Geïnteresseerd in historie?
Wordt ook lid van de
Historische Vereniging
Zuidoost Drenthe.
Aanmelden >>

Nieuws over HE
Lees meer >>

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

Molenkamp

• Kadastraal
• Een molen?
• Beschermde status
• Adresboek

• Bronvermelding
• Wie helpt?

Kadastraal:

Fragment Hottingerkaart uit 1792.
Het symbool in de rechter bovenhoek, nabij de schuine lijn, zou de "de molen" voorstellen. Ter oriëntatie: bovenaan in het midden het Hunebed in de Emmerdennen.

Fragment kadastrale kaart 1880, sectie C 10e blad.
Links onderaan het gebied Molenkamp.
Een molen is niet aangegeven.

De straatnaam Molenkamp werd in 1925 en 1928 niet omschreven, hoewel het gebied Molenkamp al bestond eer de omliggende straten in 1925 werden vastgelegd. De naam "Molenkamp" bestaat al heel lang. Op de kadastrale kaart van 1880 staat de naam "Molenkamp" aangegeven in het gebied waar nu de straat met deze naam ligt.

Op de Hottingerkaart uit 1792 is hetzelfde gebied te zien zonder dat er een naamsvermelding is aangegeven.

De volgende kadastrale percelen lagen anno 1880 in en om "de Molenkamp":

• C4186 eigenaar Jan IJken, in gebruik als bos;
• C4187 eigenaar Albert IJken, in gebruik als bouwland;
• C4188 eigenaar Jan IJken, in gebruik als bouwland/hooiland;
• C3221 eigenaar Jan IJken, in gebruik als heide;
• C3219 eigenaar Jan IJken, in gebruik als bos;
• C3748 eigenaar Markegenoten Emmen en Westenesch, in gebruik als dennen en zand.

Een molen?

Buiskool schreef meer dan vijftig jaar geleden, dat er in Emmen in 1847 drie molens stonden, waaronder die aan de Molenkamp: "een volmolen, staande op de naar deze molen genoemde Molenkamp..." Als bron wordt door hem genoemd: "verzekeringen van oude inwoners zoals Van Loo, Hovenkamp, Kooiker, Oosting en Reinders". (Noot: verzekeringen, geen harde bewijzen!)

Buiskool schreef verder in "Op Naoberveziet" 2e bundel (p.74): "Het ruwe want (een grove stof door dorpswevers van wollen garens geweven) werd naar de volmolens gebracht. Deze vond men te Zweeloo, Aalden en Emmen. Aan den molen te Emmen, eigendom van de familie Hilbrands (Fos Hilbrands) herinnert nog de naam Molenkamp. Het want werd in een bak gestopt (die veel geleek op een paardenkrib) en overgoten met urine. De molen werd aangezet en door de op- en neergaande beweging van de stampers werd het want geperst, gevold of gevuld tot een dichten lap. Na het vullen werd het door de blauwververs geverfd."

H.Tiesing schreef uit eigen herinnering in 1901 in het tijdschrift "Vragen van den Dag" p.570 e.v. het artikel "Over weven en spinnen op het platteland in vroeger tijd. Een schets uit de oude Drentsche toestanden": "Wanneer het want, een hol geven stof, die alleen van wollen garen gemaakt is, aan de boerin was ter hand gesteld, werd al spoedig het plan gemaakt tot een reis naar Zweeloo of naar het onder die gemeente horende gehucht Aalden. Het holle want moest dan worden "gevuld", d.i. dichter worden gemaakt, een bewerking die ook bij de bereiding van lakens te pas komt, zodat het hier gebruikelijk "vullen", "vollen", walken betekent. Daartoe kwam ook het want in een badkuip (Drents: vulkoep), waarin het werd geperst door stampers, die dan door de windmolen in beweging werden gebracht. Omstreeks 1870 waren in genoemde plaatsen nog zodanige volmolens, die men vroeger in meer plaatsen, o.a. te Weerdinge en Emmen vond".

In 1742 werd op #31 Jan Hilbrands sr (1707-1787) genoemd. Hij werd aangeslagen voor "4 paarden wegens ¾ waardeel en een vollersmolen". Het zou kunnen dat deze vollersmolen de molen is nabij de Molenkamp, maar dat is niet geheel duidelijk. De enige overeenkomst is tot nu toe het woord vollersmolen. In 1742 werd op #53 ook de erfnaam Pranning (tegenover de NH kerk) vermeld waar mulder Pranning zou wonen. Was hij misschien de molenaar op de vollersmolen?

In de periode 1784-1794 woonden er in Emmen twee molenaars.

• Frederik Wilhelm Beins die op #56
• Jan Hilbrands (1742-1829) die op #31 woonde. Vermelding in 1784 en 1794: "Jan Hilbrands (1742-1829) halve boer en molenaar". Deze Jan was een zoon van Jan Hilbrands (1707-1787) die in 1742 werd aangeslagen voor "4 paarden wegens ¾ waardeel en een vollersmolen".

In 1804 werd de molen van Hilbrands niet meer genoemd.

Beschermde status?

Pension "Flintenhof" uit 1937.

De Emmer Courant van juli 1939 vermeldt echter: "De Molenkamp, het door velen zoo bewonderde omwalde bouwland- en akkermaalshoutcomplex aan de Dennenlaan is verkocht aan de heeren G.Lamberts te Noordbarge en ir. A.Vedder alhier."

"De bedoeling is den grond als bouwterrein te verkoopen. In 't midden zal oost-west een dubbele straat met plantsoenstrook aangelegd worden. Woningen verrijzen dan alleen langs de buitenzijden van de straten."

"Onmiddellijk nabij de Dennen gelegen, met den hoogen wal als beschutting tegen koude winden, moet worden toegegeven: een mooier woonoord voor wie van rust houdt, is nauwelijks denkbaar."

"Maar wij voor ons - en velen meer - zullen later, als er allemaal keurige huisjes met keurige tuintjes zijn, nog dikwijls met weemoed denken aan onzen ouden stoeren Molenkamp, die bij het oude Emmen hoorde."

"Echter het vonnis is geveld, de bouwperceelen worden al te koop aangeboden en we kunnen ons best voorstellen, dat menigeen er happig op is in het Molenkamp park te wonen."

Het begrip Molenkamp park is ook op een enkele ansichtkaart terug te vinden hoewel deze benaming nooit officieel is vastgelegd.

Op pagina 225, in het boek "Emmen in bezettingstijd", geschreven door G.Groenhuis, is een lijst met door de "Wehrmachtsbefehlhaber in den Niederlande" gevorderde woningen vermeld. Aan de Molenkamp werden vele woningen door de "Ortskommandantur" gevorderd. De huisnummers 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 19 en 20 worden op een lijst van 1 november 1944 aangegeven. Behoudens enige persoonlijke zaken, dienden de woningen compleet overgedragen te worden inclusief de inboedel en moesten de woningen binnen 6 uur door de bewoners zijn verlaten.

Noot: In het huis met nummer 9 woonden de broers Edu en Con ter Veer die actief waren voor de verzetsgroep Zefat te Valthe.

De Molenkamp zou net als de omgeving Allee voor bescherming in aanmerking dienen te komen. Er staan vele prachtige bouwkundige staaltjes die dan ook niet voor niets zijn opgenomen in het boek "Rondom de Heerenhof" geschreven door Ger de Leeuw.

Adresboek:

Het adresboek 1960-1962, uitgegeven door de gemeente Emmen, geeft de volgende bewoners aan:

Tot slot:

Evenals de familie Jonker maakte Ds.Visch maar wat graag gebruik van de garage van dokter Veldhuijzen van Zanten. Ook de heer Kessens had een garage in de tuin. Deze garage droeg (draagt) zelfs een bijzondere naam: "De Eekschillermeul". De heer Kessens vertelde vroeger namelijk dat hier een molen had gestaan met deze naam.

Bronvermelding:

• Kadastrale kaart gegenereerd uit een proefversie van Hazadata, met dank aan André Dekker voor de gegevens.
• Gerrie van der Veen (die een deel van deze tekst oorspronkelijk in Vrogger 66 heeft gepubliceerd).
• "De Hottinger-atlas van Noord- en Oost-Nederland, 1773 – 1794"
• "Historische Atlas Drenthe"
• "Zuidoost-Drente op weg naar een nieuwe toekomst" deel III, door H.T.Buiskool, uitgave Van Gorcum te Assen.
• "Op Naoberveziet" deel II, door H.T.Buiskool uitgave Van Gorcum te Assen.
• "Rondom de Heerenhof, historische balans van Emmen, een stad vol dorpen in het jaar 2000", door Ger de Leeuw.
  Uitgeverij Drenthe, Beilen. ISBN 90-75115-29-6.
• Adresboeken 1947, 1960-1962.
• Aanvulling door: mevrouw B.Jonker Snel.
• Aanvulling door H.Hemmen.
• G.Hovenkamp.
• "Molens in Drenthe" p.124.
• Foto's:
  • G.Zijlstra
  • H.Hemmen Louissen

Wie helpt?