dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Weerdinge: Kamperesch Omhoog


Kadastraal Omhoog

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Kaart anno 1852.

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Kaart anno 1912.

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Kaart anno 1930.

De Kamperes [Kamperesch] is volgens de Drentse Encyclopedie een buiten de es gelegen ontginning die in de Middeleeuwen is aangelegd.

De Kamperes is gelegen ten noordwesten van Weerdinge op de plaats waar de Meerbosweg overgaat in de Weerdingerzandweg.

Een deel van het gebied, een grafheuvelgroep, is inmiddels grotendeels bebost en maakt deel uit van het Valtherbos. Een klein deel, noordelijk gelegen van Weerdingerzandweg, bestaat nog steeds uit akkerland.


Kamperesch Omhoog

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Overzicht van de grafheuvels.
Foto: © NDVA 1924.

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
De veldsteenkist in tumulus I.
Foto: © NDVA 1924.

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Grafheuvel I.
Foto: © NDVA 1924.

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Foto: © NDVA 1924.

De Kamperesch is volgens de Drentse Encyclopedie een buiten de es gelegen ontginning die in de Middeleeuwen is aangelegd.

Een tiende van de opbrengst van deze es, de Weerdingertiende, moest worden afgegeven aan de kerk van Zweeloo. Dit recht is blijven bestaan tot 1910, ondanks regelmatige boycot door braaklegging van akkers. De kerk van Zweeloo kent in dit verband nog altijd een Weerdinger deur.

Ten zuidwesten van de Kamperesch ligt een grafheuvelgroep waarvan Van Giffen in 1920 vaststelde dat deze bestond uit 31 ronde en twee langwerpige grafheuvels (de nummers I en II). Vrijwel alle door Van Giffen ingetekende grafheuvels komen ook op de kaart van Karsten uit 1918 voor. Slechts zeven grafheuvels ontbreken. Dit houdt in dat er tussen 1818 en 1920 weinig veranderingen hebben plaatsgevonden.

De al tijden bekende grafheuvels zijn door de jaren heen talrijke malen bezocht door goedwillende en kwaadwillende personen, die het al dan niet even nauw namen met de wetenschappelijke waarde ervan.

De vondsten varieerden van aarden en stenen tot bronzen voorwerpen en stamden uit verschillende tijden. De graftekens waren in te delen in vier groepen:

  • grote tumuli met kenmerken uit de jongste Steentijd.
  • grotere tumuli met kenmerken uit de oudere en jongere Bronstijd.
  • in ronde vorm.
  • in langgerekte vorm.
  • kleinere grafheuvels met kringgreppels uit de Oude IJzertijd (La Tène periode).
  • in ronde vorm.
  • in langgerekte vorm.
  • middelgrote ronde grafheuvels met brandresten uit de Volksverhuizingtijd.

In de Nieuwe Drentsche Volksalmanak van 1924 beschreef Van Giffen de langgerekte tumulus nummer I. Deze afwijkende heuvelvorm, met afmetingen van 10x30 meter, was destijds uniek in Drenthe. Van Giffen meende in eerste instantie dan ook dat het langgraven geweest konden zijn die door keiendelvers van hun randstenen waren ontdaan.

Beide tumuli, zie kaart nummers I en II, waren beide opgebouwd uit omgekeerd gelegde heideplaggen op een vloer van wit zand, enigszins ingegraven in het oude oppervlak. Grafheuvel II leverde niets bijzonders op.

In grafheuvel I, zie tekening links, vond Van Giffen op een iets dieper niveau een veldsteenkist. Na zorgvuldig onderzoek was dit volgens Van Giffen het primaire hoofdgraf en dateerde het uit oudere Bronstijd. De veldsteenkist duidde hij ook aan als steenpakking. Deze was ongeveer 30 cm diep, had van binnen de afmetingen 210x80 cm en was "tamelijk zorgvuldig" opgebouwd op de witte vloer. De bodem van de veldsteenkist was voor de (onderste - zuidelijke) helft geplaveid met platte stukken rode dalazandsteen.

De steenpakking, de van veldstenen opgebouwde steenkist, maar ook de zandvulling ervan, was nog nimmer door mensenhanden beroerd. Herkenbare recente graafacties hielden juist bij de stenen op. Ook het gewoel van dieren onder de grond hadden geen invloed gehad.

In de kist werd niets gevonden dan zand, geen botsplinters en geen enkele bijgave. In de zandvulling werd wel een vettig aanvoelend bruinachtig gedeelte waargenomen, dat de indruk achterliet van één of twee totaal vergane lijken.

Door de afwijkende structuur van de bedekking van het hoofdgraf en uit het beloop van de plaggen concludeerde Van Giffen dat de heuvel pas naderhand in zuidelijke richting is uitgebouwd.

In de grafheuvel werden nog vijf schachtskeletgraven aangetroffen, waarvan bewezen kon worden dat het na- of bijzettingen waren.

 

  • Eén daarvan bevond zich nog in een rudimentair stadium, een vorm van plaveisel ontbrak evenals de steenkap.
  • Een tweede was een kindergrafje dat in de losse heuvelgrond was ingegraven.
  • Een derde graf, van een volwassene, was tot in de ondergrond ingegraven en op de bodem omringd door tamelijk volledige steenranden.
  • Een vierde graf bezat geen volledige steenranden.
  • Het vijfde graf, met niet verder tot ontwikkeling gekomen steenzetting op de bodem, vormde een boomkistgraf in de geest van een putgraf.

Noot: In het boek "Weerdinge" wordt op pagina 6 beschreven dat op de Kamperesch de zogenaamde "dame van Weerdinge" werd gevonden met bijbehorende grafgiften. Geen wapens maar sieraden, waaronder een halsketting van barnstenen kralen, die blijkens de slijtage van de kralen al vrij oud was toen de dame overleed. Haar kleding was vastgemaakt met vier bronzen mantelspelden. Deze sieraden zouden aangeven dat het een welgestelde dame was geweest, die zo'n 1300 jaar voor Christus zou hebben geleefd. Van de dame zelf was niets overgebleven, zodat er geen zekerheid over bestaat. Het vermoeden bestaat dat ze voor deze streek een vreemdelinge was geweest, die in het huwelijk was getreden met een plaatselijk wonende man. De grafheuvel zou oorspronkelijk waarschijnlijk voor deze echtgenoot zijn gebouwd.


De dame van Weerdinge Omhoog

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Het boomkistgraf, met duidelijk
waarneembaar silhouet.
Foto: © NDVA 1924.

Foto Historisch Emmen grafgiften dame van Weerdinge
Foto: © NDVA 1924.

"De dame van Weerdinge" is de benaming die dr. J.J.Butler in zijn boek "Nederland in de Bronstijd" gaf aan een bijzetting uit de Midden Bronstijd, van de Elp cultuur, die gevonden werd in tumulus 2 op de Kamperesch. H.T.Waterbolk merkt in "De geschiedenis van Drenthe" (p.57) hierover op dat dergelijke kwalificaties riskant zijn, omdat ze onze huidige maatstaven als uitgangspunt nemen, maar dat ze wel wel aanduiden dat ook de prehistorische maatschappij in hoger mate gedifferentieerd was.

De tumulus waarin de dame van Weerdinge gevonden werd lag aan de noordzijde van een grote groep tumuli op de Kamperesch. Het werd in 1926 gevonden door prof. A.E.van Giffen. Het graf dateerde uit de Midden Bronstijd, was van de Elp-cultuur. "De dame" zou daar omstreeks 1300 voor Christus zijn begraven.

De tumulus was opgebouwd uit plaggen omgeven door een kring van palen met een middellijn van 12 meter. In het midden daarvan bevond zich, op het oude grondoppervlak, een kistbegraving ingebed in een kring van stenen. Het voormalige graf is kennelijk ooit leeggeroofd, er werd niets gevonden, want een zekere schacht liep precies tot in het midden van het graf.

Rondom deze kistbegraving waren nog een viertal kistbegravingen ingegraven, waarvan drie zonder grafgiften. Alleen het meest noordelijk gelegen graf leverde een aantal vondsten op, op basis waarvan wordt verondersteld dat het om een vrouwspersoon zou gaan. De dame zelf werd niet aangetroffen maar door de lengte van het graf zou het gaan om een volwassen persoon.

In het graf werden de volgende typisch vrouwelijke toebehoren aangetroffen:

  • een halsketting met 13 onregelmatige platte barnstenen kralen. Ze waren doorboord om te kunnen rijgen. De ketting werd door deskundigen als vrij oud ingeschat. Er was al zichtbare slijtage aanwezig, er was slijtage zichtbaar in de doorboringen en twee der kralen waren bij de doorboring gebroken en door middel van een tweede nieuwe doorboring weer bruikbaar gemaakt (niet afgebeeld op bijgaande foto).
  • een vrijwel onbewerkte bronzen armband.
  • een zeer eenvoudige ring van dun bronsdraad.
  • vier bronzen mantelspelden, waarvan twee stuks een paar vormden. Aan één der spelden zat een 12 mm breed geweven stukje wollen lint. Een dergelijk aantal spelden was overigens uniek voor Nederland en zelfs opmerkelijk voor Europa.

Uit deze accessoires werd afgeleid dat de dame van Weerdinge van de Hügelgraberkultur was en mogelijk uit de buurt van de Weser kwam, omdat een vrouw met dergelijke bezittingen in die omgeving had kunnen leven maar daar beslist niet de rijkste zou zijn geweest. Hier in Nederland was zij een uitzondering.

Omdat zij echter begraven was op de volkomen normale manier tijdens de Elp-cultuur veronderstelt men dat zij tot de plaatselijke gemeenschap had behoord.

Aannemelijk is dat zij zelf een vreemdelinge was maar haar man inheems, hetgeen bepalend zou zijn voor de wijze van begraven maar niet voor haar sieraden.


Heden Omhoog

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Op de plaats van de bocht naar rechts gaat de Meerbosweg over in de Weerdingerzandweg.
Foto: © J.Withaar.

Foto Historisch Emmen Weerdinge Kamperes
Foto: © J.Withaar.

Bijgaande foto's zijn gemaakt op de plaats waar de Meerbosweg overgaat in de Weerdingerzandweg. De (voormalige) Kamperesch maakt tegenwoordig deel uit van een waterwingebied.

Bronvermelding: Omhoog

  • Nieuwe Drentsche Volksalmanak 1924.
  • Nieuwe Drentsche Volksalmanak 2006 p.141.
  • Butler p.122-124.
  • "Nederland in de Bronstijd" door dr.J.J.Butler. Uitgave Fibula-Van Dishoeck N.V. Bussum, 1969. ISBN -.
  • "Weerdinge" door H.Stuulen, H.de Roos en W.Katoen p.91-92.

 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.