dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Buitendorpen
dot Cultuur

dot Gemeente archief
dot Verenigingen
dot Wie helpt?

dot English Deutsch Français Español dot
De historie van Emmen in woord en beeld

Geïnteresseerd in historie?
Wordt ook lid van de
Historische Vereniging
Zuidoost Drenthe.
Aanmelden >>

Nieuws over HE
Lees meer >>

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Gastenboek dot Enquête dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot


De Hondsrugweg Omhoog


Inleiding Omhoog

Foto Historisch Emmen Noordeind
Aanleg van de Hondsrugweg ter hoogte van het Marktplein. Op de kraan (tegenwoordig gebruikt men shovels) zijn de letters A.A.M. zichtbaar. Geheel rechts is nog een deel van de pastorie van de N.H.kerk met de naam Weeme te zien.

Foto Historisch Emmen Noordeind
Aanleg Hondsrugweg even ten noorden van de Weerdingerstraat. Rechts is de boerderij van de familie IJken zichtbaar. Helemaal achteraan zijn de contouren van de voormalige Prinses Marijke school zichtbaar.

Foto Historisch Emmen Noordeind
Aanleg van de Hondsrugweg ter plaatse van de kruising Frieslandweg en Weerdingerstraat. Het gebouw rechts is garage Heersmink.

Voordat de Hondsrugweg werd aangelegd kende Emmen een radiaal wegennet welke zeer intensief werd gebruikt. De plaats Emmen had een centrumfunctie en de langgerekte wegen in het centrum werden door zowel het lokale/plaatselijke verkeer gebruikt als het van buiten Emmen komende (interlokale) verkeer. Deze al maar toenemende verkeersintensiteit kon niet blijven aanhouden. Het centrum moest worden ontlast. Een behoorlijk ingrijpende gebeurtenis, maar in het kader van de vooruitgang en ontwikkeling van Emmen absolute noodzaak.

Helaas waren de gevolgen dat vooral het Noordeind maar ook een stukje Hoge Loo en Noordbarge er aanzienlijk door zijn veranderd. Deze verkeersweg is nu de drukst bereden weg in Emmen, begrenst door het winkelcentrum de Weiert en de es. Vanaf de afslag Emmen noord volgt de Odoornerweg gedeeltelijk het tracé van de oude heirweg naar Odoorn. In de bebouwde kom van Emmen ontsluit de Odoornerweg de eerste grote nieuwbouwwijk Emmermeer. Na de Walstraat verandert de naam Odoornerweg in Noordeind. De grote parkeerplaatsen voor het winkelcentrum de Weiert en het Noorder Dierenpark liggen aan deze weg en hebben Noordbarge, de Hoge Loo, de wijk Bargeres, Zuidbarge baat bij deze verkeersader. De laatste jaren garandeert de weg ook de wijk Rietlanden een goede verbinding.

Een verkeersweg van deze allure vergde een behoorlijk lange voorbereidingstijd. In 1967 hielden planologen nog rekening met een periode van 6-7 jaar (voor autowegen zelfs 8 jaar) voor het ontwikkelen van wegen alvorens er maar een spade de grond in zou gaan.

Het oorspronkelijke plan om een nieuwe verkeersweg, bekend onder de naam westelijke randweg, verder westelijk op de es te aan te leggen is niet in uitvoering gekomen. Deze zou achterlangs het hunebed nabij het woonwagenkamp de Ark aan de Odoornerweg hebben moeten aansluiten op de noordelijke randweg, waar nu de Schrage flat staat. De vreemde knik in de Valtherzandweg is eveneens een gevolg dat deze noordelijke randweg er niet is gekomen. Het is echter nog de vraag of het gehele Noordeind door dit alternatieve plan gespaard zou zijn, gelet op de grote groei die Emmen in deze jaren doormaakte.


De eerste actie Omhoog

Foto Historisch Emmen Noordeind
Links op de foto was de Hondsrugweg gepland. De boom en café Kroeze (Kruise) moesten ervoor wijken.
De boerderij achteraan was van de familie Reinders.

Foto Historisch Emmen Noordeind
De Hondsrugweg anno 1969.
Links in het midden: De halve woning van Brust.
Parallel aan de Hondsrugweg is de Westerstraat te zien. Bij de bocht naar rechts stond de boerderij van Reinders.
Rechts: woninginrichting Smilde, viswinkel "De oude zeerob" van Schrik en garage Roossien. Daarachter nog net een puntje van de boerderij van Dijks.

Op 7 juli 1961 schreef de burgemeester van Emmen, de heer Gaarlandt, aan de directeur van het grondbedrijf te Emmen: "In het kader van de verbetering van de infrastructuur is in voorbereiding de aanleg van de Parallelweg over de es, vanaf de Noordbargerstraat tot het Noordeind. Wij verzoeken u, in overleg met de directeur van gemeentewerken, de hiervoor benodigde aankoop van grond voor te bereiden. Een rapport hieromtrent wordt te gelegener tijd tegemoet gezien."

Aangehaalde directeur van zowel de dienst gemeentewerken als directeur grondbedrijf was in 1961 de heer Ir.G.Maas.

Het aanleg van deze Parallelweg over de es werd in twee fasen opgedeeld.

  • fase 1: de vanaf de Noordbargerstraat tot aan de Westenesscherstraat.
  • fase 2: vanaf de Westenesscherstraat eindigend bij de Walstraat. Fase 2 is aangelegd in de jaren 1967-1968 door de A.A.M. NV te Den Haag / Amsterdam. De afkorting A.A.M. stond voor Amsterdamsche Aanneming Maatschappij. Uitzetter van het werk was de bekende Gerard Hemmen.

De schrijvende pers heeft veel aandacht aan de plannen en werkzaamheden besteed. Een greep uit het nieuws:

Op 3 november 1965 liet de Emmer Courant nog een foto zien van het Pallertje. Vermeld werd dat ter plaatse van de panden van garage Roossien, Smilde en Oscar Keip enorme wijzigingen zouden optreden.

Op 31 december 1966 kon men in de Emmer Courant lezen dat "binnenkort" de aanbesteding van fase 2 plaats zou vinden. Met de tijdslimiet "binnenkort" werd in deze één maand bedoeld. De krant liet weten dat de uitvoering begroot was op 5 miljoen gulden en gaf vervolgens een opsomming van de werkzaamheden:

  • afgebroken zullen worden de panden van Olyslager, Reinders, Kroeze, Swart en Sanders (die reeds het bedrijfspand van de coöperatie aan de Noordbargerstraat had gekocht).
  • er zal een aansluiting komen van de Westerstraat op de Hondsrugweg.
  • de bomen rond het pleintje zullen worden gerooid.
  • de autoweg naar Sleen krijgt met een gelijkvloerse kruising aansluiting op de Hondsrugweg.
  • de Weerdingerstraat wordt in westelijke richting doorgetrokken tot de Hondsrugweg, waardoor de boerderij van Aikes en de zaken radio Westhuis en Harwig zullen verdwijnen.
  • tussen de Weerdingerstaat en de autoweg naar Sleen wordt een parkeerplaats gepland.
  • nabij de Langgrafweg zullen de gescheiden rijbanen elkaar weer treffen.
  • de Walstraat zal net als de Weerdingerstraat in westelijke richting worden doorgetrokken tot de Hondsrugweg.
  • er zal een rijwielpad worden aangelegd met aansluiting op de gewijzigde Westerstraat waardoor het kantoortje van de marktmeester zal verdwijnen.

Op 22 maart 1967 liet de krant weten dat de gemeente ernst maakte met een spoedige aanleg van de rondwegen (waarmee ook de zuidelijke rondweg werd bedoeld), omdat men reeds begonnen was terwijl er nog enkele panden moesten worden aangekocht. Een foto van de werkzaamheden completeerde het artikel.

In de raadsvergadering die avond kwamen nog een tweetal uitspringende voorstellen ter tafel:

  • De heer Elling kon volgens de Emmer Courant een stukje grond aan de Veenegeertsweg 2 verkopen voor fl 27.500,-.
  • Eveneens meldde de krant dat er fl 150.000,- benodigd zou zijn voor aankoop van de café boerderij van J.Kruise aan de Westerstraat.

Op 2 augustus 1967 wederom een foto van de aanlegwerkzaamheden in de Emmer Courant, met daarbij een interessant stukje nieuws: "Dank zij de miljoenen die de regering disponibel stelt om de werkloosheid zoveel mogelijk op de achtergrond te houden, krijgt Emmen een wegennet dat klinkt als een klok".

Op 21 oktober 1967 verscheen in het Emmer Weekblad een foto van de tijdelijke verbindingsweg tussen Odoornerweg en Noordbargerstraat. Het doorgaande verkeer zou daar i.v.m. de werkzaamheden hinder ondervinden.

Op 12 december 1967 een foto in de Emmer Courant van het heuglijke feit dat die dag de aansluiting van de Noorderstraat op Noordeind/Odoornerweg en de Weerdingerstraat voor het verkeer open zou gaan. De verbinding Marktplein Westenesch was nog niet gereed. Daar moest nog gebruik worden gemaakt van de noodaansluiting op de Esweg. De Frieslandweg had hier toen nog geen aansluiting. (begin 1967 waren de werkzaamheden van het traject tussen Zweeloo en Noord Sleen gestart en provinciale waterstaat verwachtte dat de weg Emmen Drachten in 1975 voor het verkeer zou worden opengesteld, aldus het Nieuwsblad voor het Noorden op 13 oktober 1972).

Op woensdag 14 februari 1968 verscheen in de Emmer Courant het bericht dat de nieuwe Hondsrugweg die komende maandag open zou gaan. Bij het bejaardencentrum de Holdert stonden toen de ludieke borden met tekst: "Voorzichtig, overstekende bejaarden". De geplande verkeerslichten bij de oversteekplaats waren bij de opening van de weg nog niet aangebracht.


Procedures Omhoog

Ter verkrijging van de benodigde gronden is door de gemeente aan de betrokken eigenaren/bewoners in eerste instantie een schadeloosstelling aangeboden waarmee het merendeel van de betrokkenen het oneens bleek te zijn. Een geringer aantal vond zich wel in het bod van de gemeente en kon er vrij snel tot overeenstemming worden gekomen. Anderen verzetten zich tot het uiterste. In deze gevallen diende de gemeente noodgedwongen tot onteigenen over te gaan met de nodige juridische procedures tot gevolg.

Eén van die procedures is vastgesteld bij een vonnis van de rechtbank op 21 maart 1967. Er moest een team van deskundigen ingesteld worden om de schade die zou ontstaan door het onteigenen op te nemen en te begroten. Dit team van deskundigen zou uit J.D.Nieman (architect te Assen), Mr.J.Verdoorn (advocaat en procureur te Assen) en P.G.ten Velde (rentmeester te Meppel) gaan bestaan.

De aard en staat van vele percelen met opstallen werd door hen nauwkeurig opgenomen en beschreven. Men hield rekening met tal van factoren die van invloed zouden kunnen zijn. De rapporten van de deskundigen omvatten o.a. de volgende algemene factoren:

  • De grootte van het perceel en opstallen
  • De staat van het perceel en opstallen
  • Het gebruik van de grond en opstallen
  • Het schadeloos stellen van zowel eigenaar als huurder
  • Eventuele eerdere taxaties

Waterput Omhoog

Foto Historisch Emmen Noordeind

Bij de eerste aanleg van de het kruispunt Frieslandweg Hondsrugweg zijn er een aantal zeer interessante vondsten gedaan. Toen de weg Emmen Drachten werd doorgetrokken tot de Hondsrugweg vonden kinderen er urnen die daar door de werkzaamheden 'zomaar' langs de kant van de weg lagen.

Door oud buurtbewoner H.Reinders is een oude waterput gevonden die gemaakt was van veldkeien. De put was enkele meters diep. Hij is nooit verder onderzocht, maar gewoon weer dichtgegooid. Hij zou er dus nog kunnen zitten.

Reinders heeft vlak voor en tijdens de aanleg van de Hondsrugweg tientallen foto's gemaakt van dit gebied, waaronder van de put. Hij wist ook op een zeer doordachte manier luchtfoto's te maken. Hij gebruikte hiervoor een vlieger waaraan hij een fototoestel bevestigde. Als de vlieger op de gewenste hoogte stond wist hij, door op de bepaalde manier aan het vliegertouw te trekken, een schitterende luchtfoto te maken. Tegenwoordig gebruikt hij daarvoor een miniatuur vliegtuigje.


Conclusie Omhoog

Foto Historisch Emmen Noordeind

Soms ging het slechts om nietige stukjes grond, soms om complete percelen met bijbehorende opstallen. Tientallen jaren na afronding van de procedures is gebleken dat het bod van de gemeente aan betrokkenen in veel gevallen niet zo slecht was. De uitspraak van de rechtbank was voor een aantal helaas teleurstellend. In een enkel geval leidden de procedures tot vreemde constructies, zoals bij de woning van Brust. Evenzo kan worden geconcludeerd dat in een enkel geval, ondanks de nodige zorgvuldigheid, zaken beter hadden kunnen worden geregeld, zoals bij het echtpaar Zürich.

Er waren in de jaren vijftig nog andere plannen met de Valtherlaan. In westelijke richting kreeg de Valtherlaan geen directe verbinding met de Odoornerweg. Die plannen zijn er wel geweest. De Valtherlaan zou de naam 'Noordelijke Randweg' krijgen. De rechtstreekse verbinding zal er niet meer komen. Daarvoor zou de Schrageflat het veld moeten ruimen.

Er waren destijds ook plannen voor een 'Westelijke Randweg'. Deze zou even ten westen van de Odoornerweg en huidige Hondsrugweg komen te liggen, geheel om het voormalige Noordeind heen, zodat alle oude boerderijen daar zouden kunnen blijven staan. De plannen zijn niet doorgegaan.


Bronvermelding: Omhoog

  • Gerrie van der Veen (die een deel van deze tekst oorspronkelijk in meerdere artikelen heeft gepubliceerd)
  • Onder het pseudoniem "Bruino" gepubliceerde artikelen in het Emmer Weekblad begin jaren '70.
  • Emmer Courant van:
    • 27april 1967
    • 3 november 1965
    • 31 december 1967
    • 22 maart 1967
  • Foto's:
    • Archief gemeente Emmen
    • H.Reinders
    • A.Pool

Free counter and web stats

Wie helpt? Omhoog

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.