|
Noordbargerstraat - Zandsteeg:
|
|
|
|
|
|
Zandsteeg:
|
|
|
De Zandsteeg 1. Maar waar?
Wie helpt?
De Zandsteeg, voor 1948, ter hoogte van de kruising Noordbargerstraat, Wilhelminastraat, Dordsestraat.
De boerderij geheel links werd bewoond door Jan Kuipers. Hier kwam een nieuw kantoorgebouw te staan waar
o.a. een architectenbureau heeft gezeten en waar anno 2007 een huisartsenpraktijk zetelt.
Links is nog tramrails te nog zichtbaar.
|
In een besluit van 8 april 1925 heeft de raad op verzoek van de "Handelsvereeniging
alhier" voor het eerst namen gegeven aan straten en wegen in het dorp Emmen. Bij de
uitvoering van dit besluit bleek het voor de praktijk echter noodzakelijk de begin en
eindpunten hiervan nauwkeurig vast te leggen en tevens enkele aanvullende straatbenamingen
op te nemen. Dit werd in de openbare vergadering van 30 augustus 1928 vastgelegd:
- Zandsteeg:
"Vanaf de oostgrens van perceel sectie D no 9126 (Coöp. bakkerij) tot de
grensscheiding tusschen de dorpen Emmen en Noordbarge."
De Zandsteeg kreeg later de naam Noordbargerstraat. Het was de verbindingsweg
tussen Emmen en Noordbarge. De Zandsteeg was, zoals de naam al aangeeft, oorspronkelijk
een zandweg. Aan beide kanten waren begroeide wallen. De noordelijke wal werd in 1929
weggehaald, nadat de zuidelijke wal al eerder was verdwenen.
Bekende ondernemers aan de Zandsteeg waren ooit: houthandel Noordik, stelmakerij H.de Poel
H.A. Zn, graansilo Bouwsema, en de smederij van Albers. Tijdens de Tweede Wereldoorlog en vlak
daarna woonde aan de Zandsteeg ook smid Staal. Er waren nog twee kappers, Hummel en van
Dam en voorts fotograaf Arends en makelaardij Vos.
Wie weet meer?
|
|
|
Kadastraal:
|
|
|
Kadastrale kaart 1832
|
Kadastrale kaart 1880
|
|
|
In 1832 was de Zandsteeg nog geheel ongebouwd. De bocht rechts boven is
ongeveer het huidige kruispunt Wilhelminastraat, Dordsestraat,
Noordbargerstraat. Links onder zijn de eerste boerderijen in Noordbarge te zien.
De kadastrale kaart van 1880 geeft al enige bebouwing te zien. Ten
noorden van de Zandsteeg, van rechtsboven naar linksonder zijn de volgende
erven bebouwd:
- D6175
- D5886
- D5887
- D5889
- D2821
- D6540
- D2812
- D5096
- D5497
- D3167
- D5555
- D3164
- D4736
- D6715
Ten zuiden van de Zandsteeg van rechts naar links:
|
|
|
De Cooperatie
|
|
|
De Coöperatieve bakkerij.
Jan Derks met de hondenkar anno 1925.
Paard en wagen verdreven de hondenkar.
Tweede van links is Geert Staal.
Wie kent de andere namen?
Wie kent de namen?
De dame rechts is in elk geval Jantje Jeuring
die huwde met Jans Duinkerken.
|
- 19xx-19xx De Coöperatieve Verbruikersvereniging Steeds Voorwaarts.
Daar waar tegenwoordig aan de Noordbargerstraat de schilderszaak/glasservice en
autoschadebedrijf Sanders staat stond vroeger de winkel met bakkerij van de Coöperatieve
Verbruikersvereniging Steeds Voorwaarts waar men levensmiddelen kon kopen en kolen.
Een stukje algemene geschiedenis over deze coöperatie.
De eerste verbruikscoöperatie van Nederland werd opgericht in 1865 in Zaandam. Later
kwamen er meerdere verbruikerscoöperaties door heel Nederland. Coöperatie betekent
letterlijk 'samenwerking'. Dit betekent dat een onderneming eigendom is van de leden van
de coöperatie, en niet van een particuliere eigenaar of aandeelhouders. Wie lid was van de
coöperatie, was dus een beetje mede-eigenaar van de winkel waar hij of zij boodschappen
deed. De coöperaties waren bedoeld om de groeiende arbeidersbevolking in de gelegenheid te
stellen op een gemakkelijke wijze aan goede en betaalbare levensmiddelen te komen. Tussen
de Eerste en Tweede Wereldoorlog beleefden de verbruikerscoöperaties hun grootste bloei.
Bij de winkel van de coöperatie in Emmen kon men levensmiddelen kopen. Er was een eigen
bakkerij achter de winkel. Beroemd waren o.a. de lange koeken en de zogenaamde "kantkoeken".
Er waren bakkers in dienst en venters. Een van de venters was Jan Duinkerken waarvan
sommige zich nog goed herinneren dat hij altijd glimmende beenkappen droeg en keurig netjes
"in het pak" zat.
De bakkers begonnen ’s morgens om vier uur, om tien uur gingen de venters op stap. De
coöperatie had zelf paarden, die stonden in een wei waar later de AKU
fabriek gebouwd werd.
Om beurten moesten de venters de paarden op zondag verzorgen. Behalve paardenkarren heeft
de coöperatie in het eerste begin nog gebruik gemaakt van een hondenkar en een handkar.
Later kwam er een bakfiets en nog weer later zelfs een kar met een "reuteltie".
Het hoofdkantoor van de coöperatie was gevestigd in Rotterdam. Met de vrachtwagen van
Hendrik Zwiers uit Noordbarge werden daar spullen vandaan gehaald. Behalve het gist voor
de bakkerij, die werd gekocht bij Kooiker in Nieuw Amsterdam. Men had een eigen merknaam,
HAKA. Behalve dan weer de zeeppoeder, die was van het merk Terrox. Een half pond koffie
kostte er in de jaren dertig 10 cent, een witbrood 8 cent.
Er werkten destijds zeven meisjes in de winkel van de coöperatie. Mevrouw Geessien
Dijks - Meenderman was daar een van. "We werkten van acht uur ’s ochtends tot zes uur ’s
avonds, op de zaterdagen soms wel tot tien uur in de avond!", aldus mevrouw Dijks - Meenderman.
Belangrijk was ieder jaar weer het Sinterklaasfeest die door de coöperatie georganiseerd
werd voor de kinderen van de leden. In een lange optocht, beginnende bij de winkel van de
coöperatie zelf, trok men door Emmen naar de concertzaal van Groothuis aan de markt. Er
werden overigens zeer regelmatig feesten georganiseerd. Er was zelfs een zogenaamde
"coöperatorsdag", een soort sportdag.
De coöperatieve verbruikersvereniging Steeds Voorwaarts uit Emmen is niet meer. Halverwege
de jaren zestig hield de winkel op te bestaan. De coöperatie werd later Coöp - Noord.
Interessant is dat de huidige supermarkten van Coöp een soort ‘opvolgers’ zijn van de
winkels van de oude coöperatieve verbruikersverenigingen.
|
|
|
Davids manufacturen
|
Contact gezocht met familie of bekenden van Baarsma en Duinkerken.
|
|
D.Davids, manufacturen.
De Wielerdieler.
|
- 1939-1953 D.Davids manufacturen.
Naast de loods van Bouwsema stond het winkelpand van David Davids.
David Davids kwam in 1935 vanuit Gees naar Emmen om samen met zijn zwager Klaas Fidder een manufacturenzaak
te beginnen aan de Hoofdstraat in Emmen in het winkelpand van Roelof Warrink.
In 1939 besloot Davids een eigen zaak te beginnen. Hij vestigde zich aan de Noordbargerstraat waar de zaak
de zware oorlogsjaren doorstond. In 1948 werd de zakennaam gewijzigd in Fa.D.Davids & Zn.
In 1953 werd het pand aan de Noordbargerstraat verkocht aan Baarsma, een grossier in galanterieën.
- 1953-19xx Baarsma, galanterieën. (Wie weet meer?)
-
- 1963-19xx M.J.Duinkerken, fietswinkel en reparaties. Duinkerken woonde omstreeks 1962 in een salonwagen
aan de Ermerweg. Hij is waarschijnlijk omstreeks 1963 aan de Noordbargerstraat 35 begonnen.
-
- 19xx-heden De Wielerdieler, fietswinkel en reparaties.
Noordbargerstraat 5.
Hoewel geheel verbouwd, is de vorm van het oorspronkelijke pand van Davids nog goed te herkennen.
|
|
|
Houthandel Noordik
|
Contact gezocht met familie of bekenden van Noordik.
|
|
|
- 1936-1968 Noordik, houthandel.
Willem Noordik kwam omstreeks 1936 vanuit Almelo naar Emmen om alhier
voor zichzelf te beginnen. Omstreeks 1968 werd de houthandel opgeheven.
|
|
|
Bouwsema en Alberts
|
Contact gezocht met familie of bekenden van Markus
Alberts.
|
|
Bouwsema & Alberts.
Bovenaan staat Pieter Bouwsema een broer van eigenaar Kornelis Jakob Bouwsema.
Bij de vrachtwagen staat Klaas Harms.
Stille's Patent in de molen te Zuidbarge.
|
- 1922-1950 Bouwsema en Alberts.
Kornelis Jakob Bouwsema (1894-1984), geboren te Warffum, was de vierde zoon van de "visscher en
huisslagter" Pieter Bouwsema (1862-1945) en Hilje Aalfs (1863-1902).
Bouwsema begon als beurtschipper te varen op Groningen. Hij vervoerde goederen van bedrijven uit de stad en
bezorgde en bezorgde dat in de omgeving van Emmen. Hij had een zogenaamde "snik" die getrokken werd
door een paard. Het verhaal gaat dat paard blind was.
Beurtschipper Bouwsema huwde in 1922 met Elizabeth Kramer (*1896) geboren te Zuurdijk. Uit dit huwelijk
kwamen acht kinderen voort: Pieter, Aafke, Hilje, Geertruida, Jacoba, Lammert Jakob, Alida en Wilhelmina Remke.
Hun zoon Pieter werd in Groningen op het schip van zijn vader geboren. Deze zoon wist te vertellen dat
zijn vader had getwijfeld of hij niet beter verder kon gaan in de "transportwereld" want vrachtwagens waren in
die tijd erg in opkomst. Kennelijk durfde hij dat niet aan. Wat hij wel aandurfde was geld verdienen als
graanhandelaar, want Bouwsema zou zich meer toe gaan leggen op de graanhandel i.p.v. het vervoer van graan.
Ook tijdens de periode dat hij nog beurtschipper was, kocht hij al graan bij de boeren en verhandelde dat op de
korenbeurs in Groningen.
Omstreeks 1922 kwam het echtpaar Bouwsema vanuit Baflo naar Emmen en begon
Kornelis Jakob aan de Dordsestraat, in het huis op de hoek
van Bargermeerweg en Dordsestraat, met een graanhandel. Later zou hij ook
nog een aantal openbare functies gaan vervullen. Zo was hij o.a. gemeenteraadslid en voorzitter van schoolbesturen.
Eind jaren twintig liet Bouwsema een bedrijfspand bouwen dat specifiek voor de graanhandel werd gebouwd. Het
kwam te staan op een stuk grond dat gekocht werd van boer Kuper. Kuper had een boerderij aan de Zandsteeg tegenover
het schildersbedrijf Sanders. Al het land dat destijds aan de zuidoost zijde van de steeg lag, was eigendom van
Kuper. Hier stond ooit de boerderij van de landbouwers Engbers en Hensums.
In die tijd was het niet gebruikelijk om geld bij de bank te lenen. Daarom ging Bouwsema een compagnonschap aan
met Markus Alberts, die voordien directeur was geweest van de zuivelfabriek in Weerdinge.
Markus Alberts (*1890) geboren te Kloosterveen (Assen), was een zoon van de arbeider Harm Alberts en Jentje
Westhuis. Hij huwde in 1917 te Emmen als directeur van een boterfabriek met Jantina Klingenberg (*1890) geboren te
Weerdingerveen. Zij was een dochter van Mannes Klingenberg (landbouwer) en Grietje Ensing.
Graan- en veevoeders waren zijn grootste handelswaar, in de beginjaren met name het graan. Later ontstonden de
boerencoöperaties en werd de graanhandel aanmerkelijk minder. Bouwsema legde zich toen meer toe op veevoeders,
bakkersbloem, bakrogge en op peulvruchten, rijst en verdere grutterswaar. Bouwsema bezat het Agentschap van de N.V.
Meelfabriek De Sleutels te Leiden. Ook met de handel in pluimveevoer was hij bekend: "Met Bouwsema's
kippenvoer de meeste eieren" was zijn bekende reclametekst.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vestigde het bedrijf zich tijdelijk aan het Oranjekanaal in Noordbarge. Alberts had
zich teruggetrokken en kocht een ander pand op een publieke verkoping. Dit tijdelijke pand stond aan het Oranjekanaal
en was eigendom van Klaas Harms die een vrachtrijderbedrijf dreef. De Duitsers hadden tijdens de oorlog zijn wagenpark
gevorderd en de loodsen stonden leeg. In de beginjaren heeft deze Klaas Harms nog bij Bouwsema gewerkt als werknemer
op het beurtschip. Later vervoerde hij ook regelmatig goederen voor hem. Op de foto staat hij bij zijn vrachtwagen
terwijl deze wordt geladen.
Boven in de deuropening staat Bouwsema zijn broer Piet, deze werkte ook in de zaak. Direct na de oorlog heeft Bouwsema
een nieuw bedrijfspand gebouwd op het spooremplacement aan de Verlende Spoorstraat. Twee zoons hebben ook in de zaak
gewerkt, het kantoorwerk werd gedaan door twee dochters.
Het pand van Bouwsema en Alberts werd tussen 1 juli 1950 en 1 juli 1951 gekocht door de Gebroeders Omvlee. Zij hebben
de inventaris er uit gehaald en daarna het pand verkocht aan de heer H.Pomper, die er een garagebedrijf begon. Enkele jaren
later werd deze overgenomen door de heer H.R.Wubs. De graanverwerkingsmachines werden geïnstalleerd in de molen De Zeldenrust
te Zuidbarge. Tot 1998 heeft molenaar Jan Omvlee daar nog volop gebruik van gemaakt. Heden ten dage, na bijna zestig jaar,
werkt hij nog regelmatig met een graanbreker die afkomstig uit het pand aan de Zandsteeg.
Omstreeks 1946 begon Bouwsema een nieuw bedrijf aan de Verlengde Spoorstraat. Hij ging omstreeks 1965 aan het Bendienplein
wonen, vlakbij het pakhuis aan de Verlengde Spoorstraat. Deze woning is met name bekend geworden als kantoor van
begrafenisvereniging De Laatste Eer.
Koopmans Meelfabrieken uit Leeuwarden nam het bedrijf van Bouwsema over.
|
|
|
Pomper, Wubs, Hesselink
|
Contact gezocht met familie of bekenden van Wubs, Pomper, Hesselink.
|
|
Het bedrijfspand der garages.
Garagebedrijf Pomper.
Vooraan auto met kenteken D10386 dat op 7 maart 1936 op naam kwam te staan van Hendrik Pomper.
Achteraan auto met kenteken D10658, dat op 21 juli 1936 op zijn naam kwam te staan.
Wie staan er op de foto?
Garagebedrijf Pomper.
Auto met kenteken D10386 kwam op 7 maart 1936 op naam te staan van Hendrik Pomper.
Wie staan er op de foto?
Garagebedrijf Wubs.
|
- 1950-19xx H.Pomper, garagebedrijf. Zandsteeg 1.
-
- 19xx-19xx H.R.Wubs, garagebedrijf. Noordbargerstraat 7.
-
- 19xx-19xx Hesselink, garagebedrijf (Renault).
Kornelis Jakob Bouwsema verkocht de in opdracht van hem gebouwde graansilo omstreeks 1950 aan Hendrik Pomper, die er een
garagebedrijf vestigde.
Ook de volgende eigenaren zouden er een garagebedrijf houden.
Briefhoofd garage Pomper anno 1950.
De afgebeelde auto met kenteken D-7098 kwam op 7 oktober 1930 op naam te staan
van Harm Hilberts uit Eerste Exloërmond.
Op 3 mei 1938 werd het kenteken overgeschreven op naam van Hendrik Pomper.
|
|
|
De Poel
|
|
|
Eerste Nieuw Amsterdamsche
stoom-wagenmakerij en loonzagerij
H.A.de Poel & zonen.
De Ford droeg het kenteken D7550
dat op 7 juni 1931 op naam kwam te staan
van Jacob Hoving te Erica.
|
- 1927-19xx Electrische wagenmakery en loonzagerij H.de Poel HA zn.
Eén van de eerste bedrijven aan de voormalige Zandsteeg was de elektrische wagenmakerij en loonzagerij van Harke
Albertus de Poel.
In 1927 kocht zoon Harke de Poel halverwege de Zandsteeg, aan de zuidelijke kant, een woning met zagerij.
|
|
|
De aangekochte woning met zagerij aan de Zandsteeg.
De woning is vele malen verbouwd en veranderde uiteindelijk in Carrosseriefabriek De Poel.
Deze fabriek werd later verplaatst naar het industrieterrein.
Op de plaats van de carrosseriefabriek staat nu Lidl.
|
|
|
V.l.n.r.: H.A.de Poel uit Nieuw Amsterdam, zoon H.de Poel van de zagerij aan
de Zandsteeg met zijn zoon H.A. de Poel, dochter Aaltje, zijn vrouw Harmina
de Poel Potgieter en geheel rechts Otto de Poel, de broer van Harke de Poel.
|
|
|
Aflevering van een nieuwe bakfiets. Harke de Poel, met pijp, is de maker van de bakfiets.
|
|
|
Nog een bakfiets van de Electrische wagenmakery en loonzagerij H.de Poel HA zn.
Op de foto staan: Harke de Poel in het midden, links van hem zijn zoon Harke
Albertus en rechts van hem zijn dochter Aaltje. Achter het raam van de deur
is zijn vrouw Harmina de Poel Potgieter nog net zichtbaar.
|
|
|
Hier de aflevering van een vrachtauto met opgebouwde bak. Het begin van de ombouw tot de carrosseriefabriek.
|
|
|
Bronvermelding:
|
|
- H.Drenth.
- K.J.Bouwsema, januari 2010.
- G.van der Veen, in Vrogger 102.
- Raadsbesluit gemeente Emmen.
- DA, kadastrale kaarten 1832 en 1880.
- Foto's:
- G.van der Veen.
- R.de Nijs Ziengs.
- E.Hof.
- S.Hoek Beugeling.
- J.Walthuis.
- H.Drenth.
- J.Omvlee.
- Zie ook: "100 jaar Emmen, veranderingen in bebouwing" deel 2
Door Sis Hoek Beugeling, J.Withaar, Gerrie van der Veen
Noordboek 2004, ISBN 90.330.1275.8
|
Home - start
