|
Na de Tweede Wereldoorlog werden door de AKU directie in Arnhem plannen gemaakt om een nieuw
product op de markt te brengen, namelijk nylon. Reeds voor de oorlog, aan het eind van
de jaren dertig, had men geëxperimenteerd met de ontwikkeling van dit product en in
oktober 1947 maakt men aan de wereld kenbaar dat er een geheel nieuwe fabriek voor het
nieuwe product gebouwd zou worden. Maar...waar moest die grote nieuwe fabriek komen?
De AKU directie in Arnhem stuurde in 1949 verschillende provinciale besturen een brief
met daarin het verzoek om uit te zien of er ergens in hun provincie een geschikte plaats
was voor de vestiging van een nieuwe AKU fabriek. Ook de provincie Drenthe kreeg zo’n
brief. Het provinciaal bestuur wees Emmen aan als eventuele vestigingsplaats. Immers, daar
was ruimte en er waren veel arbeidskrachten beschikbaar. Bovendien had men besloten dat
Emmen nieuwe industriële bedrijven aan moest trekken om iets te doen aan de grote werkeloosheid.
Het gemeentebestuur van Emmen, met burgemeester Gaarlandt voorop, ging hard aan het
werk om de nieuwe fabriek van de AKU binnen de gemeentegrenzen te krijgen. Gewezen werd
op de ruimte die er in Emmen was en op de "werkzame en goedwillende arbeidskrachten".
Bovendien kon de gemeente Emmen de grondprijs tegen een lage prijs aanbieden en werden
de industrieterreinen gratis bouwrijp gemaakt. De overheid zou verder zorgen voor de
verbetering van de verkeerswegen, het aanleggen van een waterweg en loskade en een
fabrieksspoorlijn. Emmen was echter niet alleen "in de race" om de nieuwe AKU fabriek
binnen te halen. Ook Zwolle, Nijmegen, Den Bosch en een aantal andere plaatsen wilden
de nieuwe AKU fabriek graag binnen de gemeentegrenzen.
De gemeente Emmen had twee locaties op het oog waar de nieuwe grote fabriek gebouwd zou
kunnen worden, namelijk op de Noordbargeres en op het terrein Bokslootweg (Bargermeer).
De directie in Arnhem ging niet over een nacht ijs. Men wilde in de plaats waar de
nieuwe fabriek gebouwd zou gaan worden, goede woningen en voorzieningen voor de arbeiders.
Er werd, vooral door burgemeester K.H.Gaarlandt, veel onderhandeld. De gemeente beloofde de AKU
directie dat zij zou zorgen voor 200 arbeiderswoningen, 30 middenstandswoningen en 10 villa’s. Ook
zegde men toe voor culturele voorzieningen te zorgen, zoals een schouwburg, een bioscoop,
verbetering en uitbreiding van sportaccommodaties, zwembaden en andere
recreatiemogelijkheden.
Op woensdag 21 juni 1950 nam de AKU directie in Arnhem de
beslissing; in Emmen zou de nieuwe AKU fabriek gebouwd worden waar men nylon ging fabriceren.
In oktober 1950 schonk het Ministerie van Economische Zaken de gemeente
Emmen het bedrag van fl 1.300.000,- voor het bouwrijp maken van industrieterreinen. Dit
bedrag kwam uit de Marshallgelden.
Een maand later, in november 1950, ging de eerste schop in de grond.
Voor de bouw van de fabriek werd een apart bouwbureau opgericht, welke
onder leiding stond van Ir.B.van Wijk. Hij werd terzijde gestaan door:
- F.L.F.Fletterman - chef tekenkamer.
- A.Ponte - constructeur.
- R.Rutjes - chef uitvoering.
- B.W.Kuyvenhoven - hoofdopzichter.
Op 10 mei 1951 verrichtte Rosemarie Kamphuisen de officiële
steenlegging. Die eerste steen was door AKU estafettelopers vanuit Arnhem
overgebracht naar Emmen en was gemaakt van enkalon.
De machines en onderdelen voor de nieuwe fabriek in Emmen werden meest per trein
aangevoerd. Vanuit Twente reden dagelijks busjes met monteurs heen en weer naar Emmen.
Hoewel de elektriciteitsvoorziening in het begin regelmatig een probleem was werkte men
er hard aan om ook dat goed voor elkaar te krijgen. Er werd regelmatig hulp verleend
door de heer Warringa die zelf met de bus naar Groningen ging om verschillende soorten
speciaal gereedschap op te halen! De montage van de textielmachines gebeurde hoofdzakelijk
door monteurs van een firma uit Twente. Ook waren er constructeurs uit Arnhem. Op een
gegeven moment liepen er 800 mensen op het terrein met maar één doel: monteren volgens
de gemaakte planning.
Er werd zo snel mogelijk een strektwijn machine aan het draaien gebracht zodat aan de
arbeiders training kon worden gegeven. Ook de eerste roosterspinmachine werd aan het draaien
gemaakt. Het dowthermsysteem werd op temperatuur gebracht. Polymeerkorrels uit Arnhem kwamen
aan en werden via de bunker en de valkoker aan het smeltrooster toegevoegd. Alles was met
veel zorg opgebouwd. Pompenblokken, voor- en nadrukpompen en het garnituur met de spindop. Op
een avond was het zover. Het eerste garenpakket was geproduceerd en werd nog 's avonds laat
aan burgemeester Gaarlandt thuis aangeboden. Voor het grote definitieve productieproces op gang
kwam moest er nog veel gebeuren.
Op 2 januari 1952 startte de productie van nylongarens en vezels. Strektwijners en
andere textielwerkers stonden die dag in hun nieuwe witte overall gereed om het eerste garen
aan te nemen en te verstrekken. Er werden twee soorten textielgarens gemaakt: TD 30/6 en TD
50/10. Deze waren hoofdzakelijk bestemd voor dameskousen.
Er werkten er in januari 1952 zo'n 500 personen.
Ook in de nieuwe fabriek in Emmen was het voor veel arbeiders, evenals enige jaren daarvoor
in Emmer Compascuum, wennen om in een fabriek te werken. Er waren o.a. vaste tijden om te eten
en men kon niet zomaar een dag wegblijven. Toch wende het snel voor de meeste mensen. In de
nieuwe fabriek werkten ook veel mensen die niet uit Emmen kwamen. Zij moesten de nieuwe
werknemers 'leren' hoe het productieproces in elkaar stak. Belangrijk voor de AKU directie was,
dat de arbeiders zich betrokken voelden bij hun werk. Er werden dan ook, naast het werken in de
fabriek, veel activiteiten georganiseerd, zoals kaartavonden, toertochten, sporttoernooien enz.
Ook kwamen er volkstuinen, zomerhuisjes en een hobbyclub. Dit alles versterkte de band met
de fabriek.
Al aan het eind van 1952 werd er een nieuw product bij gemaakt, de Erikalon-vezel die
gebruikt werd in o.a. sokken. In 1953 ging men synthetische garens maken. Er kwamen gedurende
de jaren nieuwe fabriekshallen waar andere producten werden gemaakt, o.a.
Enkalon-garens, tapijtgarens, Twaron, Akulon, Terlenka enz.
In 1956 werkten er reeds 1600 personen!
|
Home - start
