dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Westenesch: molen "De Huisvrouw" Omhoog


Genealogie Hovenkamp: Omhoog

  • Egbert Jans (1766-1838) x1 (1799) Jeichien Jacobs
    • Jan (verder niet uitgewerkt)
  • Egbert Jans Hovenkamp (1766-1838) x2 (1802) Jantien Jans Julsing
    • kind 1 (verder niet uitgewerkt)
    • kind 2 (verder niet uitgewerkt)
    • kind 3 Geert Hovenkamp (1810-1891) x1 (1839) Aaltien Sikken (1810-1860)
      • Egbert Hovenkamp (1840-1900) x (1870) Maria Cornelia van Drongelen
        • Aaltien Hovenkamp (1871-1887)
        • Hendrik Cornelis Hovenkamp (1874-1949) x (1919) Catharina Eggens
        • Geert Hovenkamp (1891-1962) x Wijpkje Noordenbos
      • Luchien Hovenkamp (1843-1909)
      • Jan Hovenkamp (1845-1893.) x (1875) Hinderkien Nijenhuizing
        • kind 1 (verder niet uitgewerkt)
        • kind 2 (verder niet uitgewerkt)
        • kind 3 (verder niet uitgewerkt)
      • Hinderkien Hovenkamp (1850-1876)
    • kind 3 vervolg Geert Hovenkamp (1810-1891) x2 (02-04-1862) Teorina Hoving
      • Aaltien Hovenkamp (1862-1947)
      • Geert Hovenkamp (1865-1950)
    • kind 4 (verder niet uitgewerkt)
    • kind 5 (verder niet uitgewerkt)
    • kind 6 (verder niet uitgewerkt)
    • kind 7 (verder niet uitgewerkt)
    • kind 8 (verder niet uitgewerkt)

De molenaars Hovenkamp: Omhoog

Foto Historisch Emmen Westenesch molen
De molen van Hovenkamp vanaf Westenesch gezien. De beschreven wal is aan de linkerkant van de weg goed te zien. Hoewel het gebied rond de molen buiten Westenesch lag werd het wel tot Westenesch gerekend.

Foto Historisch Emmen Westenesch molen
De molen van Hovenkamp vanaf de es gezien. Op de achtergrond zijn nog enkele woningen aan de "steeg" te zien.

Foto Historisch Emmen Westenesch molen
De Westenesschersteeg
Geheel links is de Gereformeerde kerk aan de Vreding nog net te zien. Rechts staan een tweetal huisjes op de vroegere grond van de familie Meertens. Achteraan de molen van Hovenkamp.

Geert Hovenkamp (1810-1891) heeft wellicht eerst naast de familie Hoving (#1 en #2 op kaartje Emmen) gewoond, in het huis waar daarvoor zijn oom Jan, en later zijn aangetrouwde neef Jan Meertens had gewoond. Hij trad veel op bij geboorteaangiften en maakte de tiendaagse veldtocht in 1831 mee. Hij werd eind 1838 uit dienst ontslagen. Geert was van oorsprong timmerman, maar werd gaandeweg (in 1860 toen zijn vrouw Aaltien overleed) tevens logementhouder. Hij had in 1842 op een openbare verkoping een huis en een tuin gekocht van Willem Alberts (#44 op kaartje Emmen). Volgens de aantekeningen in het kadaster is hij op deze plaats, huidige hoek Hoofdstraat Noorderstraat, voortdurend aan het bouwen en verbouwen geweest. Zodoende stonden daar in 1873, toen de erfenis van zijn eerste vrouw verdeeld werd, drie huizen. Eén kreeg hij zelf, evenals een huis in Noordbarge waar hij in 1876 woonde, het tweede huis ging naar Hindrikje (en na haar dood weer naar haar vader) en het derde huis, het logement, naar zijn zoon Egbert (1840-1900).

Behalve huizen bouwde Geert Hovenkamp ook molens en scholen. In gemeenteverslagen uit 1859 van de gemeente Emmen wordt melding gemaakt van een brief over Hovenkamp en het bestek van de scholen te Vastenow en Weerdinge waar hij bij betrokken was. In 1860 werd bij notaris Oosting de verkoop van een molen in Vastenow geregistreerd. Verkoper was Geert Hovenkamp, logementhouder. Er was geen titel van aankomst, hetgeen betekent dat hij hem zelf had gebouwd. De prijs, inclusief wat land, was f 3550,-. De molen was verkocht aan Wolter Everts uit Zuidbarge. Deze had het geld echter niet, waarop Geert Hovenkamp hem dat leende. Omdat Everts het geld niet kon opbrengen werd de molen weer overgedaan aan de oorspronkelijke eigenaar. Op 28-03-1871 stond in de Prov.Drentse & Asser Courant een advertentie van Geert Hovenkamp waarin de windmolen in Nieuw Dordrecht te koop werd aangeboden. De molen werd enkele weken later aan J.H.Geertsen verkocht voor f 3000,-. De overdracht van deze molen gebeurde per akte bij notaris Oosting, dd.13-04-1871. In 1877 brandde de molen aan de Vastenow af en werd niet herbouwd.

In 1867 bouwde Geert Hovenkamp een tweede molen aan de (toenmalige) Westenesschersteeg onder de voorwaarden dat de bouw binnen een jaar gereed zou zijn en de molen minstens 20 ellen van de openbare weg zou staan. Het geld daarvoor kwam uit de erfenis van zijn vrouw Aaltien, die in 1860 was overleden. De vier kinderen uit het eerste huwelijk van Geert waren ieder voor een achtste gerechtigd tot de erfenis van f 11.000,-. De helft (f 5.500,-) ging naar hun vader Geert Hovenkamp. De kinderen konden ieder over een achtste (f 1.375,-) beschikken. De erfenis werd, zoals hiervoor beschreven, pas in 1873 verdeeld.

In 1876 liet hij een testament maken, waarin geen molen genoemd werd. Hoewel hij wel molens bouwde zijn er geen aanwijzingen dat Geert ooit molenaar is geweest. Hij heeft de molen vermoedelijk laten bouwen voor zijn zoons Jan en Egbert die samen (waarschijnlijk) genoeg geld hadden voor een molen.

In 1877 vertrok hij met de twee kinderen Aaltien en Geert, uit zijn tweede huwelijk, naar Assen.

Zijn zoon Egbert Hovenkamp werd geboren op 28 maart 1840 te Emmen. In 1866, bij de verdeling van de erfenis van de vader van Geert, woonde Egbert in Veendam als molenaarsknecht. Egbert trouwde op 23 juli 1870 in Emmen met Maria Cornelia van Drongelen (geboren 19 april 1840 in Warffum, wonende Ter Haar gemeente Vlagtwedde, dochter van een hoofdcommies). Als beroep van Egbert stond molenaar vermeld. Om onbekende redenen was zijn vader Geert niet aanwezig bij de huwelijksvoltrekking.

Wel aanwezig bij het huwelijk van Egbert en Maria Cornelia was Herman Strick, afkomstig uit Duitsland, oom van Egbert en molenaar te Weerdinge. Hermann Strick en Geert Hovenkamp waren getrouwd met twee zusjes Hoving. Geert (her)trouwde in 1862 met Teorina Hoving, Hermann trouwde in 1864 met Hinderkien Hoving. De beide bruiden waren dochters van Geert Hoving en Willemtje Wesseling.

Het is aannemelijk dat Egbert ook molenaar werd van de molen in Westenesch, die in 1867 door zijn vader was gebouwd. Bij de geboorte van zijn dochter Aaltien in 1871 en bij de geboorte van zijn zoon Hendrik Cornelis in 1874 gaf hij als beroep op molenaar te zijn. In 1881, bij de geboorte van zoon Geert, was hij echter logementhouder.

Dat hangt samen met het vertrek van Geert Hovenkamp naar Assen in 1877, na de dood van vrouw Theorina in 1872 en daarna van zijn dochter Hinderkien in 1776.

In de "herziening grondbelasting" van 1880 staat aan de weg naar Westenesch een Koornmolen aangegeven met ernaast een stukje bouwland als eigendom van Egbert Hovenkamp. Dat was echter een onjuiste toedeling, de molen en het stukje land stonden op naam van zijn broer Jan Hovenkamp en consorten. Vermoedelijk was Egbert toen dus mede-eigenaar. Jan Hovenkamp (1845-1893) was evenals zijn broer eerst molenaar in Emmen, (waarschijnlijk Westenesch) maar vanaf 1878 in Odoorn. Hij eindigde zijn leven, gelijk zijn broer, als logementhouder, echter te Musselkanaal.

In 1890 brandde de molen aan de Westenesschersteeg af.

"Emmen, Nadat eind juli 1890 een van onze twee windkorenmolens, die van E.Hovenkamp, in vlammen was opgegaan, kreeg de andere molen het uiteraard druk, waardoor er wachttijden ontstonden. Maar binnenkort wordt de nieuwe molen van Hovenkamp in gebruik genomen. Die komt uit Borger, waar hij afgelopen herfst is afgebroken. Onze boeren hebben verschillende tochten moeten maken om alle hout- en ijzerwerk per as naar hier te vervoeren, terwijl ook bij het zgn richten, waarvoor ze enige morgens achter elkaar door het boerhoorn werden geroepen, hun diensten werden vereist. De leiding had molenmaker Vlieghuis uit Borger, aan wie een woord van lof toekomt." (Bron: Drentse Courant van 15 januari 1890)

De Drentse Courant van 15 januari 1891 meldde dat "de andere molen het uiteraard druk kreeg, waardoor er wachttijden ontstonden" omdat de boeren genoodzaakt waren hun rogge naar de andere, verder af gelegen, molen te brengen. Dat gaf voor de Westenesscher boeren langere rijtijden. In dee Provinciale Drentsche en Asser Courant van 14 januari 1891 is te lezen dat dit door een zeer vriendschappelijke samenwerking werd opgelost. "In eene vergadering werd besloten dat voortaan ieder op zijn beurt met den wagen alle koren naar den molen moest brengen en alle meel mede terug moest nemen." Alle boeren namen daaraan eensgezind deel zonder onderscheid des geloofs.


De molenaars Betting en
Ten Brink:
Omhoog

In 1891, een jaar na de brand, was de oorspronkelijke molen aan de Westenesschersteeg vervangen door een molen uit Borger. Jan Hovenkamp overleed in 1893. Na de dood van Egbert in 1900 kwam de molen in 1902 in bezit van zijn weduwe, Maria Cornelia van Drongelen. Zij verkocht de molen in 1906 aan Lambertus Betting, molenaar te Hijken, later te Emmen.

Lambertus Betting verkocht de molen "De Huisvrouw" aan de Westenesschersteeg in 1911 aan Jan ten Brink, die het molenaarsvak van zijn vader Hendrik Jan ten Brink, molenaar op de molen " 't Fortuin" in Meppel had geleerd.

In 1919 brandde de molen wederom af. Op 24 juli 1919 stond in de krant dat de molen aan de Westenesschersteeg wederom in brand stond. Volgens het artikel was het een waar spektakel en waren honderden toeschouwers getuige van het gebeuren. De krant: "Door de ontstane vonkenregen werden de omstanders gedwongen afstand te nemen. Het aan de molen gebouwde huisje en de nevengebouwtjes waren ook een makkelijke prooi voor de vlammen. Een brandend vat teer zorgde voor een dikke zwarte rook. Even was er vrees voor het, door twee gezinnen bewoonde, aangrenzende huis van de weduwe Mensingh. Het huis was reeds ontruimd en de bewoners waren op het ergste voorbereid. Dankzij de gunstige wind en de snel ter plaatse gekomen brandweer, die met waterstralen het huis nat hielden, werd het huis gespaard. Toch was de ramp voor molenaar J.ten Brink groot. Hij had de molen voor fl. 5000.- in de onderlinge molenverzekering verzekerd, terwijl van zijn inboedel zo goed als niets overgebleven was. De andere inboedels waren gedeeltelijk gered. Over de oorzaak van de brand tast men nog in het duister. De molen werd bewoond door twee gezinnen. Onder woonde het gezin van de molenaar J.ten Brink en boven dat van J.Gröniger. De brand ontstond in het bovenste gedeelte. Met moeite had de molenaar zich door de rook een weg kunnen banen naar boven om de wieken stil te zetten. Het aan de molen gebouwde huis werd bewoond door J.Kroeze. Drie gezinnen zijn dus dakloos geworden, en dat wil wat zeggen in deze tijd. Als een ruďne staan de muren nog overeind. Naar we horen is het juist 30 jaar geleden dat de molen, destijds eigendom van E.Hovenkamp, eveneens afbrandde."

Jan ten Brink woonde ten tijde van de brand in 1919 samen met zijn vrouw Anna Francina Jonkers en hun zoon Jan Engbert in het onderste deel van de molen met als adres: Emmen wijk C huisnummer 10b. Hun andere kinderen waren toen de deur al uit of overleden.

  • kind 1: Hendrik Jan ten Brink (1882-....) x (1907) Lutske Prins
  • kind 2: Willem Frederik ten Brink (1884-....) x 1902 Henderika Bruins.

    Willem Frederik zou later de wieken van de molen in Weerdinge laten draaien.

  • kind 3: Barend ten Brink (1886-1886)
  • kind 4: Jantje ten Brink (1890-....) x Johannes Gröniger.

    Jantje ten Brink woonde met Johannes Gröniger boven in de molen ( Emmen wijk E huisnummer 227) en verhuisden in december 1919 naar Nieuw Weerdinge. Ten tijde van de brand hadden ze zes kinderen. Jan Kroeze woonde in het huisje naast de molen. Hij was gehuwd met Janna Kruit, was landbouwer, en woonde ten tijde van de brand met vijf kinderen op het huisnummer 26 te Westenesch. Na de brand verhuisde hij naar eveneens naar Nieuw Weerdinge.

  • kind 5: Aaltje Margrieta ten Brink (1890-....) x 1913 Reinder de Boer
  • kind 6: Barend ten Brink (1893-1914)
  • kind 7: Aaltje ten Brink (1896-1897)
  • kind 8: Jan Engbert ten Brink (1897-....)

    Hij woonde volgens het krantenartikel met z'n ouders in de molen toen deze afbrandde.

Foto Historisch Emmen Westenesch molen
Emmer Courant 30 mei 1923.

Jan ten Brink sloopte in 1920 het huis en het bovenstuk van de molen en liet op het perceel grond een huis bouwen. Het onderstuk werd als opslagplaats gebruikt.

Op 8 mei 1923 werd er een veiling gehouden om "ten verzoeke van J.ten brink om publiek te verkoopen de voormalige molen, ingericht voor werkplaats, meet aangebouwde woning en erf groot 7 are." De afloop daarvan is niet duidelijk. op 30 mei 1923 stond in de Emmer Courant wederom aan aankondiging, ditmaal om "op 7 juni 1923 bij palmslag te publiek te verkoopen de voormalige molen etc, zoomede de aanwezige zuiggasmotor".

In 1924 werd het huis en g rond verkocht aan Gerhardus Hendrikus Nijenbrinks, machinist te Emmen.

In 1967 werden de laatste resten van het stenen onderstuk gesloopt.


Bronvermelding: Omhoog

  • "Het geslacht Hovenkamp" door G.Hovenkamp. Uitgave Pirola / Hovenkamp, ISBN 90 6455 327 0.
  • Herbert Reesink, zie ook www.xs4all.nl/~herbertr/molens
  • Erwin Esselink
  • Diverse Drentse en Asser Couranten.
  • "Zuidoost Drenthe op weg naar een nieuwe toekomst III" door H.T.Buiskool.
  • "Toen verkeerslichten nog ontbraken" door B.J.Mensingh. Uitgeverij Drenthe te Beilen. ISBN 90.75115.12.1
  • "Westenesch, door de eeuwen heen"
  • W.ten Brink
  • Foto's:
    • Archief gemeente Emmen
 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.