Bestellen boek Angelslo
Bestellen boek Octopus
Scouting Hunengroep na 1945

Zaterdag 25 september 2010
presentatie over de website
Historisch Emmen.
Plaats: bibliotheek Emmen.
Aanvang: 14.30.

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

De Romeinse tijd:

• Inleiding?
• Vondsten

• Bronvermelding
• Wie helpt?

Inleiding:

De Romeinse tijd besloeg globaal gezien de periode van het begin van de jaartelling tot ongeveer het jaar 500. Julius Caesar had reeds tussen de jaren 58 en 52 voor Christus enkele malen voet gezet op zuid Nederlandse bodem maar pas rond het jaar 85 na Christus werd het zuidelijk deel van ons land officieel een deel van het Romeinse Rijk. De Romeinen hebben noord Nederland nooit permanent onder beheer gehad. Dat was aanvankelijk wel hun bedoeling. Keizer Claudius liet dit plan varen want het was geen haalbare kaart gebleken. Het noorden van Nederland bleef behoren bij het Vrije Germanië.

Vondsten:

• Nabij het huidige woongebied Bargermeer "de Hoge Loo" vond een landbouwer in 1845 een aantal beeldjes en andere voorwerpen die na onderzoek bleken te dateren uit de Romeinse tijd. In 1846 werden er tijdens een onderzoek door de archeoloog Dr.Janssen nog een aantal voorwerpen gevonden uit diezelfde periode.
  
  Eén van de verklaringen voor deze Romeinse vondsten, hoewel boven de Rijn geen gebieden onder Romeins bestuur vielen, is dat men aanneemt dat er vast wel eens Romeinse krijgers in Zuidoost Drenthe op onderzoek zullen zijn geweest. Tijdens zo'n bezoek zullen deze verkenners spullen bij zich hebben gehad die hier mogelijk zijn achter gebleven. Een andere verklaring kan zijn dat er mensen uit omgeving Emmen handel dreven met de Romeinen. Zij kunnen voorwerpen mee terug hebben genomen.



• In 1999 zijn er in Emmen enkele archeologische onderzoeken op o.a. de Noordbargeres geweest. Hier zijn huisplattegronden aangetroffen uit de 2e, 3e, 4e, 5e en 6e eeuw! Ook werden er sporen van diverse komhutten of hutkommen opgegraven. Komhutten zijn kleine gebouwtjes die op een erf stonden en die werden gebruikt voor ambachtelijke doeleinden zoals spinnen en weven. Ze waren deels in de grond gegraven.
  
  In één van de hutkommen is Angelsaksisch aardewerk gevonden. Verder werden er nog diverse waterkuilen aangetroffen, een schuur, een spieker en enkele haardkuilen. Opmerkelijk was de vondst van rogge. Rogge kwam in de Romeinse tijd alleen voor in de zuidelijke helft van Nederland. De roggevondst op de Noordbargeres behoorde tot één van de oudste roggevondsten in het noorden! Overigens, de oudste sporen van rogge werden vlak bij de Noordbargeres gevonden en wel in 1976, op de Hoge Loo. Verder is er een lanspunt, een pijlpunt, een schaar, een weefgewicht, een deel van een paardentuig en aardewerk opgegraven. Opmerkelijk was de vondst van menselijke crematie. Onderzoek heeft aangetoond dat er ten westen van het huidige centrum van Emmen in de laat Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen (6e eeuw) bewoning was.



• Omdat de opgravingen op de Noordbargeres in 1999 interessante resultaten hadden opgeleverd, togen archeologen ook vol goede moed aan het werk op de Emmeres toen in 1999-2000 de Frieslandroute iets werd verlegd en ging aansluiten op de Weerdingerstraat. Het Archeological Research & Consultancy BV (ARC) uit Groningen verrichtte hier, in opdracht van de gemeente Emmen, eveneens een opgraving.
  
  Er werden boringen verricht en vervolgens proefsleuven gegraven. In vier van de proefsleuven werden diverse sporen aangetroffen van bewoning uit een ver verleden. Eén van de sporen betrof een huisplattegrond, in een ander spoor werd een voorraadpot aangetroffen die uit de 2e of 3e eeuw stamde. Ook werd er luxe Romeins import aardewerk gevonden. Het was dus goed raak op de Emmeres! Besloten werd dan ook een uitgebreider onderzoek in te stellen. Ook de Stichting Archeologie en Monument uit Emmen verleende haar medewerking. Er werden drie huisplattegronden, vier hutkommen, een spieker, vijf waterkuilen en vele greppels aangetroffen. Van twee van de huizen kwam vast te staan, dat ze rond de 2e en 3e eeuw gebouwd zijn. Van het 3e huis waren de sporen te vaag om er een juiste datering aan te kunnen geven. Het ARC uit Groningen gaat echter niet over één nacht ijs en dateert sporen pas als men er zeker van is. De hutkommen, bijgebouwtjes die bij de huizen hoorden, dateerden ook allemaal uit de Romeinse tijd, evenals een spieker en een graanopslagplaats. In de paalgaten werd namelijk aardewerk gevonden uit de 2e of 3e eeuw. In de vijf aangetroffen waterkuilen (hetgeen de archeologen van het ARC veel vonden) werd veel aardewerk gevonden. Waterkuilen gingen, nadat ze buiten gebruik waren geraakt, als afvalputten functioneren. In één van de kuilen werd een restant gevonden van een handmolen. Deze was van het type dat tussen het jaar 100 en 400 in Drenthe gebruikt werd. De meeste aardewerkscherven (honderden) waren onversierd.
  
  De archeologen van het ARC concludeerden dat er op de Emmeres, ongeveer daar waar nu het nieuwe gedeelte van de Frieslandroute ligt, in de eerste paar eeuwen na de jaartelling een kleine boeren nederzetting heeft gelegen. In een verslag van het ARC staat te lezen, dat zo'n nederzetting bestond uit een groot woon stalhuis, een waterput, één of meerdere hutkommen en een spieker. Om het huis en de bijgebouwen lag een erf afscheiding die bestond uit een afrastering van palen en vlechtwerk. Men deed aan akkerbouw en veeteelt.

De opgravingen hebben het vermoeden versterkt, dat Emmen als dorpje waarschijnlijk is ontstaan op of tegen de huidige Emmeres. Hebben de archeologen van het ARC de voorganger van het latere Emmen, of Em(p)ne zoals het in de middeleeuwen genoemd werd, ontdekt? Deze stelling klinkt heel interessant, maar is niet echt hard te maken.

Na de Romeinse tijd, zo rond 628, kwam Drenthe meer en meer onder Frankische invloed, en met Karel de Grote kwamen er staatkundig en godsdienstig grote veranderingen. Drenthe werd één der gouwen (zoals Karel de Grote zijn rijk had ingedeeld) met aan het hoofd een graaf.

Bronvermelding:

• Gerrie van der Veen (die een deel van deze tekst oorspronkelijk heeft gepubliceerd)

Wie helpt?