Hankenberg

Hankenberg:
Inleiding Burentwisten Anekdote De grafheuvel Urnenvelden De amfoor	Bronvermelding Wie helpt?

Inleiding:
	Even ten zuiden van Zuidbarge ligt een gebied dat 'Hankenberg' wordt genoemd. Vroeger heette Hankenberg ook wel 'Hankenbossie'. Het ligt aan de westelijke kant van de Zuidbargerstraat, even ten zuiden van de afslag naar de Rietlanden. In officiële publicaties wordt wel gesproken over de Hankenberg te Erica, maar het gebied hoort eigenlijk veel meer bij Zuidbarge. Hankenberg is archeologisch gezien van waarde omdat het in uiteenlopende periodes voor begraving heeft gediend. Omdat Hankenberg op een hogere uitloper van de Hondsrug ligt, die een natuurlijke toegang vormde tot en vanuit de (tegenwoordige) Duitse gebiedsdelen, was het te verwachten dat juist hier invloeden van het achterland waren te vinden.

Burentwisten:
Foto in de buurt van de Hankenberg, rond 1925. Kort na 1900 werd deze weg bestraat. In de woning aan de rechterkant woonde meester Drent. Hij gaf les aan de school in Zuidbarge van 1898 tot 1926.	De zandhoogte waar het hier om gaat is vroeger inzet geweest van veel geharrewar tussen Schoonebeek en de volmachten van Barge. Schoonebeek beweerde namelijk dat de zandhoogte eigendom was van de boerenfamilie Hanken en dat de omliggende grond dus tot Schoonebeek behoorde. Ook stukken grond van Nieuw Amsterdam en Erica werden hierbij inzet. Na een langdurige proces in 1811 wisten beide partijen dat alleen hun advocaten er beter van zouden worden, waardoor uiteindelijk de kwestie "in der minne werd geschikt", middels het nuttigen van alcoholische versnaperingen in een herberg te Coevorden. In 1830 werd het monsterproces officieel door de rechtbank in Assen bekrachtigd, waarbij tevens de grenzen werden vastgelegd.

Anekdote:
	In "Schoonebeek" woonde in vroeger tijden dus ene meneer Hanken. Hij had vast laten leggen dat hij begraven wilde worden in het dorp Emmen. Toen hij kwam te overlijden werd z'n lichaam op een wagen gelegd die met enkele begeleiders richting Emmen vertrok. Geheel naar de wens van de overledene. De heer Hanken overleed echter in het najaar tijdens een zeer natte periode. De weg van Schoonebeek naar Emmen, was door de vele regenval zeer moeilijk begaanbaar. Even voor Zuidbarge werd hij zelfs zo modderig, dat de wagen met de overledene erop vast kwam te zitten en de mannen niet meer verder konden. Wat nu? Een van hen kwam toen op het heldere idee om de overledene maar aan de kant van de weg te begraven. Zo gezegd zo gedaan. De mannen waren verder heel zorgvuldig, want ze onthielden goed waar ze het lichaam ter aarde stelden. Het was op een heuvel vlak langs de weg even ten zuiden van Zuidbarge. Vanaf die tijd werd de heuvel de 'Hankenberg' genoemd.

De grafheuvel:
	Dat de heer Hanken niet de eerste was die hier begraven werd bleek in 1944. Tijdens ontginning van het land aldaar vonden arbeiders de resten van urnen. Het Biologisch Archeologisch Instituut van de Rijksuniversiteit te Groningen (B.A.I.) werd gewaarschuwd en deze stelde een onderzoek in. Na enig speurwerk vond men onder een koepelvormige bodemverheffing de resten van een grafheuvel uit de Midden Bronstijd. Onder de heuvel werden sporen van enkele boomkisten gevonden. Een boomkist is een uitgeholde boomstam waarin overledenen gelegd werden. (bron GvdV) De grafheuvel is kennelijk in meerdere fasen opgeworpen. Volgens van Giffen (1948) omvatte de eerste fase een paalkrans, om een centraal crematiegraf. Dit graf lag in het natuurlijke stuifzandheuveltje, de Hankenberg. In de tweede fase zou het midden van de heuvel zijn opgehoogd, over de resten van een brandstapel en zou om de voet van de heuvel de steenpakkingskrans zijn opgeworpen. In de derde fasen zouden zes afzonderlijke schachtskelet graven behoren. Zowel Modderman (1956) als Glasbergen (1954) zijn het met deze zienswijze niet eens.

Urnenvelden:
	Vlak naast de grafheuvel vond men een klein, maar bijzonder urnenveld, een z.g.n. kringgrep-urnenveld. Zo rond 1000 voor Christus (de Late Bronstijd) was het gebruikelijk om overledenen te cremeren. De crematieresten werden in een kuil gedaan. Rond de kuil groef men een greppel, die soms leek op een sleutelgat. Waarom men er deze bijzondere vorm aangaf is onbekend. Het zand dat bij het graven van de greppel vrij kwam werd over de kuil met crematieresten geworpen. Urnenvelden met deze bijzondere sleutelgatvorm greppels worden kringgrep urnenvelden genoemd. In Drenthe werden ze alleen gevonden in het zuidoosten van de provincie. Enkele crematieresten die gevonden werden bij de Hankenberg waren van een moeder en een pasgeborene. (bron GvdV) In 1962 zijn 200 meter ten zuidoosten van de Hankenberg twee trechterbekers gevonden uit een vrij vroege fase van de Trechterbekercultuur. Honderd meter ten oosten liggen restanten van een grafheuvel waarvan het karakter niet is komen vast te staan.

De amfoor:
	Er is in de directe omgeving (200 meter ten noorden) van de Hankenberg nog meer gevonden wat erop wijst dat dit gebied reeds in de prehistorie door mensen werd bewoond. In 1962 werd er bij het uitgraven van een funderingssleuf voor een nieuw woonhuis bij een boerderij namelijk een amfoor gevonden. Een amfoor is een pot die gebruikt werd tegen het eind van het Neolithicum (iets meer dan 4000 jaar geleden). Het was een versierd bolvormig potje met vier oren op de buik en was karakteristiek voor de strijdhamercultuur. Vondsten van deze soort was tot dan aan toe zeldzaam. De pot kwam vrijwel ongeschonden 60 cm onder het maaiveld tevoorschijn, en laag in de geel zand ondergrond. Het is waarschijnlijk dat de amfoor ooit als grafgift is meegegeven. Helaas is het gebied verder niet onderzocht vanwege het vergevorderde stadium van de fundering. Ook een klein naonderzoek in 1962 van medewerkers van het B.A.I. leverde geen nieuwe feiten op, omdat het terrein sterk vergraven bleek.

Bronvermelding:
Gerrie van der Veen (die een deel van deze tekst oorspronkelijk heeft gepubliceerd) "Zuidoost Drenthe op weg naar een nieuwe toekomst III" door H.T.Buiskool. "De amfoor van Hankenberg" door J.D.van der Waals in de Nieuwe Drentse Volksalmanak 1964.