dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Buitendorpen
dot Cultuur

dot Gemeente archief
dot Verenigingen
dot Wie helpt?

dot English Deutsch Français Español dot
De historie van Emmen in woord en beeld

Geïnteresseerd in historie?
Wordt ook lid van de
Historische Vereniging
Zuidoost Drenthe.
Aanmelden >>

Open Monumentendag
13 en 14 september 2014
Lees meer >>

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Gastenboek dot Enquête dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot


De brandweer van Emmen: Omhoog


Gevolgen Slag bij Ane: Omhoog

Foto Historisch Emmen brandweer Wittendiek
De Wittendiek

Foto Historisch Emmen brandweer brandgat Westerstraat
Het Pallertje

Foto Historisch Emmen brandweer brandgat Noordeind
Een Braandgat

De eerst grote bekende brand in Emmen was in 1228. Emmen werd geheel platgebrand door de Twentenaren die de dood van Bisschop Otto II wilden wreken toen deze in 1227 door de Drenten tijdens de Slag bij Ane om het leven was gebracht. Aan grote branden zoals in 1228 viel helemaal niets te doen ......

Beginnende branden werden, indien mogelijk, met de hand geblust. Rijen mensen gaven emmertjes water aan elkaar door die uit zogenaamde brandgaten werden geput. Emmen kende enkele brandgaten waar tijdens brand water uit geput kon worden:

  • de "Wittendiek", het huidige Marktplein ter plaatse van de muziekkoepel.
  • het "Pallertje", even noordelijk van de kruising Hondsrugweg / Westerstraat.
  • een "Braandgat", aan de weg naar Odoorn, ter hoogte van de huidige Walstraat.

 

Toen na 1600 alom in ons land de economische toestanden waren verbeterd, heeft ook Drenthe daarvan ten zeerste geprofiteerd. Het volgende artikel is een voorbeeld betreffende de openbare veiligheid, met name de beteugeling van het brandgevaar. Nadat men reeds in 1612 had bevolen, dat iedere buurschap enige brandhaken moest aanschaffen in de kerkdorpen aan den toren te bewaren heeft de Drentsche Landdag na 1700 verdere maatregelen genomen, waarna tenslotte de Landdag preventieve maatregelen tegen brand trof, in de vorm van de navolgende resolutie:

"Ter vergaderinge zijnde gedelibereerd op de onvoorsigtigheid en roekeloosheid van tijd tot tijd meer en meer toenemende in het gebruik van vuur en ligt,

  • Hebben Ridderschap en Eijgenerfden ten gevolge de resolutien van den 5 Maert 1707 en 22 Maert 1740 geresolveert, dat niemant zijn assche digt bij de huisen, schuuren, hooijblokken, tuinen of mestvaalten zal mogen leggen, en ook elders gelegt wordende, met water zodanig begieten, dat er geen vuur meer in te vinden is.
  • Dat ook bij het afdoen van hooij, zaad, stroo, turf, heijde, vlas, bij het braken, hekelen of ribben van hetzelve, geen vuur of ligt zal mogen worden gebruikt, en dat niemant onder het voorsz. werk, of in een schuur alwaar diergelijke stoffen gevonden worden, of onder het dorschen op de legge, tabak zal mogen roken; gelijk ook niet gepermitteert zal zijn aan een timmerman, binnenshuis of in een 'schuure werkende, of aan een dekker op het dak zittende te dekken; worden de ook wel expresselijk verboden om kalveren of ander vee, op de stallen staande, met ketels drinken te geven.
  • Hebben verders verstaan, dat wanneer iemand des avonds ligt in de peerde- of koestallen, schaap- of varkenshokken nodig heeft, daartoe aldan zal moéten gebruiken een goede lantaarn, en zonder die in dezelve niet te komen; en dat ieder ingezetene die een vuur stede heeft, zig zal moéten voorzien van een vuurstolp, om daarmede den heerd des nagts, of ook des daags wanneer hij niet te huis mogte zijn, te bedekken: alles bij de boete van vijf goltguldens, te verbeuren bij die gene, die tegens dese onse resolutie mogte angaan, waarvan de overtreders tijdelijks op de Goorspraken zullen moeten werden angebragt.
  • En alzoo de ondervindinge doet sien, dat dikwijls veele ongelukken ontstaan door het slegte voorsien van smitterijen, backers ovenden, branderijen, brouwerijen, drogerijen van molt, hoppe etc.,

Hebben Ridderschap en Eijgenerfden goedgevonden, dat dezelve inkomstig zodanig zullen werden gemaakt, als met de menschelijke voorsigtigheid eenigzints overeenkomt; en waervan de eijgenaren, door attestatie van twee onpartijdige timmerlieden an den scholtes ter plaatzen zullen moeten doen geblijken; en zo wanneer in het vervolg de naburen mogten vernemen, dat deze hiervoren genoemde niet zijn voorsien als het behoord, zo zullen dezelve zig moeten adresseren an den scholtes, die an de eijgenaren of gebruikers zal aanzeggen, om hetzelve dadelijk te remediëren; en ingeval dezelve hierin mogten blijven nalatig, zal den scholtes zig hebben te adresseren aan den Drossaard: wordende in zulken geval den Drossaard geauthoriseert om na verhoor van parthijen en rijpe examinattie van zaken hierin ordre te stellen.

En op dat niemant hiervan eenige ignorantie moge praetenderen, zal dese Onse Resolutie gedrukt, ten eersten, en vervolgens jaarlijks op den eersten sondag in Augustus van de respective Predikstoelen deser Landschap worden gepubliceert,

Actum op den Landsdag gehouden tot Assen den 23 Meert 1756."

Pas na 1800 zijn in de diverse kerspelen nadere voorschriften verschenen.


1920: Omhoog

Foto Historisch Emmen brandweer stoomspuit Den Haag

Foto Historisch Emmen vrijwillige brandweer jaren '30
De brandweerploeg van de jaren '30 tijdens een later gehouden optocht: Voor de wagen: brandmeester Lambers en D.Thedinga. Op de wagen v.l.n.r. de Lange, Jan Schepers, Wap Nijenbrinks, Geert Weggemans, Jan Hof, Gradus Nijenbrinks en Jan Kroeze.

Tot 1920 werden branden in Emmen nog met handpompspuiten bestreden. Pas rond 1920 besloot de gemeente Emmen over te gaan van handpompspuit naar de stoomspuit. Twee stoombrandspuiten kwamen in 1928 vanuit Den Haag aan. De heer Otten was toen brandmeester, hoewel er nog geen sprake was van een georganiseerd vrijwilligerskorps.

Noot: In 1917 ging een zekere brandmeester Otten uit Den Haag mee om de veenbranden in Emmen te bestrijden. In 1928 was in Emmen ook een zekere Otten brandmeester en aanwezig toen twee brandspuiten vanuit Den Haag per spoor arriveerden. Het kan geen toeval zijn dat dit dezelfde Otten is en dat deze de functie van brandmeester in Den Haag geruild zou hebben voor dezelfde functie in Emmen. Wie weet meer?

De veenbranden waren echter wel de aanleiding om in Emmen een brandweerkorps op te richten. Een brandweerkorps dat geheel uit vrijwilligers bestond.


1943: Omhoog

Foto Historisch Emmen brandweer commandant Veldhuizen
Commandant van de vrijwillige brandweer Veldhuizen op de motor. Aan deze motor kon een aanhanger gekoppeld worden. In de oorlogsjaren werden hiermee brandslangen naar de omliggende korpsen gebracht. Twee dagen voor Kerst 1944 werd de bestuurder door de S.D. van de motor gehaald en in beslag genomen. Door de goede relatie met de B.S. in Dalen kreeg men de motor later terug. De motor was achtergelaten in Dalerveen. Alleen de spiegel ontbrak.

Op 28 juni 1943 stelde het Emmer gemeentebestuur een beroepsbrandweerman aan als commandant van de vrijwillige brandweer. Dit was de heer Veldhuizen. Na de Tweede Wereldoorlog werd het brandweerkorps meer en meer een beroepskorps.

De brandweer van Emmen heeft de volgende commandanten gehad:

  • de heer Veldhuizen 1943-1952
  • de heer R.Berends 1952-1976
  • de heer Hollema 1976-1988
  • de heer Van Oosterom 1988-1998
  • de heer G.Wegh 1998-heden

1947: Omhoog

In 1947 sloot de brandweer van Emmen zich aan bij de Regionale Brandweer voor Zuidoost Drenthe.

1964: Omhoog

Foto Historisch Emmen brandweer zuidenveld 1964

De brandweer reed in 1964 met een antieke brandspuit mee in de optocht tijdens de Zuidenveld manifestatie.

De namen: v.l.n.r. Jan Weggemans, Jan Willem van den Hof, Roelof Bults, Udo van der Holt, Harm Hegen, Harm Nijenbrinks en Jans Nijmanting.


Oude branden: Omhoog

  • In 1880 brandden drie boerderijen aan het Noordeind af. Zij waren eigendom van Klaas Aikes, Hendrik Aikes en Albert Schirring.

  • In het gemeentelijk jaarverslag van 1891 is te lezen dat het materiaal van de brandweer bestond uit zeven handbrandspuiten en een aantal brandhaken. Door de grote brandbaarheid van de dicht op elkaar staande boerderijen maar ook gebrek aan goed brandbestrijdingsmateriaal brandden in 1891 drie huizen compleet met inboedel af.

    Op 7 januari 1891 het huis van H.Walda in Barger Oosterveen, in februari 1891 have en goed van J.Lutke in Westenesch en op 11 mei 1891 de behuizing van H.en G.ten Berge in Nieuw Dordrecht.

  • In 1895 was het wederom raak aan het Noordeind. In de nacht van 8 op 9 mei brandden na dagen van grote droogte drie flinke boerenbehuizingen af. Dit maal de boerderijen bewoond door J.Wichering, A.IJken en K.Woerding. Laatstgenoemde overleed zelfs aan de gevolgen van de opgelopen brandwonden. Verslag brand

Bronvermelding: Omhoog

  • Mevrouw G.Leferink, brandweer Emmen.
  • J.van Dalfsen
  • Aanvulling: oud brandweerman J.Vorsteveld
  • R.Büter, commandant brandweer DSM Resins
  • Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10 mei 1895.
  • "Zuidoost Drenthe op weg naar een nieuwe toekomst" deel I en III" door H.T.Buiskool.
  • Maandblad "Drenthe" van de Prov.Praehist.Ver. oktober 1936, Collectie Brands
  • Foto's:
    • Archief gemeente Emmen
    • E.Hof

Free counter and web stats

Wie helpt? Omhoog

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.