden: Emmen moest een periodetitel behalen of kampioen van de hoofdklasse worden. Er moesten minstens vijf contractspelers in dienst genomen worden. Het stadion Meerdijk moest worden aangepast. Er moest een sluitend financieel plaatje neergelegd worden. Het bestuur van de gemeente Emmen voelde in eerste instantie weinig voor betaald voetbal en liet meteen weten er geen geld aan uit te willen geven. De bestuurders van de voetbalvereniging Emmen, onder voorzitterschap van ex-voetballer Gezienus Timmer, gingen niet over één nacht ijs. Er werd een commissie in het leven geroepen die moest onderzoeken of betaald voetbal in Emmen mogelijk was. De commissie bestond uit de heren Schutrups, Kruit, Ziengs, Van Loon en Kroes. De opdracht van de commissie was om de voor en nadelen van betaald voetbal tegen elkaar af te wegen. De door de voetbalvereniging Emmen ingestelde onderzoekscommissie onder leiding van drs T.van Loon liet in februari 1984 weten dat betaald voetbal in Emmen wel degelijk haalbaar was. De heer Van Loon zei dat de gemeente Emmen zich zeker geen financiële buil hoefde te vallen. Het laatste woord was aan de leden van de vereniging. Zij zouden tijdens een speciale ledenvergadering moeten beslissen of Emmen zich bij de KNVB zou melden voor een plaats in het betaalde voetbal. Op 22 februari 1984 kwam het verlossende woord: de leden van de voetbalvereniging Emmen waren voor de overstap van het betaalde voetbal, een historisch besluit! Emmen moest eerst nog een periodetitel halen om voor promotie in aanmerking te komen. Men hoopte dan in het seizoen 1984-1985 in de eerste divisie te kunnen voetballen. Veel mensen zagen het betaald voetbalavontuur van Emmen wel zitten. Zo ook Jaap Bos, die zijn jeugd doorbracht in Emmen en later o.a. voetbalde bij FC Groningen en FC Twente. In 1984 verklaarde hij: "Belangrijk is het beginkapitaal dat de KNVB beschikbaar stelt. Ook het bedrijfsleven zal wakker gemaakt moeten worden. Wat onontbeerlijk is, is het opzetten van een scoutingapparaat alsmede een jeugdplan. Zo kun je goede spelers uit de regio aantrekken. Hierdoor krijg je ook een goede supporters toeloop." De overstap naar het betaalde voetbal liep in 1984 echter niet helemaal naar wens. Het behalen van een periodetitel, waaraan de club minstens moest voldoen om tot betaald voetbal toe te mogen treden, bleef uit. Emmen vroeg dispensatie, maar kreeg het niet. Ook de subsidieafwijzing van het provinciaal bestuur van Drenthe gooide roet in het eten. Emmen kreeg hierdoor het financiële plaatje niet rond en bleef daarom in het seizoen 1984-1985 een amateurclub. In 1985 stond het gemeentebestuur van Emmen nog steeds niet erg positief tegenover een betaalde voetbalorganisatie in Emmen. Men was nog steeds niet bereid er geld in te steken. Toch hield de gemeenteraad de overstap naar het betaalde voetbal niet tegen. De voetbalvereniging Emmen diende opnieuw een verzoek in bij de sectie betaald voetbal van de KNVB om tot het betaalde voetbal toe te mogen treden. Deze gaf nu definitief groen licht! Emmen kon in het seizoen 1985-1986 meedoen in de eerste divisie. De eerste trainer in het betaalde voetbalavontuur van Emmen werd Theo Verlangen. De eerste hoofdsponsor werd het kledingbedrijf American Store uit Emmen. Het betaalde voetbalavontuur van Emmen kon beginnen en voor de tweede keer in de geschiedenis van de provincie Drenthe kwam er een betaald voetbalorganisatie.

Heden:
	Als BVO Emmen heeft de club jaren in de betaalde voetbalcompetitie meegedraaid. Tegenwoordig heet de club FC Emmen. Het zijn roerige jaren geweest met zowel sportieve hoogtepunten als financiële dieptepunten. Menigmaal moest de hand op het gemeentehuis worden opgehouden. Sportieve hoogtepunten die voornamelijk hebben bestaan uit het halen van periodetitels. Menigmaal is de roep naar promotie naar de hoogste klasse te horen geweest. Tot nu toe tevergeefs.

Bronvermelding:
Gerrie van der Veen (die deze tekst oorspronkelijk heeft gepubliceerd) Correctie door A.D.Huijsen Aanvulling door Roy Snijder Foto's: Dhr.Ziengs voor het aanleveren van foto’s aan Gerrie van der Veen Roelof Boelens Het noorden in woord en beeld Piet Meilink Noot: in de aangeleverde informatie zitten verschillen qua datering, waardoor de pagina niet geheel betrouwbaar is. Wie helpt?